Kalkınma Yolu Projesi neden bu kadar kritik? Doç. Dr. Hasan Bardakçı, Türkiye'nin elindeki kozu açıkladı

21. yüzyılın yeni ticaret rotası olarak görülen Kalkınma Yolu Projesi, Türkiye'nin Avrupa ile Asya arasındaki stratejik konumunu daha da güçlendirecek. Peki bu projenin içeriği ne ve Türkiye açısından neden bu kadar kritik bir öneme sahip?

Harran üniversitesi Uluslararası Ticaret ve Lojistik Anabilimdalı Başkanı Doç. Dr. Hasan Bardakçı, Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş'a Türkiye'nin küresel lojistikte yeni bir sıçrama yapmasını sağlayacak olan Kalkınma Yolu Projesi'ni anlattı. Bardakçı, dev koridorun Türkiye, Irak ve bölge ekonomisi açısından neden tarihi bir fırsat olduğunu açıkladı.

MODERN DÜNYANIN YENİ İPEK YOLU

Kalkınma Yolu Projesi nedir?

Doç. Dr. Hasan Bardakçı: Dünya ekonomisinde artık ülkelerin zenginliği yalnızca sahip oldukları doğal kaynaklarla değil, küresel ticaret yolları üzerindeki konumlarıyla ölçülmektedir. Tarih boyunca İpek Yolu nasıl medeniyetleri şekillendirdiyse, bugün de yeni ticaret koridorları geleceğin ekonomik ve siyasi dengelerini belirlemektedir. Türkiye ile Irak arasında geliştirilen Kalkınma Yolu Projesi, bu açıdan yalnızca iki ülkenin değil, Asya ile Avrupa arasındaki ticaretin geleceğini yeniden tanımlayabilecek stratejik bir girişimdir.

Kalkınma Yolu Projesi, Irak'ın Basra Körfezi'nde inşa edilen Büyük Faw Limanı'ndan başlayarak demir yolu ve otoyol ağıyla Türkiye sınırına ulaşacak, oradan da Avrupa pazarlarına bağlanacak yaklaşık 1.200 kilometrelik dev bir ulaştırma koridorudur.

Ancak bu projeyi sadece bir ulaşım yatırımı olarak değerlendirmek büyük hata olur. Bu koridor; lojistik, enerji, sanayi, dijital altyapı, yatırım ve bölgesel entegrasyonu aynı anda hedefleyen çok boyutlu bir kalkınma modelidir. Aslında Kalkınma Yolu, Orta Doğu'nun uzun yıllardır savaşlarla anılan coğrafyasını ticaretle anılan bir bölgeye dönüştürme iddiasını taşımaktadır.

Bu projeyi Türkiye ve Irak açısından benzersiz kılan temel jeopolitik avantajlar nelerdir?

Doç. Dr. Hasan Bardakçı: Türkiye açısından en büyük avantaj, ülkenin zaten sahip olduğu Asya ile Avrupa arasındaki doğal köprü konumunu küresel ölçekte daha güçlü hale getirmesidir.

Bugün dünya ticaretinin önemli bölümü Süveyş Kanalı üzerinden gerçekleştirilmektedir. Ancak son yıllarda Süveyş'te yaşanan krizler, Kızıldeniz'deki güvenlik sorunları ve küresel tedarik zincirlerindeki kırılmalar alternatif koridorların önemini artırmıştır. Kalkınma Yolu tam da bu noktada devreye girmektedir.

Türkiye;

* Orta Koridor,
* Bakü-Tiflis-Kars Demiryolu,
* Marmaray,
* Yavuz Sultan Selim Köprüsü,
* Kuzey Marmara Otoyolu,
* Mersin ve İskenderun limanları ile zaten büyük bir lojistik altyapıya sahiptir. Kalkınma Yolu bu sistemin eksik kalan güney ayağını tamamlayacaktır.

IRAK AÇISINDAN ÖNEMİ FARKLI

Irak açısından ise proje yalnızca ulaştırma yatırımı değildir. Petrol gelirlerine bağımlı ekonomisini çeşitlendirecek, yabancı yatırımları artıracak, yüz binlerce kişiye istihdam sağlayacak, ülkeyi Körfez'in transit ticaret merkezi haline getirecek tarihi bir fırsattır. Daha da önemlisi, Irak ilk kez jeopolitik risk üreten değil, jeoekonomik değer üreten bir ülke olma şansı yakalayacaktır.

Bu koridor tamamlandığında Türkiye'nin lojistik üs olma konumunda nasıl bir sıçrama yaşanmasını bekliyorsunuz?

Doç. Dr. Hasan Bardakçı: Bugün küresel rekabet artık üretimde değil, ürünün pazara en hızlı ve en güvenli ulaştırılmasında yaşanmaktadır. Bu nedenle lojistik merkez olan ülkeler yalnızca taşıma geliri elde etmez.

