CANLI ANLATIM

ABD-İran hattında yapılan anlaşma karşılıklı restleşmelerin gölgesinde devam ediyor. Trump dün yaptığı açıklama ile İran'a gözdağı vermesinin ardından Tahran'dan da ABD'ye füze resti geldi. Pezeşkiyan, "Füzelerimiz meselesi, mutabakat zaptında yer almamaktadır ve asla da yer almayacaktır" dedi. Tarafların anlaşamadığı bir noktada Hürmüz Boğazı... ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio "uluslararası hukuku ileri sürerek Hürmüz'den geçiş ücreti alınmayacağını" söyledi. İranlı yetkililer ise Hürmüz'ün yönetimi ve verilen hizmetlerden ücret alınması konusunda çalışma yürütüleceği ifade edildi.

İşte ABD - İran müzakere görüşmesinde yaşanan son gelişmeler...

İsrail Savunma Bakanı İsrail Katz, Lübnan’ın güneyinde konuşlu bulunan İsrail güçleri hakkında açıklamada bulundu. Başkent Tel Aviv’de düzenlenen Muni Expo Fuarı’nda konuşan Katz, ABD talep etse bile İsrail’in Lübnan’ın güneyindeki birliklerini geri çekmeyeceğini belirterek, "200 bin Lübnanlı, tahliye ettikleri evlerine geri dönmeyecek. Çünkü geçmişte sivil nüfusun da bulunduğu güvenlik bölgelerinde yol kenarına yerleştirilen bombalar ve askerlere yönelik saldırılar yaşandı. Bu nedenle buna izin vermeyeceğiz. Geri çekilmeyeceğiz" dedi.

ABD’nin başkenti Washington DC’de yapılan beşinci tur İsrail-Lübnan görüşmelerinin açılış oturumunda, İsrail’in Lübnan’ın güneyindeki topraklardan kısmi şekilde çekilmesi ve "pilot program" olarak adlandırılan bu plan kapsamında bölgedeki İsrail askerlerinin yerini Lübnan ordusunun almasının tartışıldığı belirtilmişti.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Mariano Grossi'nin ABD ve İsrail tarafından vurulan nükleer tesislerin, Ajans müfettişlerince denetleneceği açıklamasını yalanladı.

Garibabadi, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından konuya ilişkin açıklama yaptı.

İsviçre'de, Grossi'nin talebine rağmen, kendisiyle hiçbir görüşme yapılmadığını hatırlatan Garibabadi, saldırıya uğrayan tesislere ve nükleer materyallere erişim konusunda da herhangi bir plan bulunmadığını ifade etti.

Garibabadi, "Bu konu ancak nihai anlaşma çerçevesinde ve karşı tarafın tüm yaptırımları fiilen sona erdirmesi gibi somut adımlarının ardından ele alınacak ve karara bağlanacaktır." değerlendirmesinde bulundu.

UAEA Başkanı Grossi, Japonya'daki Fukuşima Dai-içi Nükleer Santrali'nde düzenlenen basın toplantısında, ABD ve İsrail tarafından vurulan İran'daki nükleer tesislerin, Ajans müfettişlerince denetleneceğini söylemiş, iki taraftan farklı açıklamalar yapılmasını ise "söz savaşı" olarak nitelendirmişti.

İran Dışişleri Bakanlığı ve Müzakere Heyeti Sözcüsü İsmail Bekayi, dünkü basın toplantısında, söz konusu tesislerin denetleneceği yönündeki iddiaları yalanlamıştı.

 Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn, ateşkesi kalıcı hale getirmek için çalışmaların sürdüğünü, İsrail'le Washington'da devam eden müzakerelerinin, ABD ile İran arasında yapılan görüşmelerden ayrı bir süreç olduğunu ifade etti.

Lübnan Cumhurbaşkanlığından yapılan yazılı açıklamaya göre Avn, Beyrut'ta İngiliz parlamenterlerden oluşan bir heyeti kabul etti.

Görüşmede Lübnan'ın güneyinde ateşkesin kalıcı hale getirilmesi için çalışmaların sürdüğünü belirten Avn, bunun ardından İsrail askerlerinin çekilmesi, Lübnan ordusunun bölgeye konuşlanması, yerinden edilenlerin evlerine dönmesi, esirlerin serbest bırakılması ve yeniden imar sürecinin başlamasının hedeflendiğini kaydetti.

Avn, ateşkes kapsamında gündeme gelen "pilot bölgelerin" belirlenmesine ilişkin çalışmaların sürdüğünü ancak bunun İsrail tarafının onayını beklediğini aktardı.

Lübnan Cumhurbaşkanı, "Washington'da yürütülen müzakereler, geçen hafta İsviçre'de ABD ile İran arasında yapılan görüşmelerde ortaya çıkan sonuçlardan bağımsızdır." ifadesini kullandı.

