CANLI ANLATIM

ABD ile İran geriliminin aylar sonra anlaşma getirmesinin ardından taraflar mutabakat zaptını elektronik ortamda imzaladı. 19 Haziran'da İsviçre'de yapılması beklenen müzakerelerle ilgili İran'dan erteleme duyurusu geldi. Açıklama, "Tekrar gerilime geri mi dönülüyor?" sorusuna neden olurken İsrail ile Hizbullah da ateşkes konusunda anlaşmaya vardı. Trump, İran anlaşmalı yoksa hoşlarına gitmeyecek şeyler yapacağız." diyerek bir kez daha gözdağı verdi.

İşte ABD-İran geriliminde anlaşma sürecinde son durum...

ABD Başkanı Trump, İran'ın anlaşması gerektiğini belirterek "Dün gece imzalanan bir anlaşmamız var. Onlara 60 gün süre verildi. Anlaşma yapmak zorundalar. Aksi halde hoşlarına gitmeyecek şeyler yapacağız. Fakat durumun o noktaya geleceğini sanmıyorum. Bence her şey çok iyi olacak" dedi.

Trump, "Eğer bunu yapmak zorunda kalırsak, o zaman petrolün boğazdan bu kadar hızlı çıktığını göremezsiniz. Zira milyar dolarlık gemilerin sahipleri, üzerlerinden füzelerin uçmasından hoşnut olmaz. Suların mayınlarla dolu olmasından da hoşnut olmazlar" şeklinde konuştu.

İsrail ordusunun yeni ateşkes iddiasına rağmen Lübnan'ın güneyindeki Nebatiye vilayetine saldırılar düzenlediği belirtildi.

Lübnan basınında yer alan haberlere göre, İsrail ordusu Yukarı Nebatiye ve Adşit ve Şevkin beldelerini hava saldırısıyla hedef aldı. İsrail uçakları ayrıca Cizzin bölgesindeki Reyhan bölgesini bombaladı.

Amerikan yayın kuruluşu CNN, ABD'nin, İsrail'in Lübnan'daki saldırılarını artırmayacağına dair İran'a güvence verdiğini iddia etti.

İRAN'IN MÜZAKERE ÖNCESİ "GÜVENCE" TALEBİ

CNN'in konuya yakın bir kaynağa dayandırdığı habere göre, İsrail'in Lübnan'da 4 askerinin öldüğü Hizbullah saldırısına karşılık bugün düzenlediği hava saldırılarının ardından İran, İsviçre'de yapılması planlanan nükleer müzakereler öncesi Lübnan'daki çatışmaların duracağına dair güvence talep etti.

İSRAİL DURUMU OLDUĞU GİBİ BIRAKMAYI KABUL ETTİ

Kaynak, müzakerelerin yeniden başlatılmasına yönelik çabalarını sürdüren Başkan Donald Trump yönetiminin söz konusu güvenceyi Tahran'a ilettiğini belirtti.

ABD'nin bu güvenceyi sağlayıp sağlamayacağına dair ise kaynak, "Hizbullah ateşkesi ihlal etti. İsrail buna karşılık vermeyerek durumu olduğu gibi bırakmayı kabul etti. Bu karar İranlılara iletildi. Şimdi saldırıları durdurmak Hizbullah'ın elinde." ifadelerini kullandı.

ABD yönetiminin bu bilgiyi İran'a hangi yolla ilettiği ve bunun planlanan teknik görüşmelerin yeniden ayarlanması için yeterli olup olmayacağı henüz netlik kazanmadı.

İSRAİL KARIŞTI: "ABD BİZİ YARI YOLDA BIRAKTI"

ABD ile İran arasında varılan mutabakatın Lübnan'ı içermesi İsrail'de tepki ile karşılanmış, Başbakan Netanyahu yoğun eleştirilere maruz kalmıştı.

İsrail basınında, ABD'nin İsrail'i yarı yolda bıraktığı yorumları yapılmıştı.

ABD Başkanı Trump ise katıldığı G7 Liderler Zirvesi'nde Netanyahu'yu özellikle İsrail'in Lübnan'da yaptığı yıkım ve saldırılar nedeniyle kameralar önünde sık sık eleştirmişti.

ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance ise ABD-İran mutabakatını eleştiren İsrailli aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ile Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir'i doğrudan hedef alarak "9 milyonluk bir ülkesiniz. Karşılaştığınız her ulusal güvenlik sorununu çözmek için sadece öldürerek bir çıkış yolu bulamazsınız." demişti.

İngiliz haber ajansı Reuters, İsrail ile Hizbullah'ın bugün yerel saatle 16.00 itibarıyla geçerli olmak üzere ateşkes konusunda mutabakata vardığını bildirdi.

Üst düzey bir ABD yetkilisi Reuters'e verdiği demeçte, İsrail ve Hizbullah'ın Cuma günü yerel saatle 16:00'da başlayacak bir ateşkes konusunda anlaştığını söyledi.

Reuters'a yaptığı açıklamada, "Hizbullah ve İsrail ateşkes konusunda anlaştı," diyen yetkili, ABD ve Katarlı müzakerecilerin İran'ın yardımıyla anlaşmaya vardığını da sözlerine ekledi.

İSRAİL BASININDA DA ATEŞKES HABERLERİ YAPILDI

İsrail devlet televizyonu KAN başta olmak üzere İsrail basınına yansıyan haberlerde, Lübnan'da ateşkesin başladığı iddia edildi.

Haberlere göre, İsrailli yetkili, Hizbullah ile yeni ateşkesin devreye girdiğini kaydederek İsrail ordusunun Lübnan'ın güneyinde işgal ettiği bölgeden çekilmeyeceğini ve herhangi bir saldırı durumunda karşılık vereceklerini ileri sürdü.

İran ve ABD arasında varılan mutabakata göre Lübnan dahil tüm cephelerde ateşkes uygulanacağı belirtilmiş, bu durum İsrail'de tepkilere neden olmuştu.

İran'ın ABD ile müzakereleri yeniden başlatmadan önce Lübnan'daki çatışmaların sona ereceğine dair güvence istediği iddia edildi.

CNN'in haberine göre konuya ilişkin bilgi sahibi bir diplomat, İran'ın ABD ile İsviçre'de müzakerelere yeniden başlamadan önce Lübnan'daki çatışmaların sona ereceğine dair güvenceler talep ettiğini öne sürdü.

"İranlılar, imzalanan anlaşmada belirtildiği üzere Lübnan'daki çatışmaların sona ereceğine dair güvenceler talep etti." ifadesini kullanan diplomat, "arabulucuların şu anda bu sorunun çözümü için çalıştıklarını" ileri sürdü.

Diplomat, planlanan görüşmelerin şu anda "Lübnan'daki İsrail saldırıları nedeniyle geçici olarak ertelendiğini" belirtirken, arabulucuların görüşmelerin ne zaman yeniden başlayacağına dair beklentilerine ilişkin bir açıklama yapmadı.

Fransız hükümeti ABD-İran mutabakatına rağmen Lübnan'da saldırılarını sürdüren İsrail'e tepki göstererek, Washington'un Başbakan Binyamin Netanyahu hükümetine ateşkese uyması için baskı yapmasını istedi.

"ANLAŞMANIN İLK MADDESİ ÇATIŞMALARIN DURMASIDIR"

Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, Fransız kanalı France Info'da katıldığı programda ABD-İran mutabakatı ve Lübnan'daki son gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Barrot, mutabakat kapsamında 30 gün içinde yeniden deniz trafiğine açılması beklenen Hürmüz Boğazı'nda güvenliğinin tesisi için İngiltere ve Fransa öncülüğünde kurulan misyonunun harekete geçmeye hazır olduğunu yineledi.

Bu misyonun tamamen savunma amaçlı ve savaşan taraflardan ayrı olduğunu hatırlatan Barrot, Lübnan'da ateşkese rağmen saldırılarını sürdüren İsrail'e de tepki gösterdi.

Barrot, "(ABD-İran mutabakatı) Bu anlaşmanın ilk maddesi, Lübnan dahil bütün cephelerde çatışmaların durması. İsrail hükümeti buna saygı göstermeli." diye konuştu.

PARİS'TEN WASHINGTON'A "NETANYAHU'YA BASKI YAP" ÇAĞRISI

Ayrıca Barrot, özellikle ABD'nin İsrail'in mutabakata saygı duymasını sağlamak için Netanyahu hükümeti üzerinde "gerekli tüm baskıyı uygulamasını" istedi.

