Kategoriler
UYGULAMALAR
İstanbul
ABD borsalarında son dönemde yapay zekâ rüzgârı sert esiyor. SpaceX’in ilk işlem gününde yakaladığı güçlü çıkış ve OpenAI ile Anthropic’in beklenen halka arzları, yatırımcı cephesinde büyük heyecan yaratmış durumda.
Ancak bu tabloya herkes aynı iyimserlikle bakmıyor. MarketWatch’un haberine göre bazı uzmanlar, bu dev halka arzların borsalarda yüzde 40’a varabilecek sert bir düşüşü tetikleyebileceği görüşünde.
Asıl kaygı şu: Yatırımcılar yeni halka arzlara katılmak için portföylerindeki mevcut hisseleri satarsa, piyasadan ciddi miktarda nakit çekilebilir. Bu da Wall Street’i, beklenenden çok daha derin bir satış baskısıyla karşı karşıya bırakabilir.
Harvard Üniversitesi Ekonomisti Xavier Gabaix, büyük halka arzların piyasa dengesi üzerinde sanılandan daha güçlü etkiler yaratabileceğini belirtiyor.
Gabaix’e göre yatırımcılar yeni hisseleri almak için çoğu zaman ellerindeki köklü şirket hisselerini satıyor. Böylece para, mevcut borsa şirketlerinden çıkıp yeni halka açılan şirketlerin kasasına ya da nakde dönmek isteyen kurucuların cebine gidiyor.
Yani mesele sadece yeni bir hisseye yatırım yapılması değil. Asıl sorun, bu paranın nereden geldiği. Eğer kaynak borsa dışından, örneğin yurt dışı yatırımcılardan ya da tahvil piyasasından gelmezse, mevcut hisselerde satış baskısı kaçınılmaz hale geliyor.
Piyasalarda bu endişeyi artıran gelişmelerden biri de SpaceX hisselerinde yaşanan sert düşüş oldu.
Habere göre SpaceX hisseleri pazartesi günü, teknoloji sektöründeki genel satış dalgası ve yeni tahvil ihracı duyurusunun yarattığı baskıyla yaklaşık yüzde 16 değer kaybetti. Böylece hisse, üst üste üçüncü işlem gününü de ekside kapattı.
Bu hareket, yapay zekâ ve teknoloji hisselerinde bir süredir devam eden coşkunun ne kadar kırılgan olabileceğini de bir kez daha gösterdi. Açıkçası yatırımcıların iştahı yüksek, ama piyasanın taşıma kapasitesi tartışmalı.
Gabaix ve Chicago Üniversitesinden Ralph Koijen’in araştırması, tabloyu daha çarpıcı hale getiriyor.
Araştırmaya göre ABD borsalarından çıkan her 1 dolar, toplam piyasa değerinde 5 dolarlık bir erimeye neden olabiliyor. Bu oran, dev halka arzların neden bu kadar yakından izlendiğini de açıklıyor.
SpaceX, OpenAI ve Anthropic’in toplamda yaklaşık 200 milyar dolar fon toplaması bekleniyor. Bu büyüklükte bir halka arz dalgası, teorik olarak piyasadan 1 trilyon dolara kadar değer silebilecek bir etki yaratabilir.
Rakam büyük, risk de öyle. Çünkü bu ölçekte bir para hareketi, sadece birkaç hisseyi değil, piyasanın genel havasını da değiştirebilir.
Halka arzların yarattığı tehlike sadece nakit çıkışıyla sınırlı değil. Uzmanlara göre yatırımcı psikolojisi de burada kritik rol oynuyor.
Harvard Business School’dan Malcolm Baker, halka arzlarda aşırı yoğun dönemlerin genellikle Wall Street’teki “mantıksız coşkuya” işaret ettiğini söylüyor.
Tarihsel örnekler de bu uyarıyı güçlendiriyor. Baker, halka arzlarda rekor seviyelerin görüldüğü 1929 ve 2000 yıllarına dikkat çekiyor. Bu dönemlerin ardından piyasaların genellikle ortalamanın altında performans göstermesi, bugünkü tabloyu biraz daha düşündürücü kılıyor.
Yatırım danışmanlığı şirketi GMO’nun araştırması da benzer bir uyarı yapıyor.
Şirketin verilerine göre ABD’de halka arz hacminin borsanın toplam değerine oranındaki yüzde 1’lik artış, Wall Street’in sonraki 12 aylık getirisini yüzde 7,5 oranında aşağı çekebiliyor.
SpaceX, OpenAI ve Anthropic’in halka arz büyüklükleri dikkate alındığında, bu şirketlerin piyasaya çıkışı ABD borsasının toplam değerinde yaklaşık yüzde 5’lik bir artış anlamına geliyor.