ABD Başkanı Donald Trump, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (UAEA) muhtemel İran ziyareti hakkında gazetecilere açıklamada bulundu. Trump, İranlı yetkililerin UAEA müfettişlerinin İran’a herhangi bir ziyaret planı olmadığı yönündeki açıklamaları hakkındaki bir soruya, "Yanılıyorlar, yanılıyorlar, yanıldıklarını biliyorlar. Bize içeriden bilgi verdiler ve biz de bunu yüzde 100 kesin olarak biliyoruz. Eğer haklı olsalardı, toplantıları hemen iptal ederdim" dedi.

Trump, müfettişlerin İran'a ne zaman ziyaret edeceğine dair soruya ise, "Uygun zamanda, acele etmeye gerek yok" dedi.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, "ABD’li yetkililerin nükleer müzakerelerin başladığı ve İran’ın nükleer denetçileri kabul ettiği yönündeki iddiaları, İran heyetinin İsviçre’de UAEA Başkanı Rafael Grossi ile görüşüp görüşmediği ve saldırıya uğrayan nükleer tesislere denetim izni verilip verilmeyeceği sorusuna, kısa cevap: her iki soruya da hayır. Ne Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Başkanı ile bir görüşmemiz oldu ne de ABD ve İsrail rejiminin askeri saldırıları sonucu zarar gören İran nükleer tesislerinin Ajans tarafından denetlenmesine yönelik bir planımız var. Esasen bu konuda herhangi bir prosedür de bulunmamaktadır. Biz, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması’na (NPT) taraf bir ülke olarak ve güvenlik denetimleri anlaşmalarına bağlı bir devlet olarak mevcut uygulamaları sürdürmeye devam edeceğiz ve mevcut uygulama oldukça nettir" demişti.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Körfez ziyaretin ilk ayağı olan Birleşik Arap Emirlikleri'nde "uluslararası hukuku ileri sürerek Hürmüz'den geçiş ücreti alınmayacağını" söyledi. Rubio ayrıca, İran'ın vekil güçlerinin, füze fırlatmaya devam ederken çatışmaların dinmeyeceğine vurgu yaptı ve bunu uygun zamanda gündeme getireceğini aktardı.

İranlı müzakereciler ise Umman'da üst düzey temaslarda bulundu. Ortak açıklamada, Hürmüz'ün yönetimi ve verilen hizmetlerden ücret alınması konusunda çalışma yürütüleceği ifade edildi.

Umman Ulaştırma Bakanlığının sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, Hürmüz Boğazı'ndan geçişlere dikkat çekildi.

Umman Sultanlığının, Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) ile koordinasyon içinde gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan geçişini sağladığına işaret edilen açıklamada, Umman'ın Hürmüz Boğazı'na ilişkin sorumlulukları ve boğazın küresel ekonomi açısından taşıdığı öneme vurgu yapıldı.

Açıklamada, uluslararası ve deniz hukukuna bağlılıklarının yanı sıra ABD-İran arasında sonuç veren çabalar doğrultusunda Hürmüz Boğazı'nda bir ücret uygulamaksızın gemilerin geçişini sağladıkları ifade edildi.

Umman Sultanlığının bu çerçevede IMO ile koordinasyon halinde çalıştığı kaydedilen açıklamada, tüm gemiler için Hürmüz Boğazı'nda geçici bir deniz koridoru kullanım seçeneği üzerine IMO ile koordinasyon sağladıkları belirtildi.

Açıklamada, bu koridordan geçiş yapmak isteyen gemilerin, gerekli koordinasyonu IMO ile sağlamaları gerektiği bilgisine yer verildi.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da arabulucu Pakistan'ı ziyaret etti. Pezeşkiyan uçağına havada Pakistan savaş uçakları eskortluk etti. Pezeşkiyan, başkent İslamabad'da Başbakan Şahbaz Şerif'le bir araya geldi.

İkili, ortak basın toplantısında, ABD ile mutabakatta yer almayan İran'ın balistik füze programına ilişkin konuştu.

Pezeşkiyan, "Füzelerimiz meselesi, mutabakat zaptında yer almamaktadır ve asla da yer almayacaktır. Eğer öz savunmamız için olan füzelerimiz olmasaydı; İsrail ve Amerika, Gazze'ye yaptıkları gibi genç, yaşlı demeden İran'a da saldırırdı. Sonuç olarak, savunma kapasitemiz hakkında hiçbir koşulda hiç kimseyle asla müzakere etmeyeceğiz." dedi.

Pakistan Başbakanı Şerif de müzakerelerde füze konusunun gündeme gelmediğinin altını çizdi.