Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
ABD ile İran arasındaki gerilim bu kez ekonomik cephede daha da sertleşiyor. Washington, İran’ın ticaret ortaklarını da kapsayabilecek yeni yaptırımları pazartesi günü devreye almaya hazırlanırken, Tahran yönetimi ekonomik baskının sürmesi halinde Körfez’den petrol ihracatının tamamen durdurulabileceği tehdidinde bulundu.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, pazartesi günü düzenleyeceği basın toplantısında İran’a karşı hazırlanan yeni yaptırım paketinin ayrıntılarını açıklayacak. Bessent, Financial Times’ta yayımlanan yazısında söz konusu hamleyi ABD’nin bir rakibine karşı bugüne kadar uyguladığı “en büyük finansal saldırı” olarak tanımladı. İran cephesinden gelen karşılık ise gecikmedi. Tahran yönetimi, ekonomik baskının devam etmesi halinde Körfez’deki petrol ihracatının tamamen durdurulabileceğini açıkladı.
ABD ile İran arasında haftalardır doğrudan askeri saldırı yaşanmasa da yaklaşık altı aydır devam eden çatışmayı sona erdirecek anlamlı bir müzakere süreci de başlamış değil.
Tam da bu ortamda Bessent’ten dikkat çeken bir açıklama geldi. Pazar gecesi konuşan ABD Hazine Bakanı, “şafakta ekonomik D-Day başlıyor” ifadesini kullandı. Bessent, yeni kısıtlamaları Washington’ın Tahran politikasındaki “son perde” olarak nitelendirdi. Hazırlanan tedbirlerin İran’ın bankacılık, enerji, sivil havacılık ve kripto varlık sektörlerini hâlihazırda hedef alan geniş kapsamlı yaptırımların üzerine ekleneceği bildirildi.
Yeni paketin yalnızca İran’ı değil, Tahran ile ekonomik ilişkilerini sürdüren ülkeleri de yakından ilgilendirmesi bekleniyor. Bessent konuşmasında “Çökmekte olan bir rejimin finansal atardamarı olarak hareket eden her ülke, onun izolasyonunu paylaşmayı beklemelidir” diyen Bessent, İran’la ticaret yapan üçüncü taraf ülke ve kuruluşlara yönelik ikincil yaptırımların kapsamının genişletilebileceğinin sinyalini verdi.
Yaptırım hamlesi, Orta Doğu’daki çatışmaların sona erdirilmesi amacıyla oluşturulan 60 günlük ateşkes takviminde nihai bir uzlaşmaya varılamamasıyla aynı döneme denk geldi. Savaşın altıncı ayına girilirken devreye alınan resmi ateşkes mekanizması da tarafları anlaşmaya taşıyamadı.
Washington’ın ekonomik baskıyı artırmasına Tahran’ın en sert yanıtlarından biri Hürmüz Boğazı üzerinden geldi. İran devletine bağlı Basra Körfezi Boğaz İdaresi, pazar günü yaptığı açıklamada geçiş kurallarını ihlal eden deniz taşıtlarının sonraki geçişlerinde para cezasıyla karşılaşabileceğini duyurdu.
Ancak yaptırımlar bununla sınırlı değil. Açıklamaya göre söz konusu gemilere el konulması ya da müsadere uygulanması da gündeme gelebilecek. Hürmüz Boğazı’nın küresel enerji ticaretindeki önemi ise meseleyi çok daha kritik hale getiriyor. Savaş başlamadan önce dünya genelinde deniz yoluyla taşınan petrolün yaklaşık yüzde 20’si bu rotadan geçiyordu.
İran Meclisi’nde de Hürmüz Boğazı’nı ilgilendiren yeni bir adım atıldı. Boğazı kullanan gemilerden sunulan hizmetler karşılığında ücret alınmasını öngören yasa teklifi pazar günü komisyondan geçti. Düzenlemenin yürürlüğe girmesi için şimdi İran Meclisi Genel Kurulu’nun onayı bekleniyor.
Tahran yönetimi yalnızca ABD’ye değil, Washington’ın İran’ı ekonomik olarak izole etme politikasına destek verebilecek bölge ülkelerine de mesaj gönderdi. İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai, İran’a yönelik ekonomik kısıtlamalara destek veren devletlerin hedef alınabileceğini söyledi. Rızai, “Bize karşı devreye sokulacak ekonomik kısıtlamalara iştirak eden tüm devletler tarafımızca düşman kabul edilecektir” ifadelerini kullandı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçı da ABD’nin yeni yaptırım tehditlerini “çaresizlik göstergesi” olarak değerlendirdi. Erakçı, Washington’ın ekonomik baskı politikasının başarısızlıkla sonuçlanacağını savundu.
Bölgede açıklamalar sertleşmesine rağmen ham petrol fiyatları pazartesi günü Asya piyasalarında aşağı yönlü hareket etti.
ABD ham petrolü Batı Teksas (WTI) vadeli kontratları yaklaşık yüzde 1,56 değer kaybederek varil başına 85,70 dolara geriledi. Brent petrol ise yüzde 1,3 düşüşle 93,16 dolar seviyesine indi. Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO) da pazara kadar geçen son 48 saat içinde Hürmüz Boğazı’nda doğrulanmış yeni bir saldırı yaşanmadığını açıkladı.
Google Play
App Store
12:26
