Ortadoğu'da savaşın etkisiyle yükselen petrol fiyatlarında dengeler değişmeye başladı. Körfez ülkelerinden sevkiyatların artması ve Asyalı rafinerilerin talebinin zayıflaması, petrol fiyatları üzerindeki savaş primini aşağı çekiyor. Suudi Arabistan'ın devlet petrol şirketi Saudi Aramco da bu gelişmelerin ardından Asya pazarına yönelik satış fiyatlarında indirime gitti. Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere yönelik saldırılar devam etse de bölgedeki petrol arzında yaşanan toparlanma fiyatlar üzerindeki baskıyı artırıyor. Özellikle alternatif üreticilerin daha cazip fiyatlarla piyasaya girmesi, Körfez petrolüne olan talebi etkiliyor.
Saudi Aramco, Asyalı müşterilerine sattığı Arab Light petrolünün aralık ayı fiyatında varil başına 2 dolarlık indirime gitti. Bu hamleyle petrolün satış fiyatı 88 doların biraz üzerine geriledi. Böylece Arab Light'ın Asya pazarındaki fiyatı, pandeminin etkilerinin hissedildiği Mayıs 2020'den bu yana en düşük seviyesini gördü.
Şirketin indirim kararı yalnızca Asya ile sınırlı kalmadı. Kuzeybatı Avrupa ve Akdeniz'e gönderilen tüm petrol türlerinin aralık ayı fiyatları da varil başına 1 dolar aşağı çekildi. ABD'ye yönelik satış fiyatlarında ise herhangi bir değişikliğe gidilmedi.
Fiyatlardaki gerilemenin arkasında bölgedeki petrol sevkiyatlarının hızla toparlanması var. Enerji veri şirketi Kpler'in verilerine göre, Ortadoğu'dan yapılan petrol sevkiyatları, boru hatları dahil eylül ayında günlük ortalama 17,1 milyon varile ulaştı. Ekim ayında ise bu miktar günlük 16,3 milyon varil olarak gerçekleşti.
Birleşik Arap Emirlikleri, üretim ve ihracattaki artışıyla öne çıkan ülkeler arasında yer aldı. Ülkenin Murban petrolü ihracatı eylülde günlük 2,4 milyon varile çıkarak rekor kırdı. BAE'nin toplam ham petrol üretimi de günlük 3,9 milyon varili aşarak savaş öncesindeki seviyelerin üzerine çıktı. Irak'ta da benzer bir toparlanma görüldü. Ülkenin petrol sevkiyatları ekim ayında günlük 3,35 milyon varile yükseldi.
Petrol ihracatındaki toparlanma, Suudi Arabistan'ın üretimine ilişkin beklentileri de değiştirdi. HSBC, ihracatın öngörülenden daha hızlı toparlanmasını gerekçe göstererek ülkenin dördüncü çeyrek petrol üretim tahminini günlük 6,3 milyon varilden 8,3 milyon varile çıkardı.
Üretimde beklenen bu artışın küresel petrol arzını desteklerken fiyatlar üzerindeki aşağı yönlü baskıyı güçlendirebileceği değerlendiriliyor.
Petrol piyasasındaki fiyat değişiminin bir diğer önemli nedeni ise Asya'daki rafinerilerin talebinde görülen yavaşlama. Çin'in beklentilerin üzerinde yakıt ihracat kotası açıklaması, bölgede petrol ürünleri arzının daha da artacağı beklentisini doğurdu. Bu durum, rafinerilerin kâr marjlarını olumsuz etkiledi.
Asya'daki rafinerilerin benzin kârı şubat sonundan bu yana en düşük seviyesine geriledi. Düşük kükürtlü dizel marjı ise eylül ortasında 87 doların üzerindeyken 60 doların biraz üzerine kadar düştü. Rafineri kârlılığındaki bu gerileme, ham petrol alımlarına yönelik talebin de zayıflamasına neden oldu.
Ortadoğulu üreticiler yalnızca talep daralmasıyla değil, diğer bölgelerden gelen daha ucuz petrolle de rekabet etmek zorunda kalıyor. Batı Afrika ve Brezilya'dan Çin'e gönderilen petrolün daha yüksek indirimlerle satışa sunulması, Körfez ülkelerinin fiyat politikaları üzerindeki baskıyı artırdı.
Özellikle Çinli alıcıların alternatif tedarikçilere yönelme imkânının genişlemesi, Suudi Arabistan başta olmak üzere bölgedeki üreticilerin rekabetini sertleştiriyor. Artan arz, rafinerilerin azalan talebi ve alternatif petrol kaynaklarının sunduğu fiyat avantajı, savaş döneminde Ortadoğu petrolüne eklenen yüksek fiyat primlerinin giderek erimesine yol açıyor.
Google Play
App Store
11:40
Haberi Paylaş
YORUM YAZ