Dayanılmaz ağrıları geçirmek için kullanılan ağrı kesiciler sanıldığı kadar masum değil. Kullanılan ilacın türüne, dozuna ve kullanım süresine bağlı olarak mide kanamasından böbrek fonksiyonlarının bozulmasına, karaciğer hasarından kalp-damar sorunlarına kadar ciddi sağlık riskleri ortaya çıkabiliyor. Özellikle migren ve tekrarlayan baş ağrılarında ise sık ağrı kesici kullanımı, ağrının daha da sıklaşmasına neden olabiliyor.
HABERİN ÖZETİ
Okunma süresi 43 saniyeye düşürüldü.
Okunma süresi 43 saniyeye düşürüldü.
ÖZETİ PAYLAŞ
Peki ağrı kesici kullanmanın zararları neler? Her gün ağrı kesici kullanmak baş ağrısını artırır mı? Ağrı kesicilerde kritik eşik kaç gün? Hangi ilaçlar daha fazla risk taşıyor? Tablet sayısı mı, kullanım günü mü daha önemli?
GETAT Hekimi Dr. Ahmet Yasin Tekin, Tgrthaber.com Özel Haber Editörü Zeynep Gizem Er’e yaptığı değerlendirmede ağrı kesicilerin bilinçsiz kullanımının oluşturabileceği riskleri, migren ilaçlarında dikkat edilmesi gereken kullanım sıklığını ve ağrı kesici kullanımında kritik noktaları tek tek anlattı.
Ağrı kesicilerin sık ve uzun süreli kullanımının ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğine dikkat çeken Dr. Ahmet Yasin Tekin, özellikle mide-bağırsak sistemi, böbrekler, karaciğer ve kalp-damar sistemi üzerindeki risklere ilişkin önemli uyarılarda bulundu.
Kullanılan ilacın türü, dozu ve kullanım süresinin belirleyici olduğunu vurgulayan Dr. Tekin, baş ağrısı nedeniyle sık ilaç kullanımının bazı kişilerde ağrının daha da sıklaşmasına yol açabileceğini belirtti:
''Sık ağrı kesici ihtiyacı varsa ağrının nedeni araştırılmalıdır. Ağrı kesicilerin güvenliği; ilacın türüne, dozuna, kullanım süresine ve kişinin sağlık durumuna bağlıdır. Kontrolsüz kullanım organlara zarar verebilir; baş ağrısı için sık ilaç almak ise bazı kişilerde ağrının daha sık görülmesine yol açabilir. Ağrı kesiciler, doğru nedenle ve uygun şekilde kullanıldığında tedavinin önemli bir parçasıdır. Ancak sık ve kontrolsüz kullanımda mide-bağırsak sistemi, böbrekler, karaciğer ve kalp-damar sistemi zarar görebilir. Hangi organın daha fazla risk altında olduğu, kullanılan ilaca göre değişir. Örneğin ibuprofen, diklofenak ve naproksen gibi iltihap giderici ağrı kesiciler mide-bağırsak kanamasına, böbrek işlevlerinde bozulmaya ve kalp-damar sorunlarına yol açabilir.
Parasetamolde ise özellikle önerilen dozun aşılması ciddi karaciğer hasarı açısından önemlidir. Morfin ve tramadol gibi opioid grubundaki ağrı kesicilerin ayrıca bağımlılık ve solunumu baskılama gibi riskleri vardır. İleri yaş, ülser öyküsü, böbrek veya kalp hastalığı, susuz kalma ve birlikte kullanılan ilaçlar riski artırabilir. Özellikle kan sulandırıcı kullanan kişilerin gelişigüzel ağrı kesici almaması gerekir. Uzun süreli tedavi gerektiğinde, ilacın yararını ve risklerini düzenli olarak yeniden değerlendiririz; gerekli durumlarda tansiyon ve kan tahlili takibi yaparız.''