Lübnan, 28 Şubat'ta başlayan ABD/İsrail-İran Savaşını sonlandırmak için 14 Haziran'da varılan ABD-İran mutabakatının uygulanmaya koyulmasında en hassas başlıklardan biri olurken, ülkenin güneyindeki Nebatiye vilayetine İsrail'in gece saatlerinde düzenlediği hava saldırılarında 16 kişi hayatını kaybetti.

17 Mayıs itibarıyla 45 gün uzatılan ateşkese ve ABD-İran mutabakatına rağmen İsrail Lübnan'ın güneyine yönelik saldırılarını sürdürüyor.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İsrail dahil hiçbir ülkeye uluslararası diplomasi alanında güvenmediğini belirtti.

Vance, "The Diary of a CEO" isimli podcast kanalına verdiği mülakatta, İsrail ile ilişkilere değindi.

"İSRAİL İLE TEMELDE HEP AYNI ÇİZGİDE OLDUĞUMUZ DOĞRU DEĞİL"

İsrail'in "iyi bir ortak" olduğunu savunan Vance, "Ancak İsrail zaman zaman bunu yanlış nitelendiriyor ve İsrail ile ABD'nin temelde hep aynı çizgide olduğunu söylüyor. Bu doğru değil. Biz farklı ülkeleriz, farklı ihtiyaçlarımız var, farklı coğrafyalardayız." ifadelerini kullandı.

Vance, sunucunun "Onlara (İsrail) güveniyor musunuz?" sorusuna, "Konu, uluslararası ilişkiler ve diplomasi olunca kimseye güvenmem. Onların kabiliyetli olduğunu düşünüyor muyum? Evet. Ortak çıkarlarımız olduğunu ve iyi çalıştığımızı düşünüyor muyum? Evet." cevabını verdi.

İsrail’in aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, savaşın İsrail’in sınırlarının genişletildiğinin ilan edildiği bir siyasi deklarasyonla sona ermesi gerektiğini söyledi.

İsrailli bir gazeteciye verdiği video röportajda konuşan Smotrich, savaşın "İsrail'in sınırlarının genişletilmesini ve savunulabilir sınırlara ulaşıldığını ilan eden siyasi bir deklarasyonla bitmesini istediğini" belirtti.

"MECSUT SINIRLAR KALEMLE ÇİZİLMİŞ, GENİŞLEMELİYİZ"

Smotrich, Litani Nehri’nin güneyindeki Lübnan bölgelerinin ilhak edilmesine ilişkin soruya cevap vererek, bu bölgelerin İsrail tarafından ilhak edilmesinin bir senaryo olabileceğini ifade etti.

Bu konuda Başbakan Binyamin Netanyahu ile aralarında görüş ayrılığı bulunduğunu belirten Smotrich, İsrail’in mevcut sınırlarını “kalemle çizilmiş” olarak nitelendirdi.

“Sykes-Picot sınırları savunulabilir sınırlar değil. Demografiyi, coğrafyayı ve topografyayı hesaba katmıyor.” ifadelerini kullanan Smotrich, toprak ilhakının “düşmana yaptığı hatanın bedelini göstereceğini” savundu.

Smotrich, “Yenilginin bedelini Orta Doğu’nun hafızasına kazımak istiyorsanız toprak alın. Bize saldıran herkes ağır ve geri döndürülemez bir bedel ödemeli.” dedi.

Gazze Şeridi’ne ilişkin de Smotrich, “Gazze harabe halinde kalacak. Sonunda göç yaşanacak çünkü önümüzdeki onlarca yıl boyunca orada insanları tutacak bir şey kalmayacak.” ifadelerini kullandı.

Smotrich, Gazze’de silahsızlandırma hedefine ulaşılmadan herhangi bir yeniden inşa sürecine izin verilmeyeceğini ileri sürerek, bölgedeki altyapıya verilen zarar ve yıkımları “kökten tedavi” olarak nitelendirdi.

Smotrich daha önce de Gazze Şeridi’nin ilhakı, bölgede İsrail yerleşimleri kurulması ve Batı Şeria’daki yerleşimlerin genişletilmesi yönünde açıklamalarda bulunmuştu.

