Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
Teknoloji yazarı Ed Zitron, yaklaşık 15 bin kelimelik analizinde OpenAI’ın sürdürülemez olduğunu düşündüğü iş modelinin yalnızca yapay zekâ sektörünü değil, küresel teknoloji ekonomisini de sarsabileceğini öne sürdü. Zitron, şirketi yapay zekâ çağının “Lehman Brothers”ı olarak tanımladı.
Yapay zekâ sektörüne son birkaç yıldır yüz milyarlarca dolarlık yatırım yapılıyor. Veri merkezlerinden çip üreticilerine, bulut şirketlerinden enerji sağlayıcılarına kadar pek çok sektör, bu büyük dönüşümün etrafında yeniden şekilleniyor.
Ancak yatırım miktarı büyüdükçe aynı soru daha yüksek sesle sorulmaya başlandı: Yapay zekâya harcanan bu para gerçekten geri dönecek mi, yoksa dünya yeni bir teknoloji balonunun içinde mi?
Teknoloji yazarı Ed Zitron’ın yayımladığı yaklaşık 15 bin kelimelik analiz, işte bu tartışmayı yeniden alevlendirdi. Yapay zekâ sektörüne uzun süredir şüpheyle yaklaşan Zitron, bu kez oldukça sert bir iddia ortaya attı.
Ona göre asıl mesele genel bir “yapay zekâ balonu” değil. Sorunun merkezinde doğrudan OpenAI bulunuyor.
Zitron, OpenAI’ın başarısız olması hâlinde bunun yalnızca şirketi etkilemeyeceğini savunuyor. Böyle bir gelişmenin tüm yapay zekâ ekosisteminde güven kaybına yol açabileceğini, teknoloji hisselerinde ise zincirleme satışları tetikleyebileceğini düşünüyor.
Bu nedenle OpenAI’ı, yapay zekâ çağının “Lehman Brothers”ı olarak nitelendiriyor. Bilindiği üzere Lehman Brothers’ın 2008 yılında iflas etmesi, küresel finans krizinin en kritik kırılma noktalarından biri olmuştu. Zitron’ın benzetmesi de tam olarak buraya dayanıyor: Tek bir şirketin çöküşünün, kendisinden çok daha büyük bir sistemi peşinden sürüklemesi.
Zitron’ın temel argümanına göre OpenAI artık sıradan bir teknoloji şirketi değil. ChatGPT’nin 2022 sonunda yarattığı büyük etkiyle birlikte şirket, üretken yapay zekâ sektörünün adeta güven merkezine dönüştü. Yatırımcıların dev veri merkezlerine milyarlarca dolar aktarması, NVIDIA GPU’larına yönelik talebin yıllarca süreceğine inanması ve yapay zekâ girişimlerine rekor değerlemeler biçmesi büyük ölçüde aynı beklentiye dayanıyor: OpenAI’ın bir gün son derece kârlı bir şirkete dönüşeceği varsayımına.
Zitron’a göre bu beklenti bozulursa yalnızca OpenAI zarar görmeyecek. Veri merkezi işletmecileri, bulut şirketleri, çip üreticileri ve altyapı sağlayıcıları da bu sarsıntıdan payını alacak.
Yani mesele biraz daha büyük. OpenAI bugün tek başına bir şirketten çok, yapay zekâ yatırım döngüsünü ayakta tutan temel direklerden biri gibi görülüyor.
Ed Zitron, OpenAI’ın uzun vadede sürdürülebilir bir iş modeline sahip olmadığını düşünmesinin üç temel nedeni bulunduğunu söylüyor.
Bunlardan ilki, çıkarım yani “inference” maliyetleri. ChatGPT gibi hizmetlerde kullanıcı sayısı arttıkça daha fazla GPU gücüne, elektriğe ve sunucu kapasitesine ihtiyaç duyuluyor. Her yeni sorgu şirket için ek maliyet anlamına geliyor. Ücretsiz veya düşük ücretli kullanıcıların sayısı yüksek kalırken kurumsal gelirler aynı hızda büyümezse, şirket büyüdükçe zararının da artabileceği öne sürülüyor.
Zitron’ın ikinci eleştirisi ise sermaye harcamalarıyla ilgili. Yapay zekâ sektöründe en büyük maliyet kalemi artık yalnızca yeni modellerin eğitilmesi değil. Dev veri merkezlerinin kurulması, GPU satın alınması ve günün her saati çalışan çıkarım altyapılarının ayakta tutulması da ciddi bir finansman gerektiriyor.
Üstelik bu yatırımların bugünden garanti edilmiş bir karşılığı yok. Açıkçası yatırımcıları en fazla düşündüren noktalardan biri de bu.
Üçüncü eleştiri, OpenAI’ın dış finansmana bağımlı yapısı. Zitron’a göre şirketin önümüzdeki yıllarda model geliştirmeye, işlem gücü satın almaya ve altyapı yatırımlarına devam edebilmesi için yeni yatırım turlarına ihtiyacı olacak.
Finansman koşullarının zorlaşması veya yatırımcıların risk iştahının azalması durumunda OpenAI üzerindeki baskının ciddi biçimde artabileceği belirtiliyor. Çünkü şirketin büyüme planları, sürekli yeni sermaye bulunabileceği beklentisine dayanıyor.
Zitron’ın dikkat çektiği risk yalnızca OpenAI’ın geleceğiyle sınırlı değil. Ona göre daha büyük tehlike, şirketin çevresinde oluşan dev altyapı ekosisteminde yatıyor.
Son iki yılda özellikle ABD’de yapay zekâ veri merkezlerine yapılan yatırımlar tarihi seviyelere ulaştı. Microsoft, Google, Meta ve Amazon sermaye harcamalarını sürekli artırırken Oracle ve CoreWeave gibi şirketler de yapay zekâ altyapısının önemli oyuncuları arasına girdi. Bu projelerin büyük bir bölümü uzun vadeli kiralamalar, şirket tahvilleri, büyük ölçekli krediler ve proje finansmanlarıyla destekleniyor.
Zitron’a göre OpenAI’ın büyüme beklentileri gerçekleşmez veya yapay zekâya yönelik yatırım iştahı zayıflarsa, ilk darbeyi altyapı şirketleri alabilir. Çünkü bu şirketlerin sahip olduğu yüksek piyasa değerlerinin önemli bir bölümü, yapay zekâ talebinin uzun yıllar aynı hızla büyüyeceği varsayımına dayanıyor.
Ed Zitron eleştirilerini yalnızca OpenAI ile sınırlamıyor. Anthropic’in de benzer risklerle karşı karşıya olduğunu savunan Zitron, her iki şirketin son derece pahalı modeller geliştirdiğini, büyük miktarda işlem gücü satın aldığını ve faaliyetlerini sürdürebilmek için teknoloji devlerinin finansmanına ihtiyaç duyduğunu belirtiyor. Buna rağmen OpenAI’ın sektördeki konumunu ayrı bir yere koyuyor. Çünkü şirketin başarısı ya da başarısızlığı, yatırımcıların yapay zekâ sektörünün tamamına yönelik bakışını değiştirebilecek kadar büyük bir etkiye sahip.
Google Play
App Store
12:23
