Kategoriler
UYGULAMALAR
İstanbul
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) sistemindeki yapısal durum, emekli maaşlarında milyonlarca vatandaşın hak kaybı yaşamasına yol açıyor.
Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, köklü bir intibak düzenlemesi yapılmadan atılacak adımların sorunu çözmeyeceğini belirtirken, dilekçe tarihlerindeki yalnızca 24 saatlik farkın aylıklarda yüzde 30'a varan kayıplar oluşturduğuna dikkat çekti.
Karakaş'ın bugünkü yazısından öne çıkanlar şöyle şekillendi:
"Üç yıllık Orta Vadeli Program (OVP) döneminde emeklilerimize sadece yasal enflasyon güncellemesi yapıldı. Büyüyen Türkiye ekonomisinden ve millî gelir artışından emeklilerimize tek kuruş pay verilmedi.
Nitekim 2027 Ocak ayında yasal güncellemelere ilave bir iyileştirme yapılacağı bizzat hükûmetin en üst düzey yetkilileri tarafından defalarca kamuoyuna ilan edildi. Son olarak Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek de emeklilere yönelik yeni düzenlemenin "adaletli" olacağını özellikle vurguladı.
Peki, sadece seyyanen bir ekleme veya ilave bir refah payı verilmesi gerçek manada adaleti tesis etmeye yeter mi? Asla yetmez! Çünkü sorun sadece rakamların düşüklüğü değil, sistemin temeline yerleşen yapısal bozukluktur. "Taşıma su ile değirmen dönmez" misali, kök sorunu çözmeden yapılacak her artış geçici bir pansumandan öteye geçemez.
Ülkemizde emeklilik sistemi artık teknik bir hesaplama yöntemi olmaktan tamamen çıkmıştır. Sistem, âdeta şansa dayalı bir "zamanlama piyangosu" gibi işlemektedir.
Sosyal sigorta tekniğinin dünyadaki en temel ve evrensel direği şudur: "Çok prim ödeyen çok, az prim ödeyen az maaş alır." Ancak son yıllarda bu altın kural rafa kaldırıldı. Yerine, "doğru tarihte dilekçe verenin kazandığı" son derece çarpık bir düzen yerleşti.
Bugün geldiğimiz noktada, sadece bir takvim gününün bile emekli maaşları arasında devasa uçurumlar oluşturduğuna şahit oluyoruz. Böylesi bir tabloda hakkaniyetten söz etmek mümkün değildir. Vatandaşın devlete ve sosyal güvenlik sistemine olan adalet duygusu derinden yara almıştır.
Mevcut sistemin içindeki en büyük sancı, enflasyon ve büyüme hızı verilerinin maaş bağlama formülündeki dengesizliğidir. Özellikle son 5-6 yılda yaşanan keskin ekonomik dalgalanmalar, emekli adaylarını tam bir cendereye ve belirsizliğe itti.
Somut verilerle konuşalım:
Aynı fabrikada, aynı tezgâh başında yıllarca dirsek çürüten iki işçiyi düşünün. İkisi de aynı prime esas kazanç üzerinden prim ödemiş. İkisinin de prim gün sayısı bire bir aynı. Ancak sırf dilekçe tarihleri yüzünden emeklilik hayatlarına tamamen farklı hayat standartlarında başlıyorlar. Bu tablo ne kamu vicdanına sığar ne de sosyal güvenlik hukukunun mantığına! "Aynı gemide yol alıp farklı limanlara demir atmak" gibi bir garabetle karşı karşıyayız.
Bu derin adaletsizlik sadece milyonlarca vatandaşın cebini yakmakla kalmıyor. Aynı zamanda bizzat Sosyal Güvenlik Kurumu’nun mali yapısını da içten içe zayıflatıyor. Çalışmaya devam ettikçe emekli maaşının düşeceğini gören binlerce tecrübeli ve kalifiye çalışan, daha fazla hak kaybı yaşamamak için âdeta sistemden kaçıyor. Emekliliği gelmese bile bir an önce dilekçe verip gemiyi terk ediyor.
Peki, bu kaçışın faturası kime kesiliyor?
Kısacası mevcut sistem, tecrübeli iş gücünü erken emekliliğe zorlayarak kendi ayağına kurşun sıkıyor! Hem ülke ekonomisi nitelikli insan kaynağını kaybediyor hem de SGK’nın aktüeryal dengesi çift taraflı bir zarara uğruyor.