Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
Türkiye’de sismik boşluk olarak adlandırılan ve enerjisini uzun süredir boşaltmamış ana fay hatları üzerinde Marmara Bölgesi (İstanbul), Yedisu segmenti (Erzincan-Bingöl) ve Adana Havzası'nda büyük deprem olması öngörülüyor.
Özellikle beklenen Büyük İstanbul depremi, Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın Marmara Denizi altındaki segmentlerinde biriken sismik gerilimin boşalmasıyla oluşacak ve bazı uzmanlara göre en az 7.2 ile en fazla 7.5 büyüklüğünde gerçekleşecek.
Deprem sonrası ilk saatler hayati önem taşıyor. Telefonlar çalışmaz, elektrik ve su kesilir, yollar kapanırsa ne yapacağız? ACİLDER Acil Yardım Gönüllüleri Derneği Başkanı Menderes Arıcan, Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş'a afet bilincini destekleyici ve yol gösterici açıklamalarda bulunarak vatandaşları uyardı.
Deprem oldu. İlk 1 saatte ne yapacağız?
Menderes Arıcan: İlk hedefimiz yardım etmekten önce hayatta kalmak ve ikinci bir kazazedeye dönüşmemektir. Sarsıntı sırasında Çök-Kapan-Tutun uygulanmalı; balkon, merdiven ve asansörlerden uzak durulmalıdır. Sarsıntı bittikten sonra kişi kendi güvenliğinden ve çevresinden emin olmalı, hasarlı binaya tekrar girmemelidir. Gerekliyse afet çantası alınarak güvenli şekilde binadan çıkılmalı ve önceden belirlenen toplanma alanına yürüyerek gidilmelidir. Artçı sarsıntılar dikkate alınmalı ve resmi yönlendirmeler takip edilmelidir.
Depremin ilk saatlerinde kahraman olmaya değil, doğru davranmaya ihtiyacımız var. Eğitim almamış bir kişinin bilinçsiz şekilde enkaza müdahale etmesi hem kendisini hem de enkazdakileri tehlikeye atabilir.
Deprem olduktan sonra ilk 6 saatte ne yapacağız?
Menderes Arıcan: İlk 6 saat; güvenlik, haberleşme ve ulaşım açısından kritik. İlk 6 saatte vatandaşların araçlarını kullanmamalı, acil yardım ekiplerinin geçiş yollarını açık bırakmalı ve toplanma alanlarına yürüyerek gitmelidir. Toplanma alanından barınma alanına geçişte de yetkililerin yönlendirmesi beklenmeli.
Büyük bir depremde herkes aynı anda yola çıkarsa kurtarma ekiplerinin yolu kapanabilir. Bazen yardım etmenin ilk şartı, yardım ekiplerinin yolunu açık bırakmaktır.
Deprem sonrası telefonlar çalışmazsa nasıl haberleşeceğiz?
Menderes Arıcan: Telefonların tamamen çalışmayacağını söylemek doğru olmaz; ancak yoğunluk veya altyapı hasarı nedeniyle iletişimde ciddi sorunlar yaşanabilir. Aileler deprem olmadan önce bir haberleşme planı oluşturmalı.
Kısa mesaj ve internet tabanlı iletişim kanalları, sesli aramalara göre daha uygun olabilir. Aile içinde birincil ve ikincil buluşma noktası ile şehir dışında yaşayan bir haberleşme kişisi belirlenmesi önemlidir. “İyiyim, şu noktadayım” gibi kısa bir mesaj gönderilmeli; uzun telefon görüşmelerinden kaçınılmalı ve resmi açıklamalar takip edilmelidir.
Deprem sonrasında elektrik kesilirse ne yapacağız?
Menderes Arıcan: Elektriğin ne kadar süreyle kesileceği önceden bilinemez. Bu yüzden evde elektrik yokmuş gibi hazırlık yapmak gerekir.
Afet çantasında el feneri, yedek pil ve pilli radyo bulunmalı; telefonlar için powerbank ve uygun şarj kablosu hazır tutulmalıdır. Gaz kokusu veya gaz kaçağı ihtimali varsa açık alev, çakmak, kibrit ve kıvılcım oluşturabilecek cihazlar kullanılmamalıdır.
