CANLI ANLATIM

Dünya diplomasisinde taşları yerinden oynatacak, küresel piyasaların ve devletlerin aylardır nefesini tutarak beklediği devasa adım dün gece saatlerinde atıldı. ABD ve İran arasında uzun süredir bir yıkıma dönüşen askeri ve siyasi savaş, masada varılan uzlaşıyla resmen son buldu. ABD Başkanı Donald Trump'ın, onuruna Versay Sarayı'nda düzenlediği üst düzey akşam yemeği sırasında attığı imza dünya gündeminin ilk sırasına yerleşti. Beyaz Saray tarafından da doğrulanan mutabakat zaptı, İran tarafından Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın tarafından imzalanarak iki ülke arasındaki kronikleşen krize resmi olarak son verdi. İsrail ordusunun, ABD-İran mutabakatına rağmen Lübnan'a gece saatlerinde saldırmaya devam ettiği öğrenildi.

İşte ABD-İran geriliminde anlaşma sürecinde son durum...

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İsrail dahil hiçbir ülkeye uluslararası diplomasi alanında güvenmediğini belirtti.

Vance, "The Diary of a CEO" isimli podcast kanalına verdiği mülakatta, İsrail ile ilişkilere değindi.

"İSRAİL İLE TEMELDE HEP AYNI ÇİZGİDE OLDUĞUMUZ DOĞRU DEĞİL"

İsrail'in "iyi bir ortak" olduğunu savunan Vance, "Ancak İsrail zaman zaman bunu yanlış nitelendiriyor ve İsrail ile ABD'nin temelde hep aynı çizgide olduğunu söylüyor. Bu doğru değil. Biz farklı ülkeleriz, farklı ihtiyaçlarımız var, farklı coğrafyalardayız." ifadelerini kullandı.

Vance, sunucunun "Onlara (İsrail) güveniyor musunuz?" sorusuna, "Konu, uluslararası ilişkiler ve diplomasi olunca kimseye güvenmem. Onların kabiliyetli olduğunu düşünüyor muyum? Evet. Ortak çıkarlarımız olduğunu ve iyi çalıştığımızı düşünüyor muyum? Evet." cevabını verdi.

İsrail’in aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, savaşın İsrail’in sınırlarının genişletildiğinin ilan edildiği bir siyasi deklarasyonla sona ermesi gerektiğini söyledi.

İsrailli bir gazeteciye verdiği video röportajda konuşan Smotrich, savaşın "İsrail'in sınırlarının genişletilmesini ve savunulabilir sınırlara ulaşıldığını ilan eden siyasi bir deklarasyonla bitmesini istediğini" belirtti.

"MECSUT SINIRLAR KALEMLE ÇİZİLMİŞ, GENİŞLEMELİYİZ"

Smotrich, Litani Nehri’nin güneyindeki Lübnan bölgelerinin ilhak edilmesine ilişkin soruya cevap vererek, bu bölgelerin İsrail tarafından ilhak edilmesinin bir senaryo olabileceğini ifade etti.

Bu konuda Başbakan Binyamin Netanyahu ile aralarında görüş ayrılığı bulunduğunu belirten Smotrich, İsrail’in mevcut sınırlarını “kalemle çizilmiş” olarak nitelendirdi.

“Sykes-Picot sınırları savunulabilir sınırlar değil. Demografiyi, coğrafyayı ve topografyayı hesaba katmıyor.” ifadelerini kullanan Smotrich, toprak ilhakının “düşmana yaptığı hatanın bedelini göstereceğini” savundu.

Smotrich, “Yenilginin bedelini Orta Doğu’nun hafızasına kazımak istiyorsanız toprak alın. Bize saldıran herkes ağır ve geri döndürülemez bir bedel ödemeli.” dedi.

Gazze Şeridi’ne ilişkin de Smotrich, “Gazze harabe halinde kalacak. Sonunda göç yaşanacak çünkü önümüzdeki onlarca yıl boyunca orada insanları tutacak bir şey kalmayacak.” ifadelerini kullandı.

Smotrich, Gazze’de silahsızlandırma hedefine ulaşılmadan herhangi bir yeniden inşa sürecine izin verilmeyeceğini ileri sürerek, bölgedeki altyapıya verilen zarar ve yıkımları “kökten tedavi” olarak nitelendirdi.

