CANLI ANLATIM

ABD ile İran arasında sağlanan ve 60 günlük müzakere süresini öngören 14 maddelik mutabakatın ardından İsviçre'de görüşmelerin ilk turu tamamlanırken akşam saatlerinde beklenmedik bir gelişme yaşandı. 25 Haziran'da İran'ın bir petrol tankerine İHA saldırısı düzenlemesine ABD'den karşılık geldi. ABD, İran'a hava saldırıları düzenledi. Saldırıların ardından İran ordusu da çevredeki ABD üslerini vurduğunu duyurdu. Öte yandan ABD, Lübnan ve İsrail arasında üçlü çerçeve anlaşma imzalandı.

İşte barışın tekrar tehlikeye girdiği ABD-İsrail, İran ilişkilerinde son gelişmeler...

İran Devrim Muhafızları Ordusu’ndan (DMO) yapılan açıklamada, ABD’nin İran’ın askeri altyapısını hedef alan saldırılarına misilleme olarak Kuveyt ve Bahreyn’deki ABD üslerinin füze ve İHA’lar ile hedef alındığı kaydedildi.

Washington yönetiminin ateşkesi ihlal ettiği vurgulanan açıklamada, "Ateşkesin ihlal edilmesi, İslamabad Mutabakat Zaptı'nın 1. maddesine aykırıdır ve tüm diplomatik süreçlerin tamamen durdurulmasıyla sonuçlanacaktır" uyarısında bulunuldu.

Kuveyt ordusu ve Bahreyn İçişleri Bakanlığı, ülkelerinin yeni saldırılara hedef olduğunu doğrularken hasara yol açılıp açılmadığına ilişkin detaylı bilgi vermedi.

ABD Başkanı Donald Trump’tan İran’ı hedef alan son saldırılarıyla ilgili açıklama geldi. Truth sosyal medya platformundan yayımladığı mesajda İran’ın varılan ateşkesi bir kez daha ihlal ettiğini öne süren Trump, "Bu nedenle ABD uçakları İran’ın füze ve insansız hava aracı (İHA) depolama tesislerine ve kıyı radar üslerine saldırdı" ifadelerini kullandı.

İran’ın yaşananlardan ders almamasının çok muhtemel olduğunu belirten Trump, "Artık makul davranamayacağımız ve çok başarılı bir şekilde başlattığımız işi askeri yolla tamamlamak zorunda kalacağımız bir noktaya gelebiliriz. Eğer bu olursa, İran İslam Cumhuriyeti artık var olmayacak" uyarısında bulundu.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı CENTCOM, Hürmüz Boğazı'nda İran'ın “ticari taşımacılığa yönelik saldırılarını” gerekçe göstererek, ülkedeki bazı hedeflere saldırılar düzenlediğini bildirdi.

CENTCOM tarafından ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan yapılan açıklamada, İran'a yönelik saldırılarla ilgili güncel bilgiler paylaşıldı.

Komutanlığın açıklamasında, "CENTCOM güçleri Başkomutan'ın (ABD Başkanı Donald Trump) talimatı doğrultusunda 27 Haziran'da İran'daki çeşitli hedeflere ilave saldırılar düzenledi." ifadeleriyle duyurdu.

İran'ın dün ticari bir gemiye yaptığı saldırılarının ardından ABD'nin karşılık verdiği hatırlatılan açıklamada, İran'a "ateşkes anlaşmasına uyma fırsatı tanındığı" ancak İran'ın bu sabah petrol taşıyan Panama bandıralı bir gemiye düzenlediği yeni bir İHA saldırısı ile "bu yolu seçmediği" kaydedildi.

Açıklamanın devamında, "CENTCOM güçleri, İran'ın ticari deniz taşımacılığına yönelik süregelen saldırganlığına doğrudan bir yanıt olarak bugün saldırılar gerçekleştirdi. ABD askeri uçakları İran'ın askeri gözetleme altyapısını, iletişim sistemlerini, hava savunma mevzilerini, İHA depolama tesislerini ve mayın döşeme kabiliyetlerini hedef aldı." ifadeleri kullanıldı.

Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemi geçişlerinin devam ettiğinin belirtildiği açıklamada, ABD güçlerinin "teyakkuz halinde, caydırıcı gücü yüksek ve her an harekata hazır durumda" olduğu vurgulandı.

İran devlet televizyonu, Hürmüz Boğazı yakınlarındaki Keşm Adası'na saldırı düzenlendiğini duyurdu. Devlet televizyonunun haberinde, İran'ın Hürmüz Boğazı yakınlarındaki Keşm Adası'nın Mesen köyünün saldırıda hedef alındığı bildirildi.

Diğer yandan, birkaç dakika önce saldırıya uğrayan Sirik kentinde 2 yeni patlama sesinin duyulduğu ve seslerin kaynağının henüz belirlenemediği aktarıldı.

İran devlet televizyonu ülkenin güneyindeki Sirik'te patlama sesleri duyulduğunu bildirdi.

İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben Gvir, ABD-Lübnan-İsrail arasında imzalanan çerçeve anlaşmayı eleştirerek, İsrail’in Hizbullah’ın silahsızlandırılması konusunda Lübnan’a güvenemeyeceğini savundu.

 Hizbullah lideri Naim Kasım, ABD arabuluculuğunda İsrail ile Lübnan arasında imzalanan çerçeve anlaşmasını "yok hükmünde ve aşağılayıcı" olarak nitelendirerek, İsrail'in İran-ABD mutabakat zaptı uyarınca Lübnan'dan çekilmesini talep etti.

Kasım, Washington'da imzalanan anlaşmaya yönelik ilk değerlendirmesini yaptı.

Lübnanlı yetkililerin bir başarı olarak gördükleri anlaşmayı "aşağılayıcı ve yok hükmünde" kabul ettiklerini söyleyen Kasım, anlaşmanın bir "yüz karası" ve "egemenlikten taviz vermek" anlamına geldiğini vurguladı.

İsrail'in İran-ABD mutabakat zaptı uyarınca Lübnan'dan çekilmesini talep eden Kasım, İsrail'in çekilmesini Lübnan genelindeki direnişin silahsızlandırılmasına bağlamanın, tüm kırmızı çizgileri aşan ve Lübnan'ı düşman İsrail'in elinde bir piyon haline getiren çok tehlikeli bir öneri olduğunu belirtti.

Anlaşmanın yapıldığına dair açıklamaların ardından başkent Beyrut'ta, Hizbullah destekçilerince lastik yakılarak yolların kapatıldığı protestolar düzenlendi.

İran Devrim Muhafızları, ABD'nin İran'a yönelik son saldırısının ardından Körfez bölgesindeki ABD üslerine misilleme saldırıları düzenlerken, bölgede gerilim yeniden arttı. Bahreyn Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, İran'ın ülkeye İHA saldırıları gerçekleştirdiği ifade edildi. İran'ın sabah saatlerinde gerçekleştirdiği İHA saldırılarının şiddetle kınandığını ve bunun "egemenliğin ve uluslararası hukukun ciddi bir ihlali" olduğu belirtildi. Saldırının sivilleri tehlikeye attığı ve bölgesel gerilimi azaltma çabalarını baltaladığı vurgulandı. Açıklamada, birden fazla İHA'nın Bahreyn topraklarını hedef aldığı aktarılırken, konum ve hedefin niteliği hakkında bilgi verilmedi.

İran Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada ise ABD'nin ülkenin güney kıyılarına düzenlediği hava saldırılarına misilleme olarak ABD güçlerinin bulunduğu hedeflerin vurulduğu ifade edildi. ABD'nin saldırılarının, BM Şartı'nı ve iki ülke arasında imzalanan mutabakat zaptını ihlal ettiği belirtildi. Saldırıların kıyı gözetleme tesislerini hedef aldığı belirtilirken, İran'ın kendini savunma hakkı olduğu kaydedildi. Ayrıca Körfez ülkelerine topraklarının "düşmanca eylemler" için kullanılmasını engelleme çağrısı yapıldı. Hedef alınan ülkelere dair detay verilmedi.

 İran lideri Mücteba Hamaney'in Danışmanı ve eski Devrim Muhafızları Ordusu Komutanı Muhsin Rezai, ABD’nin mutabakat zaptını ihlal ettiğini söyleyerek "Mutabakat zaptının herhangi bir maddesinin ihlaline hızlı ve ezici karşılık verilecek." dedi.

