Kredi kartı, doğru kullanıldığında tüketiciye kolaylık sağlarken, gelirden fazla harcama yapılması ve borcun sürekli asgari ödemeyle ötelenmesi halinde ciddi bir finansal yük oluşturabiliyor.
Bazen tüketici için borç yükü o kadar çıkmaz hale geliyor ki, kredi çekerek ya da başka şekillerde borçlanarak yapılan kart ödeme işlemleri ve değişmeyen harcama alışkanlıkları sonucunda kişiler çıkış yolu bulamıyor.
Topkapı Üniversitesi Rektörü, Ekonomist Prof. Dr. Emre Alkin, Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş'a yaptığı değerlendirmede kredi kartı kullanan tüketicilere harcamalarını kesin gelirleriyle uyumlu tutmaları ve kredi kartını kendi paraları gibi görmemeleri uyarısında bulundu. Alkin, kendi geçtiği süreçlerden de örnek vererek bu sarmala kapılan borçlu vatandaş için çıkış formülünü açıkladı.
Kredi kartı kullanımı ne zaman tüketici için zararlı hale gelir?
Prof. Dr. Emre Alkin: Buna cevap vermek için ilk önce kredi kartı ilk çıktığında amacı neydi, onu bir anlatayım ben. Kredi kartı aslında sizin bugünkü gelirinizi saklayıp, harcadığınızı yarın ödemek içindi. Yani harcamalarınızı yarın ödemek için uydurulmuş bir karttı. Fakat bugün itibariyle herkes gelecekteki gelirini bugünden harcıyor kredi kartı yüzünden.
Dolayısıyla buradaki en büyük tehlike kredi kartı kullanmak değil. Kredi kartında eğer yarınki gelirinizi bugünden harcıyorsanız iyi bir finansal okuryazarlığa sahip olmanız lazım. Finansal okuryazarlık, yani hesap kitap yapma işinde zayıfsanız kredi kartı değil, her türlü finansal enstrüman size zarar getirir.
Kredi kartı borcunun gelir seviyesine göre hangi oranda olması tüketici için alarm zili olarak görülmeli?
Prof. Dr. Emre Alkin: Yani şöyle ki insanlar nakit harcamak yerine bütün harcamalarını kredi kartı üzerinden yapabilirler. Burada önemli olan, kredi kartıyla yapılan harcamaların gelirin ne kadarına denk geldiğinden çok, toplam harcamalarınızı gelirinizle uyumlu bir seviyede tutabilmenizdir.
Yoksa şuna bakacaksınız: Nakit harcadığınız para ve kredi kartıyla harcadığınız para gelirinizi aşıyorsa zaten tehlike bu.
Dolayısıyla önemli olan şey şu: Giderlerinizi kontrol edebiliyor musunuz? Gideriniz gelecekteki gelirinizle uygun mu? Mesela gelecek ay maaş zammı alacaksınızdır. Ona göre bir harcama yapabilirsiniz. Ama bu maaş zammının kesin olması lazım. Eğer umduğunuz zammı alamazsanız sıkıntı olur.
Dolayısıyla eldeki kuş mu, daldaki kuş mu derseniz eldeki kuştan gidin. Yani her zaman kesin olan gelirinize bakarak harcama yapmanız en uygunudur.
Sadece asgari ödeme yaparak kredi kartı borcunu döndürmek ne zaman tehlikeli hale geliyor? Tüketici bunu nasıl anlamalı?
Prof. Dr. Emre Alkin: Kişi, asgari borcu ödeyip, sürekli harcamaya devam ediyorsa er ya da geç sonunda zaten tehlikeye girer.
Asgari ödemenin yapılmasının iki tane önemli sebebi olabilir. Bunlardan bir tanesi, bir ay mesela çok büyük bir borç yapmışsınızdır. Ama bir yerden bir para gelecektir. Bir iki ay sonra onu kapatacaksınız. Kendinize zaten öyle bir hedef vermişsiniz. Tamam, o para gelir, siz borcu kapatırsınız.
Ama asgari ödemeyi mecburiyetlerden dolayı yapıyorsanız, yani harcadığınız paraya geliriniz yetmiyorsa, bunu sürekli yaptığınızda zaten mutlaka korkunç bir sarmalın içine düşersiniz.
Dolayısıyla asgari ödeme bir ya da iki defa yapılması gereken bir şey. Yani bunu sürekli alışkanlık haline getirmek, tabii ciddi bir faiz yükü bindirdiği gibi, sizin ondan sonraki aylarda da mecbur olarak yapmanız gereken harcamaları sıkıntıya sokar. Neden? Kartınızda limit kalmaz.
Kredi kartı borcunu kapatmak için kredi çekmek de sık yapılan bir yöntem. Burada yapılan en büyük finansal hata sizce nedir? Bu sarmalın içine giren tüketici nasıl çıkabilir?
Prof. Dr. Emre Alkin: Kredi kartını kapatmak için kredi alındığı zaman alınmış olan kredinin faiziyle kredi kartının gecikme faizi arasında mutlaka bir makas oluyor olması lazım. Yani alınan kredinin kredi kartı faizinden daha düşük olması lazım ki yaptığınız iş bir işe yarasın.
Ama dediğim gibi, burada yapılan hata nedir? Bence yapılan hata krediyi alıp kredi kartını kapattıktan sonra yine aynı alışkanlığa devam etmek. Bu kişiyi ileride sıkıntıya sokar. Çünkü hem o borç kapamak için çektiğiniz kredinin taksitini ödeyeceksiniz hem de kredi kartı dönem borcunu.
Yani sonuçta kredi kartı bir öcü değil, bir canavar değil. Burada hiç nakit kullanmayan bir insan kredi kartı kullanabilir. Bir sıkıntı yok.
