Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
Tarih, sadece savaş meydanlarında değil; kültürlerin, bürokrasinin ve paranın dolaştığı pazarlarda da yazılır. İtalya’nın Sicilya Adasında yaklaşık 400 yıl süren İslam egemenliğinin ardından adaya hakim olan Norman Kralı II.Roger'ın Messina'da Arap alfabesiyle bastırmış olduğu altın paraya dikkatlice bakın. Bu sıradan altın bir sikke değil; bu, Avrupa'nın göbeğinde, Hristiyan bir kralın İslam'ın kültrel ve ekonomik gücüne nasıl teslim olduğunun, meşruiyetini o güce nasıl dayandırdığının en somut, en sarsıcı belgesidir.
İtalya'nın güneyinde, Sicilya adasında 9. Yüzyılda tamamlanan İslam Fetihlerinin ardından yüzyıllar süren İslam egemenliği sonrasında adada İslam kültürü ve medeniyeti önemli gelişmeler kaydetti ve o dönemde Ortaçağ Avrupası’nı doğrudan etkiledi. Daha sonrasında adayı ele geçiren Norman Krallığı, beklenen o klasik "Haçlı" yıkımını gerçekleştirmedi. Neden? Çünkü karşılarında sıradan bir medeniyet yoktu. Karşılarında köklü bir bürokrasi, muazzam bir ticari ağ ve dönemin süper gücü olan bir İslam medeniyeti vardı.
Kral II. Roger, bu gerçeği gören bir devlet aklına sahipti. Messina, Palermo ve Amalfi gibi Güney İtalya anakarasında bastırdığı altın paraların ön yüzüne Arap alfabesiyle "La ilahe illallah vahdehu la şerikeleh" (Allah'tan başka ilah yoktur, O tektir ve ortağı yoktur) yazdırmıştı. Bu, bir din değiştirme değil, bir jeopolitik okuma ve ticari meşruiyet hamlesiydi. Dönemin uluslararası ticaret dili ve geçer akçesi İslam medeniyetine aitti. Normanlar, Akdeniz'de var olmak istiyorlarsa o üst kültürü taklit etmek veya sahiplenmek zorundaydılar.
II. Roger dönemi Norman Sicilyası, tarihteki en özgün medeniyet sentezlerinden birine sahne oldu. Bu kültürel entegrasyon sadece paralarla sınırlı kalmadı:
Palermo’daki ünlü Cappella Palatina şapelinin ahşap tavan işlemeleri, baştan aşağı Kufi yazılarla ve İslam sanatının eşsiz motifleriyle bezendi.
Kral II. Roger’ın taç giyme cübbesinin eteklerine, kudret ve bereket dileyen Arapça dualar işlendi.
Kral, dönemin en büyük İslam coğrafyacılarından Muhammed El-İdrisi'yi sarayında finanse ederek, dönemin en kapsamlı ve doğru dünya atlası olan Tabula Rogeriana’yı hazırlattı.
Kılıçla alınan topraklar, bilimle, sanatla ve ticari zekayla yönetiliyordu. Normanlar, fethettikleri coğrafyadaki İslam mirasını yıkmak yerine, kendi kurumsal kimlikleriyle harmanladılar.
Bu devlet aklının ve hoşgörünün bir benzerini, aynı dönemlerde Anadolu'da da görüyoruz. Danişmendli Emiri Melik Muhammed'in (Muhammed bin Melik Gazi) bastırdığı bakır sikkeler, bu topraklardaki birlikte yaşama iradesinin en muazzam vesikasıdır. Bu eşsiz paraların bir yüzünde, dönemin Bizans ikonografisinden aşina olduğumuz, Hz. İsa'nın hükümdara taç giydirdiğini resmeden açık bir Hristiyan tasviri bulunurken; diğer yüzünde asil bir Kufi hatla Arapça "Muhammed bin Melik Gazi" yazısı yer alır.
Tıpkı II. Roger'ın Müslüman tebaasını ve Akdeniz tüccarlarını kucaklaması gibi, Anadolu'nun Türk-İslam fatihleri de Hristiyan tebaanın hassasiyetlerini gözetmişlerdir. Kültürel mirası yıkmak yerine kendi adalet şemsiyelerine ekleyerek "birlikte yaşama" kültürünün en güzel, en stratejik örneklerini bizzat devletin resmi parasına kazımışlardır.
Kültürel hegemonya, siyasi sınırlardan çok daha uzun ömürlüdür. Bugün üzerinden bin yıl geçmesine rağmen İtalya'nın güneyinde o İslam mührünün izleri hâlâ yaşıyor.
Sicilyalı balıkçılar bugün bile ağlarını denize atarken, farkında olmadan Arapçadan miras kalan "Ya Mevla" nidasını kullanırlar.
Napoli’nin en işlek, en ana caddesinin adı bugün bile Arapça "şehir/meydan" anlamına gelen "Via Medina"dır.
Bölgede domuz eti tüketiminin İtalya'nın geri kalanına göre yok denecek kadar az olması ve kısmi taharet kültürünün devam etmesi, o asırlık birikimin sosyolojik yansımalarıdır.
Bugün Hristiyan dünyasının önemli merkezlerinden olan Palermo Katedrali, aslında Ulu Cami'nin ta kendisidir.
Tarih bize gösteriyor ki; gerçek güç, sadece ordularla sınırları aşmak değil, kendi değerler sistemini "üst kültür" olarak kabul ettirebilmektir. II. Roger'ın altın parası, kılıcın fethettiği topraklarda, kalemin, ticaretin ve kültürün asıl fatih olduğunu bizlere bir kez daha hatırlatıyor.
Google Play
App Store
Haberi Paylaş
14:53