Özellikle migren ilaçları ve ağrı kesicilerde, alınan tablet sayısından ziyade ilacın ayda kaç gün kullanıldığının önem taşıdığını belirten Dr. Ahmet Yasin Tekin, ilaç aşırı kullanım baş ağrısına ilişkin kritik eşikleri açıkladı:
''Baş ağrısı için neredeyse her gün ilaç alma ihtiyacı, nedenin araştırılmasını gerektirir. Herkes ve her ilaç için geçerli tek bir güvenli gün ya da tablet sayısı yoktur. Bazı ciddi yan etkiler kısa süreli kullanımda da ortaya çıkabilir. Baş ağrısında özel olarak “ilaç aşırı kullanım baş ağrısı” dediğimiz bir durum vardır. Parasetamol veya ibuprofen gibi basit ağrı kesicilerin ayda 15 gün ve üzerinde; kafein ya da kodein içeren kombine ağrı kesicilerin, opioidlerin veya triptan grubu migren ilaçlarının ayda 10 gün ve üzerinde kullanılması, bu kullanım üç aydan uzun sürüyorsa tanıda dikkate alınır. Tanı için önceden var olan bir baş ağrısı hastalığı ve ayda en az 15 gün baş ağrısı bulunması da değerlendirilir.
Bu sayılar, o sınıra kadar kullanımın güvenli olduğu anlamına gelmez. Ayrıca burada sayılan, tablet adedi değil ilaç alınan gün sayısıdır; günlük dozun aşılması ayrı bir tehlikedir. Baş ağrısı için haftada birkaç gün ilaç ihtiyacı tekrarlıyorsa bu eşikleri beklemeden hekime başvurmak gerekir. Ağrı yaşanan ve ilaç alınan günleri not etmek değerlendirmeyi kolaylaştırır. Aniden başlayan, alışılmışın dışında çok şiddetli baş ağrısında veya ağrıya konuşma bozukluğu, güç kaybı gibi belirtiler eşlik ettiğinde ise acil değerlendirme gerekir.''
İbuprofen, diklofenak ve naproksen gibi iltihap giderici ağrı kesicilerin yanı sıra parasetamol içeren ilaçların kontrolsüz kullanımında ortaya çıkabilecek risklere dikkat çeken Dr. Tekin, özellikle mide, böbrek, kalp-damar sistemi ve karaciğer üzerindeki olası etkileri anlattı.
Bazı ilaçların farklı isimlerle aynı etken maddeyi içerebildiğini belirten Dr. Ahmet Yasin Tekin, fark edilmeden yaşanabilecek doz aşımına karşı da uyarıda bulundu:
''İbuprofen, diklofenak ve naproksen gibi iltihap giderici ağrı kesiciler mide ve bağırsakların koruyucu mekanizmalarını zayıflatarak ülser ve kanamaya neden olabilir. Ciddi bir kanama, öncesinde belirgin mide ağrısı olmadan da gelişebilir. Bu ilaçlar vücutta sıvı tutulmasına, tansiyonun yükselmesine ve mevcut kalp yetersizliğinin kötüleşmesine yol açabilir. Kalp krizi ve inme riskini de artırabilirler. Risk özellikle yüksek dozda, uzun süreli kullanımda ve kalp-damar hastalığı olan kişilerde önem kazanır; kısa kullanımda da bütünüyle ortadan kalkmaz. Böbreklerde kan akımını azaltarak ani işlev kaybına yol açabilirler. Susuz kalan, önceden böbrek hastalığı bulunan veya bazı tansiyon ilaçlarıyla idrar söktürücüleri birlikte kullanan kişiler daha hassastır. Bu nedenle kişinin kullandığı bütün ilaçları bilmek önemlidir.
Karaciğer açısından parasetamolün fazla alınmasına özellikle dikkat etmek gerekir. Bir ağrı kesiciyle soğuk algınlığı ilacının aynı etken maddeyi içermesi, fark edilmeden doz aşımına yol açabilir. Kutuların ve isimlerin farklı olması, içeriklerinin farklı olduğu anlamına gelmez. Fazla parasetamol alındığından şüpheleniliyorsa belirti beklenmeden tıbbi yardım alınmalıdır. Hasarın kalıcı olup olmayacağı, etkilenen organa ve hasarın ağırlığına bağlıdır. Örneğin bazı böbrek sorunları erken müdahaleyle düzelebilirken ağır hasar kalıcı böbrek hastalığına dönüşebilir. Ciddi mide-bağırsak kanaması veya karaciğer yetersizliği ise hayati tehlike oluşturabilir. Kanlı kusma, katran gibi siyah dışkı, göğüs ağrısı ya da ani nefes darlığı acil yardım gerektirir.''
