Çin’in faaliyetleri büyük ölçüde gizli tutulan askeri uzay uçağı ilk kez bu kadar net görüntülendi. ABD merkezli uydu şirketi Maxar (Vantor) tarafından 2024 yılında çekilen fotoğraf, ABD Savunma İstihbarat Ajansı'nın (DIA) gizliliği kaldırılan raporunda kamuoyuyla paylaşıldı. Uzaydan çekilen görüntü, Çin’in yeniden kullanılabilir uzay aracının tasarımına ilişkin önemli ayrıntıları ortaya koydu. Ancak asıl dikkat çeken, aracın yörüngede gerçekleştirdiği sıra dışı manevralar oldu.
Fotoğraftaki araç, ABD Uzay Kuvvetleri'nin kullandığı X-37B uzay uçağıyla büyük benzerlik taşıyor. Delta biçimindeki kanatları, kargo bölmesi kapakları, koyu renkli ısı kalkanı ve güneş panellerini barındıran arka bölümüyle araç, yeniden kullanılabilir uzay uçağı tasarımının temel özelliklerini taşıyor.
Aslında Çin'in bu aracının Amerikan uyduları tarafından görüntülendiği daha önce de biliniyordu. Bir ABD Uzay Kuvvetleri yetkilisi, 2024 yılında Güney Kore'de düzenlenen konferansta Maxar'ın gözleminden söz etmişti. Ancak uçağın dış görünüşünü açıkça gösteren yüksek çözünürlüklü fotoğraf bugüne kadar paylaşılmamıştı.
Çin, 2020 yılından bu yana gizli uzay uçağıyla dört ayrı görev gerçekleştirdi. Bu görevlerden bazıları dokuz aya kadar sürdü. Şubat ayında fırlatılan dördüncü araç ise hâlâ yörüngede bulunuyor. Pekin yönetimi, uzay uçaklarının hangi amaçlarla kullanıldığını açıklamıyor. Çin'in elinde bu araçlardan kaç tane bulunduğu da bilinmiyor.
ABD tarafında ise durum biraz daha farklı. Amerikan Uzay Kuvvetleri, dönüşümlü olarak kullandığı iki X-37B uzay uçağına sahip. Bugüne kadar sekiz görev gerçekleştiren bu araçların en uzun uçuşu iki buçuk yıl sürdü. Washington yönetimi X-37B'nin tasarımını, boyutlarını ve bazı deneylerini açıklasa da uzaydaki faaliyetlerinin büyük bölümünü gizli tutuyor.
Her iki ülkenin uzay uçakları da geleneksel roketlerin yük kaplamaları içinde fırlatılıyor. Yörüngeye ulaştıklarında uydu gibi görev yapabilen araçlar, görevleri tamamlandığında atmosfere yeniden girerek otonom biçimde piste iniş gerçekleştirebiliyor. NASA'nın Uzay Mekiği'nin daha küçük ve insansız bir versiyonunu andıran bu sistemlerin en önemli avantajı ise tekrar kullanılabilmeleri ve yörüngede manevra yapabilmeleri.
Çin'in uzay uçağıyla ilgili en çarpıcı ayrıntılardan biri, yörüngedeki küçük nesneler üzerinde gerçekleştirdiği manevralar oldu. Astrofizikçi Jonathan McDowell'ın açık kaynaklı yörünge takip verileri üzerinden yaptığı incelemeye göre Çin'in aracı, haziran ayında küçük bir uyduyu serbest bıraktı. Temmuzda ise aynı nesneye yaklaşarak onu yeniden yakaladı.
Benzer işlemler ağustos ve eylül aylarında da tekrarlandı. Bu manevraların robotik bir kol yardımıyla gerçekleştirilmiş olabileceği değerlendiriliyor. Söz konusu teknoloji, uzay araçlarına yalnızca uydu bırakma değil, yörüngedeki başka nesnelere müdahale etme imkânı da sunuyor. Böyle bir kabiliyet, uyduların bakımından başka uzay araçlarıyla etkileşime kadar farklı alanlarda kullanılabilir. Ancak Çin'in bu deneylerle neyi hedeflediği henüz bilinmiyor.
