Emekli maaşlarında yeni dönem! Murat Bal canlı yayında zammın şifrelerini açıkladı: Kritik yüzde 65 detayı

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın talimatıyla ekonomi yönetimi emekli aylıklarında adaletsizliği gidermeyi hedefleyen yeni düzenleme üzerinde çalışmaya başlarken, kulislerdeki en sıcak senaryolar netleşiyor.

Kök maaşlara refah payı ve seyyanen zam alternatifleri masada tutulurken; Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Bal, TGRT Haber canlı yayınında Gülden Kalecik'e 2027 bütçesindeki %65'lik 'patlamanın' sırrını, 8.077 TL'lik memur zammı emsalini ve 2008'de 'bozulan' aylık bağlama oranlarını tüm detaylarıyla açıkladı.

İşte o değerlendirmelerden öne çıkanlar...

 

"2027 SGK BÜTÇESİ %65 ARTTIRILIYOR, BU FARK MAAŞ ZAMMININ İŞARETİ"

SGK bütçesindeki dev artışın arka planı, 17,5 milyon emeklinin mevcut tablosu ve memurlara yapılan seyyanen zam emsali:

"2027 yılıyla alakalı SGK bütçesi yaklaşık %65 oranında arttırılıyor. Yani bakıyoruz ki enflasyon yüzde otuz ama bütçe yüzde altmış beş arttırılıyor. Bir kere bu aradaki farkın sebebi nedir diye düşünmüştük. İşte orada farkın sebebini aslında Sayın Cumhurbaşkanımız açıkladı: Emeklilerle alakalı bir maaş zammı. Bu maaş zammının yöntemi ne olacak? 17.5 milyon emeklimiz var. 4 milyon en düşük maaşı alıyor, 29 bin lira civarında da ortalama emekli maaşımız var. Bütün bunları değerlendirdiğimizde ve siyaseten de Sayın Cumhurbaşkanımızın bu konuya baktığını bildiğimizde, 17.5 milyon emeklinin ciddi bir rakam olduğunu söyleyebiliriz.

Ben 2023 yılında çalışan memurlarımıza yapılan bir seyyanen zam vardı, hatırlar mısınız bilmiyorum. Bu zamda hiçbir rütbe veya kademe derece ayırt etmeden bütün memurlarımıza aynı eşit rakam zam yapılmıştı: 8 bin 77 lira. Yani 30 bin lira maaş alan da 70 bin lira maaş alan da hepsi 8 bin lira maaş zammı almıştı. Seyyanen olarak, bir sefere mahsus ve tek meblağ olarak. Tabii bu kök maaşa yapılmıştı. Şimdi ben aynısının emeklilerde yapılabileceğini düşünüyorum. Tek bir rakam olacağını düşünüyorum. Yani 60-70 bin lira emekli maaşı alan vatandaşımız da aynı rakamı alacak, 23 bin 500 lira alan vatandaşımız da aynı rakamı alacak.

Çünkü genele yaydığımızda; emekli maaşlarına farz edelim ki refah payı olarak %30 zam yaparız, 60 bin lira alan vatandaşımızda %30 çok büyük bir rakam oluşturacak ama 23 bin 500 alan vatandaşımızda çok düşük bir rakam oluşturacak. Dolayısıyla ben bu çalışmanın seyyanen olarak, tek sefere mahsus ve tek eşit bir rakam olarak olacağını düşünüyorum."

'ABO DÜZELTİLMELİ'

Emekli aylıklarının erimesindeki temel kök neden ve çözüme dair yapılan teknik kıyaslama:

"Maaşlar neden düşüp kaldı? Sebebi bulursak eğer olması gerekeni de rahatlıkla buluruz. Sebep ne? 2008'den sonra düşen aylık bağlama oranları. 99 öncesinde 70 seviyelerinde, 65 seviyelerinde olan aylık bağlama oranları 2008 sonrasında 30-35 seviyelerine düştü.

Vatandaşımızın anlayacağı şekilde örneklendireyim: 10 bin lira maaş alıyordunuz, 97 yılında emekli oldunuz; size 7 bin lira emekli maaşı bağlanıyor. 2009 yılında 10 bin lira maaş alıyordunuz, emekli oldunuz; size 3 bin lira, 3 bin 500 lira emekli maaşı bağlanıyor. Aradaki fark neredeyse yarı yarıya. Neden böyle? Çünkü aylık bağlama oranları düşürüldü. Maaşınız üzerinden hesap edilecek olan o emekli skalasının rakamı düşürüldü. O düştüğü için de işte bugün emekli maaşlarımız düştü.

Ne yapılması gerekiyor? Birinci cevabı: Aylık bağlama oranlarının tekrar 2008'de değiştirildiği seviyelerinden 99 öncesindeki seviyelerine getirilmesi gerekiyor. İnanın maaşlar zaten otomatik olarak hak ettiği seviyeye ulaşır. Hem bu şekilde yaptığımızda her dönem 'acaba en düşük emekli maaşı ne olacak, açlık sınırının altında ne kadar kalacak' diye aynı şeyleri konuşuyor olmayız. Halbuki bunun sisteme bağlanması çok daha doğru olur. Evet şu anda bir sisteme bağlı ama sistem eksik."

"ŞAMİL TAYYAR'IN TWEETİNİ OKUDUM AMA ÇALIŞAN EMEKLİYİ DÖVMEYELİM"

Kulislerde konuşulan çalışan/çalışmayan emekli ve 65 yaş ayrımı iddialarına yanıt:

"65 yaş altında çalışan-çalışmayan emekli ayrımı diyelim. Ben de okudum bugün Şamil Tayyar'ın tweetini, Sayın Bakanımızla görüşmüş; bu şekilde bir çalışma olabilir şeklinde bir konuşma. Tamam peki ama ben de bunun tam tersini söylemek istiyorum: Çalışan emeklilerimiz bizim için külfet değil ki! Çalışan emeklilerimiz sayesinde bir de onlardan sosyal güvenlik destekleme primi giriyor SGK bütçesine. Yani çalışan emekliler aslında SGK'ya katkıda bulunuyorlar.

Bir tarafta çalışmayan emeklileri koruyalım, tabii ki koruyalım; ama çalışmayan emeklileri korurken çalışan emeklilerimizi de dövmeyelim. Çünkü onlar sayesinde SGK daha fazla para kazanıyor. Artı olarak, eğer bir emekli çalışıyorsa zaten ihtiyacı olduğundan çalışıyordur. Çalışanı daha da mağdur etmek veya aşağıya çekmek doğru değil.

Burada çalışan-çalışmayan ayrımından daha değerli olan, aslında 'yetiyor mu yetmiyor mu' ayrımıdır. Bunu doğru kriterlerle ayırt etmemiz gerekiyor: Emeklimizin evi var mı? Emeklimiz aynı hanede kaç kişiyle yaşıyor? Hane halkı geliri ne kadar? Bunlara gelir testi yapacak mıyız? Gerçekten o maaş yetiyor mu yetmiyor mu ya yönelik bir çalışma olsa daha değerli olur. Sadece çalışıyor mu çalışmıyor mu tartışması bana göre yanlış."