CANLI ANLATIM

ABD ve İran heyetlerinin müzakere görüşmesi dün İsviçre'de gerçekleşti. Tam 18 saat süren görüşmelere ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ı tehditleri damga vururken, Hürmüz Boğazı'ndan geçişler ve ABD'nin taahhütleri üzerinde anlaşıldığı duyuruldu. 60 günlük bir ateşkes üzerinde mutabık kalınırken, Hürmüz'ün kontrolünün İran'a geçtiği bildirildi. Beyaz Saray'da Oval Ofis'te düzenlenen bir imza töreninde gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, "İki önemli sonuç elde ettik. Birincisi Boğaz açık ve açık kalacak. İkincisi ise İran hiçbir zaman nükleer silaha sahip olmayacak." dedi. Trump'tan "İran uygun davranmazsa gerekeni yaparım" uyarısı da geldi. Öte yandan Lübnan'daki ateşkesi ve "çatışma" durumunu izlemek için ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) bir "mekanizma" başlattı. Netanyahu ise bu durumdan oldukça tedirgin...

İşte ABD - İran müzakere görüşmesinde yaşanan son gelişmeler...

ABD Başkanı Donald Trump, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (UAEA) muhtemel İran ziyareti hakkında gazetecilere açıklamada bulundu. Trump, İranlı yetkililerin UAEA müfettişlerinin İran’a herhangi bir ziyaret planı olmadığı yönündeki açıklamaları hakkındaki bir soruya, "Yanılıyorlar, yanılıyorlar, yanıldıklarını biliyorlar. Bize içeriden bilgi verdiler ve biz de bunu yüzde 100 kesin olarak biliyoruz. Eğer haklı olsalardı, toplantıları hemen iptal ederdim" dedi.

Trump, müfettişlerin İran'a ne zaman ziyaret edeceğine dair soruya ise, "Uygun zamanda, acele etmeye gerek yok" dedi.

"İRAN NÜKLEER TESİSLERİNİN AJANS TARAFINDAN DENETLENMESİNE YÖNELİK BİR PLANIMIZ YOK"

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, "ABD’li yetkililerin nükleer müzakerelerin başladığı ve İran’ın nükleer denetçileri kabul ettiği yönündeki iddiaları, İran heyetinin İsviçre’de UAEA Başkanı Rafael Grossi ile görüşüp görüşmediği ve saldırıya uğrayan nükleer tesislere denetim izni verilip verilmeyeceği sorusuna, kısa cevap: her iki soruya da hayır. Ne Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Başkanı ile bir görüşmemiz oldu ne de ABD ve İsrail rejiminin askeri saldırıları sonucu zarar gören İran nükleer tesislerinin Ajans tarafından denetlenmesine yönelik bir planımız var. Esasen bu konuda herhangi bir prosedür de bulunmamaktadır. Biz, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması’na (NPT) taraf bir ülke olarak ve güvenlik denetimleri anlaşmalarına bağlı bir devlet olarak mevcut uygulamaları sürdürmeye devam edeceğiz ve mevcut uygulama oldukça nettir" demişti.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Pakistan'da temaslarına devam ediyor. Pezeşkiyan, resmi ziyaret kapsamında geldiği başkent İslamabad'daki Başbakanlık Konutu'nda Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile bir araya geldi. Şerif, Pezeşkiyan’ı resmi törenle karşıladı.

Şerif, savaş sırasında hayatını kaybeden İranlı siviller için taziyelerini sundu. Pezeşkiyan'ın "sakin, ileri görüşlü ve sağ duyulu liderliği" sayesinde bugün daha parlak bir geleceğe bakabildiklerini belirten Şerif, İran yönetiminin Pakistan'ın dürüst ve samimi arabuluculuk çabalarına duyduğu güven için teşekkür etti.
Pakistan'ın İran'ı hiçbir zaman yalnız bırakmayacağını vurgulayan Şerif, Pakistan'ın bölgede kalıcı barış sağlanana kadar arabuluculuk rolünü sürdürmeye devam edeceğini belirterek, barışın "onur ve haysiyet temelinde" kurulması gerektiğini söyledi.

Şerif, İran'ın füze programına değinerek, "Diğer ülkeler füzelere sahipken İran'ın sahip olmaması söz konusu olamaz" ifadelerini kullandı. Konunun gündemde olmadığını ve bu yönde herhangi bir görüşme yapılmadığını belirten Şerif, İran'ın füze programının hiçbir zaman müzakerelerin parçası olmadığını vurguladı.
Pakistan Genelkurmay Başkanı Asim Munir’in arabuluculuk çabalarındaki rolüne değinen Şerif, mutabakatın imzalanmasında "olağanüstü katkı" sunduğunu ifade etti. Şerif, Munir'in savaşın sona erdirilmesi amacıyla gece gündüz çalıştığını belirterek, "Ne pahasına olursa olsun bu savaşı durdurmak için insani olarak mümkün olan her şeyi yapma hedefiyle yorulmadan çalıştı" dedi.

