Küresel piyasalarda yapay zekâ rüzgârı eserken Çin'de tablo tersine döndü. Son yıllarda yatırımcıların gözdesi haline gelen yapay zekâ ve çip şirketleri, bu kez sert değer kayıplarıyla gündemde. Teknoloji hisselerinde yaşanan düşüş, uzun süredir konuşulan yapay zekâ balonunun patlamaya başlamış olabileceği endişelerini güçlendirdi.
Çinli teknoloji şirketlerinin ağırlıkta olduğu STAR50 endeksi, temmuz ayında ulaştığı zirveden bu yana yüzde 40 geriledi. Bu düşüşle birlikte yaklaşık 480 milyar dolarlık piyasa değeri silindi. Üstelik satış baskısı yalnızca yapay zekâ şirketleriyle sınırlı kalmadı. Çin'in önde gelen şirketlerini takip eden CSI300 endeksi de haziran ayındaki zirvesinden yaklaşık yüzde 20 düştü. Böylece Çin borsasında ekonomik teşviklerin desteğiyle yaklaşık iki yıldır devam eden yükseliş yerini sert satışlara bıraktı.
Şanghay Borsası bünyesindeki teknoloji odaklı STAR Market'te işlem gören şirketleri kapsayan STAR50 endeksinde, özellikle yarı iletken üreticileri ve yapay zekâ şirketleri büyük ağırlığa sahip. Son dönemdeki kayıplar da en çok yatırımcıların yoğun ilgi gösterdiği bu şirketlerde hissedildi.
İnsansı robot üreticisi Unitree'nin hisseleri, ağustos ayındaki halka arzının ardından neredeyse yarı yarıya değer kaybetti. Çin'in önde gelen bellek çipi üreticilerinden CXMT'nin hisseleri ise son bir ayda yüzde 25'in üzerinde geriledi. Çip üreticileri MetaX Integrated Circuits ve Moore Threads Technology de benzer bir tabloyla karşı karşıya kaldı. Her iki şirketin hisseleri, temmuz ayındaki zirvelerine kıyasla yaklaşık yüzde 50 düştü.
Oysa bu iki şirket, geçen yıl borsaya girdiklerinde yatırımcılarına sırasıyla yüzde 700 ve yüzde 400'lük yükselişler yaşatmıştı.
Çin'deki satış dalgasının yarattığı endişenin arkasında, yapay zekâ şirketlerinin borsa üzerindeki büyük etkisi bulunuyor. Goldman Sachs verilerine göre yapay zekâyla bağlantılı şirketler, Çin ana karasında ve Hong Kong'da işlem gören A ve H grubu hisselerin toplam piyasa değerinin yüzde 42'sini oluşturuyor.
Bu şirketlerin toplam işlem hacmindeki payı ise yüzde 57'ye ulaşıyor. Dolayısıyla teknoloji hisselerinde yaşanan kayıplar yalnızca sektör yatırımcılarını etkilemiyor. Çin borsasının genel performansı da yapay zekâ şirketlerinin hareketlerine giderek daha bağımlı hale geliyor.
Peki, Çin'de yapay zekâ hisseleri neden bu kadar sert düşüyor? Reuters'ın aktardığına göre satış dalgasının arkasında tek bir gelişme bulunmuyor. Özellikle yüksek hisse değerlemeleri, vergi ödemeleri ve Çinli teknoloji şirketlerinin uluslararası pazarlarda karşılaşabileceği yeni kısıtlamalar yatırımcıların risk iştahını azaltıyor.
Ancak asıl tartışma, şirketlerin piyasa değerleriyle finansal performansları arasındaki farkta yoğunlaşıyor.
Yapay zekâya yönelik büyük beklentiler, henüz güçlü gelir ve kârlılık rakamlarına ulaşamayan şirketlerin bile milyarlarca dolarlık değerlemeler elde etmesini sağladı. Şimdi ise yatırımcılar, bu yüksek değerlemelerin ne kadarının gerçek finansal performansla desteklendiğini sorgulamaya başladı.
Bu durum, geçmişte teknoloji şirketlerinin aşırı değerlenmesiyle ortaya çıkan dot-com krizinin yeniden yaşanabileceği tartışmalarını da gündeme taşıdı.
Çin'deki sert düşüşün etkileri, borsada yaşanan kayıpların çok daha ötesine geçebilir. Pekin yönetimi, teknoloji sektörünü büyütmek ve yerli şirketlerin sermaye piyasalarından daha kolay finansman sağlamasını desteklemek istiyor. Ancak hisselerdeki sert değer kayıpları, yatırımcıların yeni şirketlere kaynak ayırma konusunda daha temkinli davranmasına yol açabilir.
Hong Kong merkezli Lotus Asset Management yöneticisi Hong Hao, piyasadaki düşüşün halka arz hazırlığındaki birçok şirketin planlarını durdurabileceği görüşünde. Özellikle çip geliştirme, yapay zekâ altyapısı oluşturma ve veri merkezi yatırımları gibi yüksek sermaye gerektiren alanlarda finansmana erişimin zorlaşması, şirketlerin büyüme planlarını sekteye uğratabilir.
Yani borsadaki kayıplar devam ederse bunun bedelini yalnızca yatırımcılar değil, büyümek için yeni kaynak arayan teknoloji şirketleri de ödeyebilir.
Bütün bu olumsuz tabloya rağmen küresel finans kuruluşlarının Çin teknoloji sektörüne yönelik beklentileri tamamen değişmiş değil. HSBC'nin araştırmalarına göre Asya fonları son üç ayda Çin hisselerinde satış yapmasına rağmen ülke piyasasındaki genel ağırlıklarını korumayı sürdürüyor.
Goldman Sachs da aralarında Innolight ve CXMT'nin bulunduğu bazı Çinli yapay zekâ şirketlerini bu ay yayımladığı yatırım önerileri listesine dahil etti. Bu tablo, büyük yatırımcıların sektördeki düşüşü yalnızca bir kriz olarak değil, bazı şirketler için alım fırsatı olarak da değerlendirdiğini gösteriyor.
Google Play
App Store
11:03
Haberi Paylaş
YORUM YAZ