Kategoriler
UYGULAMALAR
İstanbul
Emekli maaşları için zam oranı belli oldu ancak milyonlarca emekli, kök aylık ve taban aylık arasındaki fark nedeniyle maaşının neden değişmediğini merak ediyor. Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, köşe yazısında bunun sebep ve sonuçlarından bahsetti.
Temmuz ayında emekli aylıklarına %17,56 oranında enflasyon farkı yansıtıldı. Bunun yanında en düşük emekli aylığı da 20.000 TL’den 23.552 TL’ye yükseltildi.
Bu düzenleme sonrasında dikkat çeken en önemli gelişmelerden biri, en düşük emekli aylığını alan kişi sayısının yaklaşık 4,7 milyondan 5,5 milyona yükselmesi oldu.
Erdursun, "Emeklilere yapılan %17,56’lık artış, vatandaşın hesabına yatan maaşa değil, kök aylığa uygulanıyor.
Daha sonra ortaya çıkan zamlı kök aylık, yürürlükte bulunan en düşük emekli aylığı ile karşılaştırılıyor" dedi.
Şartlarından bahseden Erdursun, "Zamlı kök aylık 23.552 TL’nin altında kalıyorsa, emeklinin maaşı Hazine desteğiyle 23.552 TL’ye tamamlanıyor.
Zamlı kök aylık 23.552 TL’nin üzerindeyse, emekli kendi hesaplanan aylığını almaya devam ediyor.
Dolayısıyla milyonlarca emekli için belirleyici olan yalnızca zam oranı değil, zam sonrasında kök aylığın yeni taban aylığın üzerine çıkıp çıkamadığıdır" şeklinde konuştu.
Yani bütün emeklilerin kök aylıkları artıyor. Ancak kök aylıklar 23.552 TL’nin altında kaldığı sürece, emeklinin eline geçen maaş yine 23.552 TL oluyor.
Erdursun,"Önceki dönemde en düşük emekli aylığı 20.000 TL idi. Örneğin;
* 18.000 TL kök aylığı bulunan bir emeklinin maaşı zam sonrasında yaklaşık 21.161 TL oluyordu. Bu tutar 20.000 TL’nin üzerine çıktığı için artık taban aylık desteğine ihtiyaç duymuyordu.
* 19.000 TL kök aylığı bulunan emekli yaklaşık 22.336 TL aldığı için yine taban aylığın üzerinde kalıyordu.
* 20.000 TL kök aylığı bulunan emekli ise zaten taban aylığın üzerinde bulunuyordu.
Ancak taban aylık bu kez 23.552 TL’ye yükselince, aynı emeklilerin zamlı kök aylıkları yeni taban aylığın altında kaldı" diyerek örneklerle durumu özetledi.
Uzman isim, "Türkiye’de son yıllarda taban emekli aylıkları artırılıyor.
Ancak kök aylıklar aynı hızda yükselmediği için her yeni düzenlemede daha fazla emekli taban aylık uygulaması kapsamına giriyor.
Sonuçta;
* daha az prim ödeyen,
* daha kısa süre çalışan,
* daha düşük kazanç üzerinden prim yatıran kişilerle,
* uzun yıllar çalışan,
* daha fazla prim ödeyen,
* daha yüksek kazanç üzerinden prim yatıran kişilerin önemli bir bölümü aynı emekli aylığını almaya başlıyor.
Bu durum sosyal güvenlik sisteminin en temel ilkelerinden biri olan “ödenen prim kadar aylık” anlayışını zayıflatıyor" dedi.
Türkiye’de bugün ortalama emekli aylığı yaklaşık 27 bin TL seviyesine çıktı. Uzman isim, "Ancak taban aylık alan emekli sayısı arttıkça sistem giderek alt gelir grubunda yoğunlaşıyor. Bu nedenle ortalama emekli aylığını yükseltmek de zorlaşıyor" şeklinde konuştu.
Devletin, her emekliye belirli bir taban emekli aylığını garanti etmesinin önemini vurgulayan Erdursun, "Ancak bunun üzerine; prim ödeme gün sayısı, sigortalılık süresi, prime esas kazanç, ödenen prim miktarı, emeklilik yaşı, çalışma süresi gibi kriterlere bağlı olarak emekli aylıkları kademeli şekilde artırılmalıdır.
Böylece hem düşük gelirli emekliler korunmuş olur hem de sisteme daha fazla katkı sağlayan sigortalılar bunun karşılığını emeklilik döneminde alabilir" dedi.