Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
Market raflarında "taze" etiketi taşıyan her ürün gerçekten taze olmayabilir. Gıda mühendisleri, bazı ürünlerin görünümünün kimyasal işlemlerle iyileştirildiğini ve tüketicilerin bu durumu fark etmesinin neredeyse imkansız olduğunu belirtiyor. Renk, koku ve doku açısından taze görünen pek çok ürün, aslında çeşitli yöntemlerle raf ömrü uzatılmış ya da görsel olarak cazip hale getirilmiş olabiliyor. İşte marketlerde en çok hile yapılan ürünler ve tüketicilerin dikkat etmesi gereken noktalar.
Tüketiciler market alışverişinde genellikle ürünün görünümüne güvenerek karar veriyor. Parlak kırmızı domatesler, bembeyaz mantarlar, ışıl ışıl balıklar ve pırıl pırıl meyveler alışveriş sepetine atılırken, bu görüntünün arkasında neler olabileceği çoğu zaman sorgulanmıyor. Oysa gıda sektöründe görsel aldatma olarak tanımlanan uygulamalar düşünülenden çok daha yaygın. Bazı uygulamalar yasal çerçevede kalsa da tüketicinin ürünün gerçek durumunu anlamasını zorlaştırıyor. Gıda mühendisleri ve tüketici hakları uzmanları, özellikle bazı ürün gruplarında dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor. İşte markette en çok hile yapılan ürünler ve bunları anlamanın yolları.
Marketlerdeki et reyonlarında karşılaşılan parlak kırmızı renk, her zaman tazeliğin göstergesi değil. Bazı marketlerde etlerin üzerine özel aydınlatma kullanılarak renk daha canlı gösteriliyor. Bunun yanı sıra ambalajlı etlerde kullanılan modifiye atmosfer paketleme yöntemi, paketin içine karbon monoksit ya da karbon dioksit karışımı verilerek etin rengini günlerce parlak kırmızı tutabiliyor. Et aslında bayatlamaya başlamış olsa bile rengi değişmiyor ve tüketici bunu taze sanarak satın alıyor. Gerçekten taze olan etin rengi koyu kırmızıdan hafif kahverengine doğru tonlar gösterir ve bu tamamen doğal bir süreç. Uzmanlar, eti satın alırken yalnızca rengine değil, kokusuna ve ambalajdaki son tüketim tarihine de dikkat edilmesini öneriyor.
Balık tezgahlarında karşılaşılan en yaygın hile, bayatlamış balığın buz ve suyla tazelmiş gibi gösterilmesi. Bazı tezgahlarda balığın gözlerine buz konularak parlak ve canlı görünmesi sağlanıyor. Oysa taze balığın gözleri doğal olarak parlak ve şeffaf olur; bulanıklaşmış ya da çökük gözler bayatlama belirtisi. Solungaçların rengi de önemli bir gösterge. Taze balığın solungaçları canlı kırmızı renkte olurken, bayatlamış balıkta bu renk kahverengiye döner. Dondurulmuş balığın çözündürülüp taze olarak satılması da sektörde sıkça karşılaşılan bir uygulama. Uzmanlar, balığın ete parmakla bastırıldığında hemen eski haline dönmesinin tazelik göstergesi olduğunu ve iz bırakan balıktan uzak durulması gerektiğini belirtiyor.
Tavuk ürünlerinde en yaygın hile, enjeksiyon yöntemiyle ağırlık artırma. Bazı üreticiler tavuk göğsü ve but gibi parçalara tuzlu su ya da fosfat çözeltisi enjekte ederek ürünün ağırlığını yüzde 15 ila 20 oranında artırabiliyor. Tüketici kilogram başına ödeme yaptığı için aslında su ve katkı maddesi satın almış oluyor. Enjeksiyon yapılmış tavuğu anlamanın en kolay yolu pişirme aşamasında ortaya çıkıyor. Tavadan aşırı miktarda su çıkması ve etin büzüşmesi, enjeksiyon uygulanmış olduğunun güçlü bir göstergesi. Ambalajda "marineli" ya da "çeşnili" yazan ürünlerde bu uygulamanın daha yaygın olduğu biliniyor.
Bal, dünyada en çok sahtecilik yapılan gıdaların başında geliyor. Saf bal yerine şeker şurubu, glikoz şurubu ya da mısır şurubu karıştırılmış ürünler piyasada yaygın biçimde bulunuyor. Sahte balı tat ve görünümden ayırt etmek son derece zor çünkü karıştırma oranları laboratuvar testleri olmadan tespit edilemiyor. Tüketiciler için en güvenli yöntem, güvenilir üreticilerden ve mümkünse doğrudan arıcılardan bal almak. Çok düşük fiyatla satılan ballar da şüpheyle yaklaşılması gereken ürünler arasında yer alıyor. Uzmanlar, gerçek balın kaşıkla alındığında ince bir ip gibi akması gerektiğini ve sahte balın genellikle daha hızlı ve dağınık aktığını belirtiyor.
Sızma zeytinyağı da bal gibi en çok sahtecilik yapılan gıdalar listesinde üst sıralarda yer alıyor. Ucuz tohum yağlarının zeytinyağıyla karıştırılması ya da düşük kaliteli riviera yağının sızma zeytinyağı olarak etiketlenmesi sektördeki en yaygın hileler arasında. Avrupa Birliği'nin yaptığı denetimlerde piyasadaki zeytinyağlarının önemli bir bölümünün etiketinde yazan kalitede olmadığı tespit edildi. Gerçek sızma zeytinyağı boğazda hafif bir yakıcılık hissi bırakır, meyvemsi veya çimsi aromalar taşır ve buzdolabında koyulaşma eğilimi gösterir. Çok ucuza satılan ve hiçbir acılık ya da yakıcılık hissi vermeyen yağlar konusunda dikkatli olmak gerekiyor.
Market raflarındaki bembeyaz mantarlar her zaman doğal değil. Bazı üreticiler mantarları sodyum bisülfit gibi kimyasal maddelerle yıkayarak beyazlatıyor ve raf ömrünü uzatıyor. Doğal mantar hafif krem tonlarında olur ve zamanla hafifçe kahverengileşir; bu tamamen normal bir süreç. Bembeyaz ve hiç lekesiz mantarlar kimyasal işlem görmüş olabiliyor. Ayrıca mantarların ambalajında aşırı nem birikmesi de tazeliğini yitirmeye başladığının göstergesi. Uzmanlar, mümkünse açıkta satılan ve doğal renk tonlarını koruyan mantarları tercih etmeyi öneriyor.
Öğütülmüş baharatlar da hile yapılmaya en açık ürün gruplarından biri. Kırmızıbiber, karabiber, zerdeçal ve tarçın gibi toz baharatlara un, nişasta, talaş ve hatta yapay boya karıştırılması dünyada ve Türkiye'de sıkça karşılaşılan bir durum. Öğütülmüş baharatlarda hileyi gözle tespit etmek neredeyse imkansız olduğu için uzmanlar, baharatları mümkünse bütün halde alıp evde öğütmeyi öneriyor. Güvenilir markaları tercih etmek ve aşırı ucuz ürünlerden kaçınmak da en temel korunma yöntemleri arasında.
Google Play
App Store
13:00