DIA'nın değerlendirmesine göre uzay uçaklarını geleneksel uydulardan ayıran en önemli özelliklerden biri, gelişmiş manevra kabiliyetleri. Çin'in uzay uçağı bugüne kadar alçak Dünya yörüngesinde görev yaptı. ABD'nin X-37B aracı ise görevlerinden birinde 38 bin 600 kilometre irtifaya kadar yükseldi.
Amerikan aracı daha sonra atmosfere dönüş hazırlıkları kapsamında aerodinamik frenleme yöntemini kullandı. Bu teknik, atmosferin oluşturduğu dirençten yararlanarak aracın yörüngesinin değiştirilmesini sağlıyor. Çin'in uzay uçağının resmi adı konusunda da belirsizlik sürüyor.
Batılı kaynaklarda genellikle Shenlong adı kullanılıyor. Bu isim, Çin'in 2000'li yıllarda robotik uzay uçağı geliştirme çalışmalarıyla gündeme gelmişti. Çin devlet medyası ise aracı Chongfu Shiyong Shiyan Hangtian Qi (CSSHQ) olarak tanımlıyor. İfadenin Türkçe karşılığı, yeniden kullanılabilir deneysel uzay aracı.
Çin'in uzaydaki faaliyetleri yalnızca gizli uçuşlarla sınırlı değil. DIA'nın raporunda, Pekin yönetiminin uydu karşıtı silah sistemlerine yönelik çalışmaları da geniş yer buldu. ABD istihbaratına göre Çin ordusu, yönlendirilmiş enerji silahlarını (DEW) düşman uydularını geçici veya kalıcı olarak devre dışı bırakabilecek etkili sistemler arasında görüyor.
Raporda, Çin'in hâlihazırda farklı güç seviyelerinde birden fazla kara konuşlu lazer silahı kullandığı belirtiliyor. Bu sistemlerin alçak Dünya yörüngesindeki uyduların faaliyetlerini bozmak, performanslarını düşürmek veya fiziksel hasar oluşturmak amacıyla kullanılabileceği değerlendiriliyor.
DIA'nın öngörüsüne göre Çin, 2020'li yılların sonlarına doğru uzay tabanlı lazer silahlarını ve daha güçlü kara konuşlu sistemleri devreye alabilir.
Böylece yalnızca alçak yörüngedeki değil, daha yüksek irtifalarda görev yapan uydular da tehdit altına girebilir.
Çin'in uzay teknolojilerinde ulaştığı bir başka aşama ise yörüngede yakıt ikmali oldu. Pekin yönetimi geçen yıl, Dünya'dan yaklaşık 36 bin kilometre yükseklikteki jeosenkron yörüngede bir uyduya yakıt ikmali gerçekleştirdi. DIA'nın değerlendirmesine göre Çin, bu irtifada böyle bir operasyon gerçekleştiren ilk ülke oldu.
Raporda ayrıca Çin'in kara konuşlu uydu karşıtı füzeleri test ettiği bilgisine yer verildi.
ABD Uzay Kuvvetleri de jeosenkron yörüngede diğer uyduları incelemek üzere geliştirilmiş araçlardan oluşan bir filo işletiyor. Amerikan ordusu, uzay araçlarının görev sürelerini ve manevra kabiliyetlerini artırmak amacıyla yakıt ikmali yapılabilecek yeni sistemler de tedarik etmiş durumda.
ABD Hava Kuvvetleri Sekreteri Troy Meink'in geçen ay yaptığı açıklama, ülkeler arasındaki uzay rekabetinin askeri boyutunu yeniden gündeme taşıdı. Meink, Pentagon'un uzayda silah sistemleri konuşlandırdığını açıkladı. Böylece ABD, yörüngede silah bulundurduğunu resmen kabul eden ilk ülke oldu.
Google Play
App Store
13:05
Haberi Paylaş
YORUM YAZ