Sık ağrı kesici kullanımının özellikle migren ve gerilim tipi baş ağrısı yaşayan kişilerde ağrının devam etmesine veya daha sık ortaya çıkmasına katkıda bulunabileceğini belirten Dr. Tekin, ilaç aşırı kullanım baş ağrısına dikkat çekti.
Opioid grubu ilaçlarda ise farklı bir mekanizmanın söz konusu olabileceğini ifade eden Dr. Ahmet Yasin Tekin, ağrının sıklaşması halinde ilaç ve tedavi planının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini söyledi:
''Belirli durumlarda kullanılan ilaç ağrının sürmesine veya sıklaşmasına katkıda bulunabilir. Özellikle migren ya da gerilim tipi baş ağrısı olan kişilerde sık ilaç kullanımı, ilaç aşırı kullanım baş ağrısına yol açabilir. Kişi ağrı nedeniyle daha sık ilaç alırken, aşırı kullanım da baş ağrısının devamını kolaylaştırabilir. Ancak buradan bütün ağrı kesicilerin herkeste ağrı eşiğini düşürdüğü sonucu çıkarılmamalıdır.
Opioid grubunda farklı bir durum daha vardır. Bazı kişilerde bu ilaçlar ağrıya duyarlılığı artırabilir; buna “opioide bağlı hiperaljezi” diyoruz. Bu durum, ilacın etkisinin zamanla azalması anlamına gelen toleranstan farklıdır. Böyle bir tabloda dozu artırmak ağrıyı daha da kötüleştirebilir.
Sıklaşan ağrıda önce tanıyı ve kullanılan ilaçları yeniden değerlendiririz. Baş ağrısında uygun hastalarda atakları önleyici tedaviler gündeme gelebilir. İlaç aşırı kullanımının hekim planıyla sonlandırılması birçok hastada baş ağrısını azaltır, ancak sonuç kişiden kişiye değişir. Hasta kendi kendine doz artırmamalı; özellikle düzenli opioid kullanıyorsa ilacı aniden bırakmamalıdır. Hangi ilacın nasıl azaltılacağı veya kesileceği, hastaya ve ilaca göre planlanmalıdır.''
Sık ağrı kesici kullanımının önüne geçmek için yalnızca mevcut ağrının giderilmesine değil, ağrı ataklarının önlenmesine de odaklanılması gerektiğini belirten Dr. Tekin, migren ve kronik ağrılarda koruyucu tedavi seçeneklerine dikkat çekti.
Dr. Ahmet Yasin Tekin, geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamalarından akupunkturun bazı hastalarda migren ataklarının sıklığını ve kronik kas-iskelet ağrılarını azaltabileceğini belirterek, bu yöntemlerin kişiye göre ve bilimsel kanıtlar doğrultusunda değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı:
''Akılcı ilaç kullanımını desteklemek için ağrı ataklarını önleyici seçenekleri de değerlendirmeliyiz. Geleneksel ve tamamlayıcı tıp (GETAT) uygulamaları içinde akupunkturun, migren ataklarının sıklığını ve bazı kronik kas-iskelet ağrılarını azaltabildiğini gösteren araştırmalar var. Baş ağrısı hastalarında yapılmış randomize bir çalışmada ilaç kullanımında azalma da bildirilmiştir. Koruyucu hekimlik açısından hedefimiz, uygun hastalarda mevcut ağrının tekrarını ve günlük yaşama etkisini azaltarak gereksiz ilaç kullanımını önlemektir. Yarar kişiden kişiye değişir ve bütün GETAT yöntemlerine genellenemez. Uygulama seçimi bilimsel kanıta dayanmalı; ilaç azaltımı hekim takibinde planlanmalıdır.''
Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
Google Play
App Store
15:05
Haberi Paylaş
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