Ortadoğu’da ateşkes ilan edilmesi, hesapların yeniden yapıldığını gösterir.Çünkü bu coğrafyada savaş, tarih, enerji, hafıza ve güç iradesiyle örülmüş uzun bir satrançtır. Amerika’nın İran karşısında ateşkese yönelmesi de bir barış iradesinden çok, sahada umduğunu bulamayan bir gücün kontrollü geri çekilişidir.
Washington’un hedefi yalnızca İran’ın askeri kapasitesini sınırlamak değildi. Asıl amaç; Körfez’den Doğu Akdeniz’e uzanan enerji damarlarını daha sıkı denetlemek, İsrail merkezli güvenlik kuşağını tahkim etmek, Çin ve Rusya’ya açılan bölgesel kapıları daraltmak ve Ortadoğu’yu yeniden kendi stratejik haritasına göre biçimlendirmekti. Bu, bir ülkeye karşı yürütülen operasyon değil; bölgenin geleceğini yeniden yazma girişimiydi.
Fakat masa başında çizilen haritalar, her zaman toprağın hafızasına çarpıyor. İran, sadece bugünün devleti olarak nitelendirilemez; İran, binlerce yıllık bir siyasi aklın, imparatorluk refleksinin ve tarihsel direncin taşıyıcısıdır. Pers’ten bugüne uzanan devlet geleneği, bu ülkeye dayanma eşiği de kazandırmıştır. İran’a karşı savaşmak, köklü bir hafızayla karşı karşıya gelmektir.
Amerika sahada bunu gördü. İran ağır darbeler aldı; tesisleri vuruldu, baskı arttı, yaptırımlar derinleşti. Ama çökmedi. Füze caydırıcılığı tümden kırılmadı. Hürmüz üzerindeki baskı gücü ortadan kalkmadı. Bölgesel vekil hatları tamamen tasfiye edilemedi. En önemlisi de İran, psikolojik olarak teslim olmadı. Bu tablo, Washington’un bütün planını değiştirdi.
Çünkü modern çağda büyük güçler sadece kazanmak için atağa geçmezler; aynı zamanda kaybı sınırlamak için de hamle yapar. Uzayan her savaş, cephedeki kurşundan önce küresel piyasalara, enerji fiyatlarına, deniz yollarına ve iç siyasete çarpar. Hürmüz’de yaşanacak bir kırılma, petrol fiyatlarını sadece yükseltmez; küresel ekonominin sinir uçlarına dokunur. Körfez’deki Amerikan üslerinin hedef haline gelmesi, Washington’un caydırıcılık iddiasını zedeler. Lübnan’dan Irak’a, Suriye’den Yemen’e uzanacak yeni bir cephe ise bölgeyi tam anlamıyla kontrolsüz bir yangına çevirirdi.
İşte bu yüzden ilan edilen ateşkes, bir zafer metni değil; büyüyen maliyetin önüne çekilmiş zorunlu bir settir. Washington geri adım atmadı demek gerçekliği örtmektir; ama bu adımı zayıflıktan attı demek de eksik kalır. Amerika, İran’ı yenemediği için değil; bu savaşın kazananı olmayacağını gördüğü için frene bastı.
Bu durum, Ortadoğu’nun kadim gerçeğini bir kez daha gösterdi: Bu coğrafyada güç yalnızca teknolojiyle ölçülmez. Hafıza, sabır, aidiyet ve direnç de savaşın belirleyici unsurlarıdır. İran’ın bugün ayakta kalabilmesinin arkasında devlet refleksi, tarih bilinci ve toplumsal dayanıklılık vardır.
Ancak bu ateşkesi kalıcı bir sükûnet sanmak da büyük yanılgı olur. Çünkü Ortadoğu’da ateşkesler, barış için yapılmaz; bu geçici ateşkesler, yeni hesaplaşmaların hazırlık cümlesidir. Silahların sustuğu her an, masaların daha sert kurulduğu andır. Bugün verilen mola, yarının daha büyük pazarlıklarının habercisi olabilir.
Bu yüzden ilan edilen ateşkes, bir son değil; daha derin bir mücadelenin yeni perdesidir. Ortadoğu’da hiçbir güç, bu toprağın hafızasını hesaba katmadan kalıcı sonuç alamaz. Çünkü burada savaşlar, zamanın kendisi üzerinde söz sahibi olmak için verilir.
Google Play
App Store
Haberi Paylaş
13:54