ABD ile İran liderlerinin sorunların çözülmesini ve savaşın durdurulmasını öngören mutabakatı imzalamasının ardından, tarafların bugün İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında bir araya geleceği toplantının iptal edildiği duyuruldu.

İsviçre Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, "Bürgenstock'daki toplantılar planlandığı gibi bugün yapılmayacak. Dolayısıyla dün duyurulan toplantı iptal edildi." ifadesi kullanıldı.

Açıklama, Beyaz Saray'ın İran ile yürütülecek teknik görüşmelere ilişkin hazırlıkların sürdüğünü ancak ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in İsviçre seyahatinin şimdilik ertelendiğini duyurmasının ardından geldi.

İsrail ordusu, 17 Mayıs itibarıyla 45 gün uzatılan ateşkese ve ABD-İran mutabakatına rağmen Lübnan'ın güneyine yönelik saldırılarını sürdürdü.

Lübnan resmi ajansı NNA'nın haberine göre, İsrail savaş uçakları gece saatlerinde Nebatiye kenti, Kefercuz, Kefertebnit, Yukarı Nebatiye, Haruf, Şarkiye, Düveyr, Kuseybe, Keferdcal, Adşit, Tul ve Cebşit beldelerini hedef aldı.

İsrail topçuları ise Nebatiye kenti, Kefer Cuz bölgesi, Keferrumman, Zibdin, Yukarı Nebatiye, Habbuş, Secid, Cebel er-Rafi, Kefersir, Kuseybe ve Cebşit çevresine yoğun bombardıman düzenledi.

İsrail uçaklarının Nebatiye kent merkezindeki Camiat Mahallesi ile Kefercuz ve Haruf beldelerine düzenlediği saldırılarda 8 kişi hayatını kaybetti.

Şarkiye ve Düveyr beldeleri arasındaki Eşmaiyye bölgesini hedef alan hava saldırısında ise 4 kişi yaşamını yitirdi.

Kefersir beldesine düzenlenen hava saldırısında 3 kişi, İsrail'e ait bir insansız hava aracının da Düveyr yakınlarında bir motosikleti hedef alan saldırısında da 1 kişi öldü.

İSRAİL ORDUSUNDAN SALDIRI AÇIKLAMASI

İsrail ordusundan yapılan açıklamada, İsrail savaş uçaklarının Lübnan'ın güneyini hava saldırılarıyla hedef almaya devam ettiği bildirildi.

Açıklamada, savaş uçaklarının gece saatlerinden bu yana sürdürdüğü saldırılarda Hizbullah altyapısı ve mensuplarının hedef alındığı ileri sürüldü.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ı askeri açıdan tamamen mağlup ettiklerini ve bu savaşın ardından güç kullanma yetkisinin herhangi bir "sınırının olmadığını" savundu.

Amerikan Axios haber portalına röportaj veren ABD Başkanı Trump, İran'la mutabakatın ardından siyasi gücünü değerlendirdi.

Trump, İran savaşının ardından başkan olarak güç kullanma yetkisinin sınırları hakkında ne düşündüğü sorusuna, "Bir sınırı yok. Bu yönde bir ders almadım. Sınırların olduğunu biliyorum, ama burada sınır yok." değerlendirmesini yaptı.

İran'ı askeri açıdan tamamen mağlup ettiklerini ve ABD ordusunun dünyanın en güçlü ordusu olduğunu savunan Trump, "Başka kim böyle bir abluka uygulayabilirdi ki? Tek bir geminin bile geçemediği bir deniz ablukası uyguladım. Bazıları denedi. Başaramadılar." şeklinde konuştu.

ABD-İran mutabakat zaptının başlangıçta Tahran’dan istediği "koşulsuz teslimiyet" anlamına gelip gelmediği sorulduğunda ise Trump, "Muhtemelen gerçekten de koşulsuz bir teslimiyet oldu." diye cevap verdi.

ABD Kongresindeki Demokratlar ve bazı Cumhuriyetçiler, başkanın İran'a karşı askeri bir eyleme geçme yetkisine tek başına sahip olmadığını ve Kongre onayına tabi olması gerektiğini savunuyordu.