Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
Yaklaşık iki haftalık bir aranın ardından yeniden kaleme sarılırken, maalesef dünya daha huzurlu bir tabloyla karşı karşıya değil. Aksine, Ortadoğu yeniden küresel ekonominin kalbine yerleşmiş durumda. İran ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki gerilim yeniden sıcak çatışma boyutuna ulaşırken, Hürmüz Boğazı bir kez daha dünya ticaretinin en kırılgan noktası haline geldi. Son günlerde karşılıklı saldırılar, deniz trafiğine yönelik tehditler ve uluslararası diplomasi girişimleri, krizin yalnızca bölgesel olmadığını; küresel ekonominin geleceğini doğrudan ilgilendirdiğini gösteriyor.
Bugün birçok insan bu soruyu yalnızca askeri açıdan değerlendiriyor. Oysa asıl savaş, cephede değil; limanlarda, raflarda, fabrikalarda ve mutfaklarda yaşanacaktır.
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir boğazdır. Aynı zamanda sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatının da en kritik geçiş noktalarından biridir. Burada yaşanacak uzun süreli bir kesinti yalnızca petrol fiyatlarını değil; üretim maliyetlerini, taşımacılığı, gıda fiyatlarını ve enflasyonu da küresel ölçekte yukarı taşıyacaktır. Son günlerde enerji piyasalarının bu ihtimali fiyatlamaya başladığı ve LNG fiyatlarının yükseldiği görülüyor.
Petrolün 120 hatta 150 dolar seviyelerine ulaşması artık bir tahmin değil, ihtimal olarak masada durmaktadır. Bunun anlamı ise yalnızca akaryakıt zamları değildir. Tarımdan sanayiye, ulaşımdan elektriğe kadar hemen her üretim kalemi daha pahalı hale gelecektir.
Pandemi döneminde kırılan tedarik zincirleri henüz tam anlamıyla onarılamamışken, Hürmüz Boğazı'nın işlevsiz hale gelmesi yeni bir küresel arz şoku yaratacaktır. Sigorta maliyetleri artacak, gemiler alternatif rotalara yönelmek zorunda kalacak, teslim süreleri uzayacak ve navlun fiyatları yeniden rekor seviyelere çıkacaktır. Ticaret yolları üzerindeki belirsizlik uluslararası yatırımları da olumsuz etkileyecektir.
Bugün birçok ülke pandemi sonrası yükselen enflasyonu ancak kontrol altına almaya başlamışken, enerji kaynaklı yeni bir fiyat dalgası merkez bankalarını yeniden faiz artırmaya zorlayacaktır. Bu ise yatırımların yavaşlaması, büyümenin düşmesi ve işsizliğin artması anlamına gelecektir.
Türkiye açısından bakıldığında tablo daha da hassastır. Enerji ithalatçısı bir ülke olarak petrol fiyatlarındaki her artış cari açığımızı büyütecek, enflasyonla mücadeleyi zorlaştıracak ve üretim maliyetlerini artıracaktır. İhracatçılarımız yüksek navlun maliyetleriyle karşılaşırken, ithalat yapan sanayiciler daha pahalı hammadde temin etmek zorunda kalacaktır. Ancak her kriz aynı zamanda yeni fırsatlar da doğurur. Türkiye'nin Orta Koridor, Kalkınma Yolu Projesi ve liman altyapısı, küresel ticaretin yeniden şekillendiği bu dönemde stratejik önemini daha da artırmaktadır. Dünya alternatif ticaret yolları ararken Türkiye'nin jeopolitik konumu en büyük avantajlarından biri haline gelebilir. Bunun için istikrarlı ekonomi politikaları, serbest ticaret anlayışı ve hukuki öngörülebilirlik her zamankinden daha kritik olacaktır.
Liberal ekonomi düşüncesi bize önemli bir gerçeği hatırlatır. Savaşlar kazanan üretmez; kaybedenler listesini büyütür. Gümrük duvarları, ambargolar ve askeri gerilimler kısa vadede siyasi sonuçlar doğursa da uzun vadede toplumları fakirleştirir. Refahın yolu silahlardan değil; ticaretten, serbest piyasalardan ve uluslararası iş birliğinden geçmektedir.
Bugün dünyanın ihtiyacı yeni cepheler açmak değil, yeni ticaret koridorları açmaktır. Çünkü tarih bize defalarca göstermiştir ki, malların serbest dolaştığı yerde silahların konuşma ihtimali azalır. Ticaretin sustuğu yerde ise savaş yalnızca sınırları değil, sofraları da vurur. Umarım en kötü senaryo hiçbir zaman gerçekleşmez.
Fakat devletler, şirketler ve toplumlar en kötü ihtimale göre hazırlık yapmak zorundadır. Çünkü artık mesele yalnızca İran ile Amerika arasındaki bir kriz değildir. Mesele, küresel ekonominin geleceği, enerji güvenliği ve milyarlarca insanın yaşam maliyetidir.
Ve unutulmamalıdır ki; bir füzenin menzili birkaç yüz kilometre olabilir, ancak ekonomik etkisi bütün dünyayı dolaşır.
Google Play
App Store
Haberi Paylaş
13:15