Beraberinde;

* sanayi yatırımları,
* serbest bölgeler,
* depolama merkezleri,
* finans,
* sigorta,
* e-ticaret,
* yüksek katma değerli hizmet sektörlerini de geliştirir.

Kalkınma Yolu tamamlandığında Türkiye yalnızca bir geçiş ülkesi olmayacaktır. Türkiye; "Asya'nın üretim merkezi ile Avrupa'nın tüketim merkezi arasında en güvenilir lojistik üs" kimliğini çok daha güçlü şekilde pekiştirecektir.

Bu durum; ihracatın artmasına, uluslararası yatırımcıların Türkiye'yi tercih etmesine, lojistik sektöründe yeni istihdam alanlarının oluşmasına, limanlarımızın daha yoğun kullanılmasına, demiryolu taşımacılığının büyümesine ve Türkiye'nin küresel tedarik zincirlerinde stratejik öneminin daha da yükselmesine katkı sağlayacaktır.

ŞANLIURFA VE GAZİANTEP YENİ TİCARET ÜSSÜ

Projeden doğrudan etkilenecek bölgeler hangileri? Kalkınma Yolu'ndan en çok hangi iller kazanacak?

Doç. Dr. Hasan Bardakçı: Irak tarafında; Basra, Necef, Kerbela, Bağdat, Musul gibi şehirler ekonomik hareketliliğin merkezine dönüşecektir.

Türkiye tarafında ise özellikle; Şırnak, Mardin, Gaziantep, Şanlıurfa, Mersin, İskenderun, Adana ve Kilis başta olmak üzere Güneydoğu Anadolu ve Akdeniz Bölgesi büyük kazanımlar elde edecektir.

Özellikle Şanlıurfa ve Gaziantep, üretim gücü ile lojistik avantajını birleştirerek yeni sanayi yatırımlarının önemli merkezleri haline gelebilir. Bunun yanında demiryolu güzergâhı üzerinde bulunan şehirlerde lojistik köyler, organize sanayi bölgeleri ve serbest ticaret alanlarının gelişmesi beklenmektedir.

Kalkınma Yolu'nun 10-15 yıllık vadede bölgesel barışa olan potansiyel etkisini nasıl öngörüyorsunuz?

Doç. Dr. Hasan Bardakçı: Bence bu projenin en önemli yönü ekonomik değil, siyasi olacaktır. Dünyada kalıcı barışın en güçlü temeli ortak ekonomik çıkarlardır. Birbiriyle ticaret yapan ülkelerin savaşma ihtimali ciddi şekilde azalmaktadır. Avrupa Birliği'nin temeli de aslında kömür ve çelik ticaretidir. Bugün Kalkınma Yolu da benzer bir dönüşüm potansiyeli taşımaktadır.

Türkiye, Irak, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve ilerleyen süreçte projeye dahil olabilecek diğer bölge ülkeleri, ortak ekonomik kazançlar sayesinde güvenlik alanında da daha yakın iş birliği geliştirebilir.

Önümüzdeki 10-15 yıllık süreçte bu koridor; ticareti artıran, yatırımı hızlandıran, genç nüfusa istihdam sağlayan, terör örgütlerinin hareket alanını daraltan, ekonomik bağımlılığı güçlendiren, bölgesel entegrasyonu artıran bir yapı oluşturabilir. Çünkü ticaretin olduğu yerde yatırım olur; yatırımın olduğu yerde istihdam olur; istihdamın olduğu yerde ise çatışmanın değil, refahın dili konuşulur.

Kısacası Kalkınma Yolu Projesi, yalnızca Türkiye ile Irak arasında inşa edilen bir ulaştırma hattı değildir. Bu proje, 21. yüzyılda bölgenin ekonomik haritasını yeniden çizebilecek stratejik bir vizyondur.

Elbette güvenlik, finansman ve siyasi istikrar gibi önemli sınamalar bulunmaktadır. Ancak bu engeller aşılabildiği takdirde Kalkınma Yolu; Türkiye'nin küresel lojistik merkez olma hedefini güçlendirecek, Irak'ın ekonomik dönüşümüne ivme kazandıracak ve Orta Doğu'da ticaret temelli yeni bir iş birliği döneminin kapısını aralayacaktır.

Bugün atılan bu adım, yalnızca yeni bir yolun değil; daha müreffeh, daha istikrarlı ve daha bağlantılı bir bölgenin inşasına yönelik stratejik bir yatırım olarak değerlendirilmelidir.

İLGİLİ HABERLER

Türkiye-Suudi Arabistan hattı neyi değiştirecek? Doç. Dr. Hasan Bardakçı'dan tarihi iş birliği analizi

Kıbrıs'ta tarihi dönemeç: Dr. Zekeriya Şahin, İki Devletli Çözüm'ün dengeleri nasıl etkileyeceğini anlattı

Zengezur Koridoru dengeleri sallayacak! Buğra Bekir Işılak'tan çarpıcı analiz