Smotrich daha önce de Gazze Şeridi’nin ilhakı, bölgede İsrail yerleşimleri kurulması ve Batı Şeria’daki yerleşimlerin genişletilmesi yönünde açıklamalarda bulunmuştu.

ABD ile İran liderlerinin sorunların çözülmesini ve savaşın durdurulmasını öngören mutabakatı imzalamasının ardından, tarafların bugün İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında bir araya geleceği toplantının iptal edildiği duyuruldu.

İsviçre Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, "Bürgenstock'daki toplantılar planlandığı gibi bugün yapılmayacak. Dolayısıyla dün duyurulan toplantı iptal edildi." ifadesi kullanıldı.

Açıklama, Beyaz Saray'ın İran ile yürütülecek teknik görüşmelere ilişkin hazırlıkların sürdüğünü ancak ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in İsviçre seyahatinin şimdilik ertelendiğini duyurmasının ardından geldi.

İsrail ordusu, 17 Mayıs itibarıyla 45 gün uzatılan ateşkese ve ABD-İran mutabakatına rağmen Lübnan'ın güneyine yönelik saldırılarını sürdürdü.

Lübnan resmi ajansı NNA'nın haberine göre, İsrail savaş uçakları gece saatlerinde Nebatiye kenti, Kefercuz, Kefertebnit, Yukarı Nebatiye, Haruf, Şarkiye, Düveyr, Kuseybe, Keferdcal, Adşit, Tul ve Cebşit beldelerini hedef aldı.

İsrail topçuları ise Nebatiye kenti, Kefer Cuz bölgesi, Keferrumman, Zibdin, Yukarı Nebatiye, Habbuş, Secid, Cebel er-Rafi, Kefersir, Kuseybe ve Cebşit çevresine yoğun bombardıman düzenledi.

İsrail uçaklarının Nebatiye kent merkezindeki Camiat Mahallesi ile Kefercuz ve Haruf beldelerine düzenlediği saldırılarda 8 kişi hayatını kaybetti.

Şarkiye ve Düveyr beldeleri arasındaki Eşmaiyye bölgesini hedef alan hava saldırısında ise 4 kişi yaşamını yitirdi.

Kefersir beldesine düzenlenen hava saldırısında 3 kişi, İsrail'e ait bir insansız hava aracının da Düveyr yakınlarında bir motosikleti hedef alan saldırısında da 1 kişi öldü.

İSRAİL ORDUSUNDAN SALDIRI AÇIKLAMASI

İsrail ordusundan yapılan açıklamada, İsrail savaş uçaklarının Lübnan'ın güneyini hava saldırılarıyla hedef almaya devam ettiği bildirildi.

Açıklamada, savaş uçaklarının gece saatlerinden bu yana sürdürdüğü saldırılarda Hizbullah altyapısı ve mensuplarının hedef alındığı ileri sürüldü.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ı askeri açıdan tamamen mağlup ettiklerini ve bu savaşın ardından güç kullanma yetkisinin herhangi bir "sınırının olmadığını" savundu.

Amerikan Axios haber portalına röportaj veren ABD Başkanı Trump, İran'la mutabakatın ardından siyasi gücünü değerlendirdi.

Trump, İran savaşının ardından başkan olarak güç kullanma yetkisinin sınırları hakkında ne düşündüğü sorusuna, "Bir sınırı yok. Bu yönde bir ders almadım. Sınırların olduğunu biliyorum, ama burada sınır yok." değerlendirmesini yaptı.

İran'ı askeri açıdan tamamen mağlup ettiklerini ve ABD ordusunun dünyanın en güçlü ordusu olduğunu savunan Trump, "Başka kim böyle bir abluka uygulayabilirdi ki? Tek bir geminin bile geçemediği bir deniz ablukası uyguladım. Bazıları denedi. Başaramadılar." şeklinde konuştu.

ABD-İran mutabakat zaptının başlangıçta Tahran’dan istediği "koşulsuz teslimiyet" anlamına gelip gelmediği sorulduğunda ise Trump, "Muhtemelen gerçekten de koşulsuz bir teslimiyet oldu." diye cevap verdi.

ABD Kongresindeki Demokratlar ve bazı Cumhuriyetçiler, başkanın İran'a karşı askeri bir eyleme geçme yetkisine tek başına sahip olmadığını ve Kongre onayına tabi olması gerektiğini savunuyordu.