Emekli maaşlarındaki düşüşün sorumlusu EYT mi yoksa sistemin kendisi mi? Sosyal güvenlik sistemindeki hesaplama yöntemleri, yüksek prim ödeyen çalışanları bile şaşırtıyor. Bugün asgari ücretin 2 katı maaş alan bir çalışanın sistemde görünen emekli aylığı 20 bin TL civarındayken; asgari ücretin 4, 5 hatta 6 katı prim ödeyenlerin aylıkları dahi 25 bin - 30 bin TL bandında takılı kalıyor. Peki sorunun sebebi ne?
4A kapsamında çalışan SSK’lılar “4A Emekli Aylık Bilgisi Hesaplama”, BAĞ-KUR sigortalıları ise “4B Emekli Aylık Bilgisi Hesaplama” ekranından bugün itibarıyla bağlanabilecek emekli aylıklarını görebiliyor.
Sisteme giren çalışanların önemli bir bölümü, yıllarca prim ödemelerine rağmen beklediklerinden çok daha düşük emekli aylıklarıyla karşılaşıyor. Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun düşük emekli aylıkları konusunda sıkıntı yaşayan emeklilerle ilgili konuştu.
Erdursun, "Bugün yalnızca asgari ücretle çalışanların değil, asgari ücretin iki ya da iki buçuk katı ücretle çalışan kişilerin de hesaplanan emekli aylıkları çoğu zaman yaklaşık 20 bin lira seviyelerinde görünüyor. Daha dikkat çekici olan ise gelir seviyesi yükseldikçe dahi tablonun çok fazla değişmemesi" dedi.
Örneğin asgari ücretin dört, beş hatta altı katı ücretle çalışan kişiler dahi emekli aylığı hesaplama sistemine girdiklerinde yaklaşık 25 bin lira ile 28 bin lira 30 bin lira arasında emekli aylıklarıyla karşılaşıyor. BAĞ-KUR’lularda ise rakamlar çoğu zaman daha da düşük kalıyor.
Erdursun, "mevcut yapı, ödenen prim ile bağlanan emekli aylığı arasındaki ilişkiyi zayıflatmış durumda. Çalışanlar daha fazla prim ödeseler bile bunun emekli maaşına güçlü şekilde yansımadığını düşünüyor" şeklinde konuştu.
Özellikle 2000 sonrası ve daha belirgin şekilde 1 Ekim 2008 sonrası uygulamaya giren sistemde aylık bağlama oranlarının düşmesi, güncelleme katsayılarının değişmesi ve büyümeden-gelişmeden emeklilere verilen payın azalması nedeniyle bağlanan emekli aylıkları giderek düşüyor.
Erdursun, "Çünkü sorun yalnızca emekli sayısının artması olsaydı, bugün çalışan ve henüz emekli olmamış kişilerin sistemde yüksek emekli aylıkları görmesi gerekirdi.
Oysa mevcut tablo bunun tam tersini gösteriyor. Sistem bugün yalnızca mevcut emeklilere değil, gelecekte emekli olacak milyonlarca çalışana da düşük emekli aylığı hesaplıyor" dedi.
Türkiye’de sosyal güvenlik sisteminin yeniden ele alınması gerektiğini ifade eden Erdursun, "Özellikle çalışanların ödedikleri prim ile alacakları emekli aylığı arasındaki bağın güçlendirilmesi büyük önem taşıyor. Aksi halde uzun yıllar çalışan, yüksek prim ödeyen milyonlarca kişi emeklilik döneminde ciddi gelir kaybı yaşamaya devam edecek" şeklinde konuştu.
Bugün artık tartışılması gereken konu yalnızca EYT değildir. Asıl tartışılması gereken konu, çalışanların gelecekte insan onuruna yakışır bir emekli aylığı alıp alamayacağıdır. Çünkü mevcut sistem yalnızca bugünün emeklilerini değil, yarının emeklilerini de düşük aylığa mahkûm edecek şekilde ilerliyor.
Google Play
App Store
09:33
YORUM YAZ