Şebeke suyu kesilirse ne olacak?
Menderes Arıcan: Şebeke suyunun ne zaman normale döneceği hasarın boyutuna bağlıdır. Aileler ilk günlerde dışarıdan suya ulaşamayabileceklerini hesaba katmalı. Afet çantasında aile bireylerinin ihtiyacını karşılayacak yeterli içme suyu bulundurulmalıdır. Su yalnızca içmek için değil, temel hijyen ihtiyacı açısından da planlanmalıdır.
ATM'ler ve ödeme sistemleri çalışmazsa?
Menderes Arıcan: ATM'lerin, POS cihazlarının veya internet tabanlı ödeme sistemlerinin kesintisiz çalışacağını varsayamayız. Bu nedenle afet planında yalnızca banka kartı veya dijital ödeme yöntemlerine güvenilmemeli; güvenli şekilde saklanacak makul miktarda acil durum nakdi de düşünülebilir. Amaç belirli bir miktar önermek değil, ödeme altyapısının da afetin etkilenebilecek parçalarından biri olduğunu unutmamaktır.
Marketler kapalı olursa ihtiyaçlarımızı nasıl gidereceğiz?
Menderes Arıcan: Marketlerin açık olup olmayacağı; bina güvenliği, elektrik, ulaşım, personel ve tedarik zincirine bağlıdır. İlk saatlerde markete veya restorana ulaşabileceğimiz varsayımıyla hareket etmemeliyiz.
Evde ve afet çantasında bozulmayan gıda ve yeterli su bulunması, özellikle ilk 72 saat için aile dayanıklılığını artırır.
Deprem sonrası hastaneler bu afette ne durumda olacak?
Menderes Arıcan: Bir deprem sonrasında sağlık tesislerinin ne ölçüde etkileneceği ve hangi hastanelerin hangi kapasiteyle çalışacağı önceden kesin söylenemez. Sağlık sistemi afet planları çerçevesinde hizmet vermeye çalışırken yoğunluk ve kapasite değişebilir; bazı hastalar başka tesislere yönlendirilebilir. Vatandaşlar gerçekten acil durumlarda 112'yi kullanmalı, gereksiz başvurularla acil sağlık sistemini meşgul etmemeli ve resmi yönlendirmelere uymalıdır.
Büyük afette hastaneler sınırsız kapasiteyle çalışmayacaktır. Bu nedenle herkesin kendi sağlık hazırlığını da depremden önce yapması gerekiyor.
Eczaneler nasıl hizmet verecek?
Menderes Arıcan: Her eczanenin deprem sonrasında açık olmayabilir. Bina hasarı, elektrik, iletişim, ulaşım ve ilaç tedariki gibi nedenlerle hizmette aksamalar yaşanabilir. Düzenli ilaç kullanan kişiler ilaçlarını son güne bırakmamalı; ilaç listelerini, reçete bilgilerini ve önemli sağlık bilgilerini erişilebilir şekilde saklamalıdır. İlaçlarla ilgili miktar ve süre konusunda kişinin kendi hekimi veya eczacısının önerisi esas alınmalıdır.
Metro ve yollar ne olacak?
Menderes Arıcan: Metro, tünel, köprü, viyadük ve yolların deprem sonrasında hangi ölçüde kullanılabileceği teknik güvenlik kontrollerine bağlıdır. Ulaşım sistemlerinin hemen normale döneceğini varsaymamak gerekir. İlk saatlerde araç kullanmamak ve yolları acil yardım ekiplerine bırakmak kritik önemdedir. Resmi makamlarca güvenli olduğu açıklanmayan güzergâhlara yönelmemek gerekir.
Çocuğumuz deprem sırasında okuldaysa ne yapmalıyız?
Menderes Arıcan: Bu konu deprem olmadan önce çözülmesi gereken konulardan biridir. Aileler çocuklarının okulunun afet ve öğrenci teslim planını öğrenmeli, çocuğu kimlerin teslim alabileceğini önceden belirlemeli ve alternatif bir aile buluşma noktası oluşturmalıdır.