Rezai, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda ABD’yi uyardı.

ABD’nin bölgedeki vekil güçlerine destek vererek Hürmüz Boğazı’nda gerginlik oluşturup mutabakat zaptının 1 ve 5. Maddesi'ni ihlal ettiğini savunan Rezai, "Mutabakat zaptının herhangi bir maddesinin ihlaline hızlı ve ezici karşılık verilecek." ifadelerini kullandı.

ABD'nin İran'a saldırısının ardından Devrim Muhafızları Ordusu'ndan açıklama geldi. Açıklamada saldırıya karşılık verildiği belirtilerek, "İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri, ABD ordusunun İran kıyılarına düzenlediği hava saldırısına karşılık, ABD terörist ordusunun bölgedeki konuşlanma noktalarını vurdu." denildi.

Açıklamada "Saldırganlık tekrarlanırsa vereceğimiz karşılık bundan daha kapsamlı olacaktır." ifadesi yer alırken ABD üslerinin bulunduğu Körfez ülkelerinden herhangi bir doğrulama gelmedi.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, sosyal medya platformundaki hesabından, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının (CENTCOM) İran'a hava saldırıları düzenlendiğine ilişkin açıklamasını alıntılayarak paylaşım yaptı.

“İran bir ateşkes anlaşması imzaladı. Biz buna uyduk.” ifadelerini kullanan Vance, “Eğer mutabakat zaptının nasıl uygulandığı konusunda anlaşmazlıkları varsa, (İran) telefon açabilirler.” değerlendirmesinde bulundu.

Vance, paylaşımında ayrıca, “Ancak şiddete, şiddetle karşılık verilecektir.” ifadelerine yer verdi.

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, ABD'nin ülkenin güneyine saldırısına ilişkin, "ABD, müzakerelerin ortasında İran'a bir kez daha saldırdı. Başarısız ABD Başkanı (Donald Trump), müzakere ilkelerine veya ateşkese bağlılığı olmadığını gösterdi." ifadelerini kullandı.

İran'ın Fars Haber Ajansı, ülke medyasında Devrim Muhafızları Ordusu'na atfedilen ve ABD'nin ülkenin güneyindeki Sirik kentine yönelik saldırısının bertaraf edildiği ve buna uygun zaman ve yerde karşılık verileceği yönündeki açıklamanın Devrim Muhafızları Ordusu'na ait olmadığını duyurdu.

İran devlet televizyonunun askeri kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Sirik kentindeki Taheruyi İskelesi, düşman saldırısına uğradı.

Kaynak ayrıca, İran Silahlı Kuvvetleri’nin gün içerisinde Hürmüz Boğazı’ndan "izinsiz" geçmeye çalışan bazı gemilere uyarı atışları yaptığını ve bu atışların Sirik kentinden yapıldığını belirtti.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan açıklamada ise dün Hürmüz Boğazı'nda bir kargo gemisine yapılan saldırıya karşılık olarak İran kıyısındaki hedeflerin vurulduğu ifade edildi.

ABD, İsrail ve Lübnanlı müzakere heyetleri, Lübnan ile İsrail arasında ateşkes sağlanması, Hizbullah'ın Lübnan'ın güneyindeki bazı bölgelerden çekilmesi ve İsrail'in Lübnan'da işgal ettiği belirli bölgelerde kontrolün Lübnan Silahlı Kuvvetleri'ne devredileceği pilot bölgelerin oluşturulmasını öngören üçlü çerçeve anlaşmasını imzaladı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının (CENTCOM) ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yapılan açıklamada, "Hürmüz Boğazı'ndan geçen bir ticari gemiye dün düzenlenen saldırıya güçlü bir yanıt olarak" İran'a hava saldırıları düzenlendiği belirtildi.

Açıklamada, "İran'ın 25 Haziran'da tek yönlü saldırı dronuyla M/V Ever Lovely gemisine saldırmasının ardından, ABD uçakları İran'ın füze ve insansız hava aracı depolama alanları ile kıyı radar üslerini vurdu." ifadesi kullanıldı.