İran ve Hürmüz Boğazı durumuyla ilgili açıklamalarda bulunan ABD Başkanı Donald Trump, ''Gemileri bölgede tutacağım. Tehdit olursa kuşatma yeniden başlar'' ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı Donald Trump şu açıklamarı yaptı:

İran, yalan beyanlara, ayrıca ABD'nin zaferini olabildiğince küçük ve önemsiz göstermek için yapılan sahte haberlere rağmen gelecekte (sonsuza dek) en üst düzey nükleer denetimlere tamamen ve eksiksiz olarak rıza göstermiştir.

İran'ın serbest bırakılacak varlıkları, ABD'nin kontrolündeki bir hesaba aktarılacak ve yalnızca ABD'den, özellikle de büyük ABD'li çiftçilerimizden temin edilen mısır, buğday ve soya fasulyesi de dahil olmak üzere gıda ve tıbbi malzeme satın almak için kullanılacak.

İsrailli aşırı sağcı Bakan Bezalel Smotrich, ABD ile İran arasındaki müzakerelerin kendilerini ilgilendirmediğini savunarak, Lübnan'daki saldırılarına "kararlılıkla" devam edeceklerini iddia etti.

Smotrich, ordu radyosuna yaptığı açıklamada, Başbakan Binyamin Netanyahu hükümeti iktidarda kaldığı sürece, işgal altındaki Lübnan'ın güneyinden çekilmeyeceklerini ileri sürerek, "Bu kesinlikle gerçekleşmeyecek. Lübnan'da Hizbullah var olduğu sürece, Şakif Tepesi de dahil Lübnan'daki güvenlik bölgesinden İsrail'in çekilmesi söz konusu olmayacaktır." dedi.

Hizbullah'ın dağıtılması gerektiğini savunan Smotrich, "(Hizbullah) Lübnan hükümetinin bir parçası olmamalıdır ve İsrail'i tehdit edecek hiçbir askeri güce veya yeteneğe sahip olmamalıdır. Ancak ondan sonra yeni güvenlik düzenlemeleri tartışılabilir." diye konuştu.

Hizbullah'ın sadece silahlarından arındırılmasının yetmeyeceğini, Lübnan'daki siyasi gücünden de arındırılması gerektiğini öne süren Smotrich, "(Hizbullah) İsrail'in kuzeyini tehdit edebilecek herhangi bir gücü elinde tuttuğu sürece, biz iktidarda olduğumuz sürece hiçbir çekilme olmayacaktır." iddiasında bulundu.

Washington ve Tahran arasındaki barış müzakereleri kapsamında, ABD'nin İran'ın talepleri doğrultusunda İsrail askerlerinin geri çekilmesi yönünde yapabileceği olası baskılar sorulduğunda ise Smotrich, ABD ile İran arasındaki müzakerelerin kendilerini ilgilendirmediğini, Lübnan'daki saldırılarına kararlılıkla devam edeceklerini ifade etti.

İran Dışişleri Bakanlığı ve Müzakere Heyeti Sözcüsü İsmail Bekayi, İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasının ardından belirli ürünlerin satın alımında kullanılacağı yönündeki iddialar hakkında, "Dondurulmuş varlıklarla ilgili bir sınırlama söz konusu değil." dedi.

Bekayi, başkent Tahran’da düzenlediği haftalık basın toplantısında gazetecilerin sorularını yanıtladı.

Bekayi, İsviçre’de gerçekleştirilen görüşmelerde Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Mariano Grossi ile bir araya gelmediklerini ve UAEA’nın, ABD-İsrail saldırılarında zarar gören nükleer santrallerinde denetim başlatması yönünde bir program olmadığını belirtti.

Bekayi ayrıca, ABD’nin mutabakat zaptındaki yükümlülüklerini yerine getirmesi halinde İran’ın da tek taraflı olarak yükümlülüklerini yerine getirmeyeceğini vurguladı.

ran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD ile gerçekleştirilen görüşmelerin, tarafların imzaladığı mutabakat zaptındaki yükümlülüklerine bağlılığı ve mutabakattaki maddelerin eksiksiz uygulanması halinde etkili olacağını belirtti.

Pezeşkiyan, ABD merkezli X sosyal medya platformundaki hesabından, ABD ile gerçekleştirilen görüşmelere ilişkin açıklamalarda bulundu.