Ama en önemli şey burada harcamalarınızla geliriniz arasında bir düzen kurabiliyor musunuz? Veya bu düzen şaştığı zaman bunu düzeltecek adımlarınız var mı, yok mu? Bu bir kısım finansal okuryazarlık, bir kısım hesap kitap bilmekle alakalı.
Peki, kredi kartı borcu nedeniyle çıkmazda olan bir tüketiciye bu sarmaldan kurtulması için ne önerirsiniz?
Prof. Dr. Emre Alkin: Bence ilk önce düz bir beyaz kağıt alsın. Ondan sonra elde ettiği gelirleri sol tarafa, harcamalarını sağ tarafa yazsın. Bir de borçlarını yazsın.
Ve bununla alakalı kendine sene sonuna kadar bir tablo çıkarsın. Sene sonuna kadar kazanması muhtemel değil de kazanması kesin olan, garanti olan gelirleriyle mecburen harcaması gereken ne varsa bunu bir karşılaştırsın.
Eğer burada bir açık kalıyorsa, o zaman söz konusu harcamalarda bir öncelik tespiti yapması lazım. Hangileri elzem? Hangileri daha sonra da yapılabilir, biraz geciktirilebilir?
Ancak ve ancak böyle çıkış olur.
Bu arada hakikaten son derece elzem olan, yapılmazsa olmayacak bazı harcamalar için bile gelirde bir eksi varsa, o zaman yapacağı tek şey şu: Kendine mutlaka ek bir iş, ek bir gelir tayin etmesi lazım. Yani sonuçta herkes ev geçindiriyor, aile geçindiriyor vesaire. Bence burada buna dikkat etmek lazım. Eğer ki ortada bir sıkıntı varsa kredi kartındaki gecikmiş olan borcu kapatmak için bir tüketici kredisi alabilir. Fakat bunun da taksiti var. Dolayısıyla bu taksiti de o giderlerin arasına eklemesi gerekir. Yani o bedava verilmiyor.
Dediğim gibi insanların hesap kitap yapmadan yaşaması 21. yüzyılda çok mümkün değil. Yani bunu zaten yüz yıl önce de yapıyormuş insanlar.
| Adım / Konu | Öneri ve Detaylar (Prof. Dr. Emre Alkin) |
|---|---|
| 1. Bütçe Tablosu Çıkarma | Beyaz bir kağıda sol tarafa garanti/kesin gelirler, sağ tarafa zorunlu harcamalar ve mevcut borçlar sene sonuna kadar yazılmalı. |
| 2. Gelir-Gider Karşılaştırması | Kesin gelirler ile yapılması zorunlu harcamalar karşılaştırılmalı ve bir bütçe açığı olup olmadığı tespit edilmeli. |
| 3. Harcamalarda Önceliklendirme | Açık çıkması durumunda harcamalar sınıflandırılmalı; elzem olanlar belirlenmeli, ertelenebilir harcamalar ötelenmeli. |
| 4. Ek Gelir Arayışı | Zorunlu harcamalara rağmen açık devam ediyorsa, borç sarmalından çıkmak için mutlaka ek bir iş veya ek gelir kaynağı yaratılmalı. |
| 5. Tüketici Kredisi Kullanımı | Kredi kartındaki gecikmiş borçları kapatmak için tüketici kredisi alternatif olabilir; ancak kredi taksitlerinin de zorunlu giderler tablosuna dahil edilmesi gerektiği unutulmamalıdır. |
Rahmetli babamın böyle siyah bir defteri vardı. Çok iyi hatırlıyorum. Her ay gelir gider yazardı. Ama en son bir gün “Sıkıldım, bıktım ben bu defteri doldurmaktan” diye de bir not almış. Vefat ettikten sonra buldum. Eskiden defterdi, bugün Excel tablosu olabilir. Yani hani sonuçta bir yere hesabımızı yazmak lazım.
Gelirin üzerinde harcama yapmak zorunda kalan tüketici ne yapmalı?
Prof. Dr. Emre Alkin: Kredi kartı eğer ki akıllıca kullanılırsa size çok büyük fayda sağlayan, Allah korusun cebinizde para taşımak gibi güvenlik konusunda endişe uyandıracak bir durumdan koruyan, aynı zamanda eğer ki doğru düzgün bir finansal hayatınız varsa bazı kapıları açan bir araç.
Ama bankalar için kredi kartı borcunu sürekli tamamını ödeyen kişi iyi bir müşteri değil. Kredi kartı borcunu sürekli geciktiren müşteri de iyi müşteri değil.
Belli bir dönem gelirinizin üzerinde bir harcama yapmak mecburiyetinde kalabilirsiniz. Bu bir sağlık sebebiyle olabilir. Veya eşiniz, çocuğunuz önemli bir başarıya imza atmıştır. Mecbursunuz, onunla alakalı bir harcama yapmak zorundasınız. Bir diploma törenine gitmek zorundasınız. Veya bir düğün tertip etmek zorundasınız. Çocuğunuz evleniyordur, siz evleniyorsunuzdur. Bu gibi durumlarda geliri aşan harcamalar olur.
Benim söylediğim şey çok basit. Böyle bir harcamayı yaptıktan sonra bu kredi kartını kendi paranız gibi zannetmeyip, alışkanlık haline getirmeden bu borcu ödeyeceksiniz. Olur böyle şeyler. Herkes bu hatayı yapar. Olabilir. Ben de benim de yapmışlığım vardı 30 yaşındayken. Askere gidiyordum. Gelirimle giderim uyumsuzdu. O yüzden kredi kartını hesapsız kullanmak zorunda kaldım. Ama ondan sonra ödedim. O da bana ders oldu.
Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
Google Play
App Store
Haberi Paylaş
12:51
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