Deprem olur olmaz binlerce velinin aynı anda okula yönelmesi trafiği ve acil müdahale yollarını olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle ilk refleksimiz plansız şekilde yola çıkmak değil, okulun ve resmi kurumların duyurularını takip etmek olmalıdır.
Yakınımız başka ilçedeyse nasıl haberleşeceğiz?
Menderes Arıcan: Aile üyelerinin farklı ilçelerde bulunması İstanbul gibi büyük bir şehirde özellikle planlanmalıdır. Depremden önce iki buluşma noktası belirlenebilir: biri mahalleye yakın, diğeri mahalle dışında güvenli bir alan. Ayrıca şehir dışında yaşayan bir akraba veya güvenilir kişi aile haberleşme kişisi olarak belirlenebilir.
Herkesin aynı anda birbirini araması yerine kısa mesajla durum bildirmek ve belirlenmiş planı uygulamak daha sağlıklı olacaktır.
Deprem çantasında gerçekten ne olmalı?
Menderes Arıcan: Deprem çantasında;
* İçme suyu ve bozulmayan, dayanıklı gıda
* İlk yardım çantası
* Düzenli kullanılan ilaçlar ve önemli sağlık bilgileri
* El feneri ve yedek piller
* Pilli radyo ve yedek pil
* Düdük
* Powerbank ve uygun şarj kablosu
* Mevsime uygun giysi, yağmurluk ve battaniye/acil durum örtüsü
* Hijyen malzemeleri
* Maske ve gerekli kişisel koruyucu malzemeler
* Önemli belgelerin kopyaları
* Not defteri ve kalem
* Çöp/saklama poşetleri ve temel çok amaçlı araçlar
* Bebek, yaşlı, engelli, kronik hastalığı olan kişiler ve evcil hayvanlar için özel ihtiyaçlar
* Güvenli şekilde saklanacak bir miktar acil durum nakdi
bulunmalı. Çanta evde kolay ulaşılabilir bir yerde tutulmalı; iş yeri ve okul gibi düzenli bulunulan yerler için de ayrıca planlanmalıdır. İçeriği periyodik olarak kontrol edilmeli ve mevsimsel ihtiyaçlara göre güncellenmelidir.
İlk 24 saati nasıl düşünmeliyiz?
Menderes Arıcan: İlk 1 saatte önceliğimiz hayatta kalmak, güvenliğimizi sağlamak, hasarlı binaya girmemek, güvenli alana geçmek ve resmi yönlendirmeleri takip etmek olmalı.
İlk 6 saatte araç kullanmamak, yolları açık bırakmak, haberleşmeyi kısa ve kontrollü tutmak ve toplanma alanında yetkilileri beklemek gerekiyor.
6-12 saat arasında aile iletişimi kurulmalı, su, gıda ve ilaç durumu kontrol edilmeli; söylentiler yerine resmi bilgiler takip edilmeli.
12-24 saat arasında ise artçıları ve altyapı kesintilerini hesaba katmak, gereksiz hareket etmemek ve ilk 72 saatlik aile planını uygulamak gerekiyor.
ACİLDER olarak en önemli mesajınız nedir?
Menderes Arıcan: Deprem olduğunda yardım bekleyenlerden biri olmamak için, deprem olmadan önce hazırlananlardan olmalıyız. Afet anında sadece kamu kurumlarının değil, toplumun da hazırlıklı ve dayanıklı olması gerekiyor. Bir ailenin ilk saatlerde kendi temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi, hem o aileyi korur hem de arama-kurtarma ve sağlık ekiplerinin gerçekten yardıma muhtaç insanlara daha hızlı ulaşmasını sağlar.
Depremi engelleyemeyiz; ama deprem olduğunda ne yapacağımızı önceden öğrenebiliriz. Hazırlık, deprem olduktan sonra değil, deprem olmadan önce yapılır.
NOT: Bu bilgiler profesyonel arama-kurtarma, sağlık veya mühendislik hizmetinin yerine geçmez. Deprem sonrasında AFAD, valilik, belediye, 112 ve diğer yetkili kurumların güncel yönlendirmeleri esas alınmalıdır.
Google Play
App Store
15:09