Tarafların, üzerinde mutabık kalınan metin dışında açıklama yapmasının müzakereleri olumsuz yönde etkileyeceğine atıf yapan Pezeşkiyan, ABD ile gerçekleştirilen görüşmelerin, tarafların imzaladığı mutabakat zaptındaki yükümlülüklerine bağlılığı ve maddelerin eksiksiz uygulanması halinde etkili olacağını vurguladı.

Pezeşkiyan ayrıca, müzakere sürecindeki ilerlemenin, sorumluluklarının fiili olarak yerine getirilmesi ile ölçüleceğini kaydetti.

ABD'li bir yetkili, Lübnan'daki ateşkesi ve "çatışma" durumunu izlemek için ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının (CENTCOM) bir "mekanizma" başlattığını ifade etti.

İsmi paylaşılmayan ABD'li yetkili, konuya ilişkin AA muhabirine yazılı açıklama yaptı.

Yetkili, CENTCOM'un Lübnan'daki "çatışma durumunu eş zamanlı incelemek üzere izleme mekanizması" başlattığını belirterek amaçlarının "şiddetin sona ermesi" olduğunu aktardı.

Bu adımın, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn ile telefon görüşmeleri sonrası atıldığını kaydeden yetkili, "İsrail ve Lübnan'ın iki egemen devlet olarak görüşmesini ve barış ile güvenlik için bir yol bulmalarını sağlıyoruz. Görüşmeler, iki ülke arasında kapsamlı bir barış ve güvenlik anlaşmasına doğru ilerlemeye devam edecek." ifadelerini kullandı.

Yetkili, detayların yakında paylaşılacağını belirtti.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen sürecin olumlu ilerlediğini belirterek "Eğer İran anlaşmanın gereklerini yerine getirmez ya da uygun davranmazsa, yapmam gerekeni yaparım." dedi.

Trump, Beyaz Saray'da Oval Ofis'te düzenlenen bir imza töreninde gazetecilerin sorularını yanıtladı.

İran'ın ABD üzerinde herhangi bir koz sahibi olup olmadığı yönündeki soruya cevap veren Trump, Tahran yönetiminin ciddi kayıplar verdiğini savunarak, "Donanmaları gitti, hava kuvvetleri gitti, liderleri öldü, ekonomileri çöktü." ifadesini kullandı.

İran'ın askeri kapasitesinin büyük ölçüde ortadan kaldırıldığını öne süren Trump, ülkenin füze, insansız hava aracı ve hava savunma sistemlerinin de ağır darbe aldığını iddia etti.

Hürmüz Boğazı'nın açık tutulduğuna işaret dene Trump, "İki önemli sonuç elde ettik. Birincisi Boğaz açık ve açık kalacak. İkincisi ise İran hiçbir zaman nükleer silaha sahip olmayacak." değerlendirmesinde bulundu.

ABD'nin bölgedeki askeri üstünlüğüne vurgu yapan Trump, "Hürmüz Boğazı üzerinde tam kontrole sahibiz. Eğer İran anlaşmanın gereklerini yerine getirmez ya da uygun davranmazsa, yapmam gerekeni yaparım." diye konuştu.

İran'a yönelik deniz ablukasının hava saldırılarından daha etkili olduğunu düşündüğüne vurgu yapan Trump, gerektiğinde benzer bir uygulamanın kısa sürede yeniden hayata geçirilebileceğini söyledi.

"Bize saygı duydukları sürece sorun yaşamayacağız." diyen Trump, İran'ın ABD'ye saygı göstermemesi halinde durumun değişebileceği kaydetti.

 İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun ABD ile İran'ın Lübnan'da ateşkesin denetlenmesi için yeni mekanizma kurulması kararı almasına ilişkin "panik içinde" olduğu belirtildi.

İsrail'de yayın yapan Kanal 12 televizyonunun üst düzey İsrailli yetkiliye dayandırdığı haberinde, Netanyahu'nun "İsrail'in dışlandığı" yeni mekanizma karşısında diplomatik girişim başlattığı ifade edildi.

Haberde, söz konusu yeni mekanizmanın Washington yönetiminin 2024 yılında Lübnan, İsrail, ABD, Fransa ve Birleşmiş Milletler'in bulunduğu yapının yerini aldığı bildirildi.

ABD ile İran arasında İsviçre'de yapılan görüşmelerde Lübnan'da ateşkesin denetlenmesi için kurulması kararlaştırılan mekanizmanın ABD, İran, Lübnan, Katar ve Pakistan'dan oluşacağı belirtildi.