Emekliye seyyanen zam ne kadar olacak? Son kulis ortaya çıktı! Kritik 25 bin TL detayı

Milyonlarca emekli, memur ve asgari ücretlinin gözü ocak ayında yapılacak maaş zamlarına çevrildi. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın iyileştirme müjdesi sonrası Ankara kulislerinde emekli maaşlarına daha çok kulak kabartılıyor.

TGRT Haber Ankara Haber Müdürü Ahmet Sözcan, emekli zammıyla ilgili son kulisleri ve emeklilerin beklentilerini Okan Ateş'le Günaydın Türkiye'de anlattı. 

İşte o Ankara kulisinden ekrana yansıyan ve milyonlarca emekliyi ilgilendiren kritik detaylar...

EMEKLİ ZAMMI İÇİN KONUŞULAN RAKAMLAR VE BEKLENTİLER

Okan Ateş: Emekliler bekliyorlar Ahmet Sözcan, dört gözle. Ne olacak acaba bu emekli zammı? Şimdi çok büyük paralar da konuşuluyor yapılacak zamlarla alakalı. Daha önce de seninle konuşmuştuk; 10 bin liralar, 15 bin liralar konuşuluyor ama işe tabii gerçekçi bakılması gerektiğini de belirtmiştik. Aslında en düşük emekli aylığının asgari ücrete biraz daha yaklaşması ve ikisinin birbirine böyle iyice denkleşmesi de beklenen formüller arasında değil mi?

Ahmet Sözcan: Şimdi bu formüller konuşuluyor Okan. Şunun altını öncelikle bir çizelim: Emekli maaşı, geçindirme aylığı değildir, sosyal yardım aylığı değildir. Sen şimdi çalışırsın, hepimiz çalışıyoruz. O çalıştığımız süre içerisinde prim ödersin devlete. İşte çalıştığın süre kadar, ödediğin prim kadar emekli olduğunda onun aylığını alırsın.

Şimdi Türkiye'de emekli maaşıyla sosyal yardım ya da geçindirme aylığı karıştırılıyor. Şimdi en düşük emekli aylığı alan kişiler 3600 gün prim ödeyen kişiler. Bir yandan onların maaşları, normal artışları üzerinde yükseltilirken diğer emeklilere; daha fazla çalışmış, daha fazla prim ödemiş, tavandan prim ödemiş emeklilere siz normal zam yansıtırsanız en düşük emekli aylığı ile yüksek emekli aylığı alanların arasındaki makas daralıyor. O zaman da adaletsizlik oluyor.

SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİNDE MAKAS DARALMASI VE ADALET TARTIŞMASI

Ahmet Sözcan: Şimdi düşünebiliyor musun? Bir yanda 3600 gün prim ödeyenler var, diğer yanda 9000 gün, 9500 gün, 10.000 gün prim ödeyenler var. Ancak burada düşük maaş alanına her zaman daha fazla zam yapıp diğerlerini normal tutarda tuttuğunuz zaman aradaki makas daralıyor. Ve bu sefer siz çok çalışan, uzun süre sistemde kalan, daha fazla prim ödeyenleri cezalandırmış oluyorsunuz. Bu da sosyal güvenlik sistemini bozuyor. O zaman insanlar diyor ki: "Ya benim o zaman yıllarca çalışmama ne gerek var ya da tavandan prim ödememe ne gerek var? Nasıl olsa en düşük emekli aylığı alanla benim aramda bir fark yok ya da makas daraldı. Dolayısıyla yıllarca çalışıp yüksek tutarda prim ödemeye gerek yok" deniyor.

Şimdi tabii emekli aylıkları gündemde, ne kadar zam yapılacağı merak ediliyor. Şu anki enflasyon farkına baktığımız zaman memur emeklilerine %8 civarında, SSK ve Bağ-Kur emeklilerine de %10 civarında bir zam yapılması, enflasyon farkından kaynaklanan zam yapılması gündemde. Tabii bu Kasım ve Aralık enflasyon rakamları açıklandıktan sonra netleşecek, biraz daha üzerinde olabilir enflasyon rakamlarının nasıl çıkacağına bağlı olarak.

SEYYANEN ZAM VE REFAH PAYI BEKLENTİSİ

Ahmet Sözcan: Burada tartışma konusu şu: Emekliler enflasyondan en fazla etkilenen kesimlerin başında geliyor. Dolayısıyla mevcut enflasyon farkına ilave olarak emeklilere seyyanen zam yapılması ya da refah payı verilmesi gündemde. Peki bu ne kadar olabilir? Tabii ki ekonomi yönetimi, AK Parti kurmayları bunun üzerinde çalışıyor, bütçe imkanlarını da göz önünde bulundurarak bir zam yapılması gündemde.

Ancak bu zam yapılırken bazı tartışmalar var. Seninle de ilk bu tartışmalar yaşandığından beri konuştuk bunları: Yok işte "çalışan emekliye daha az yapalım, çalışmayana daha fazla yapalım", "evi olana yapalım, evi olmayana yapmayalım", ya da "65 yaş üzerine daha fazla zam yapalım". Bütün bu formüller emeklilik sistemini ve sosyal güvenlik sistemini zedeler. Daha önce de biz bunları konuştuk ve yaşadık, hatırlarsın sen de. Bir ara 2023 yılındaydı galiba; emekli ikramiyelerinin çalışmayan emeklilere ödenmesi, çalışanlara ödenmemesi tartışması yaşandı. Ancak kamuoyundan çok büyük tepki gelince bundan geri adım atıldı. Şimdi yaşanmış, daha önce denenmiş tecrübeler ışığında benzer yanlışların yapılmaması lazım.

Okan Ateş: Bir de şöyle bir şey de var: 65 yaş üzerindeki bir emekli... Bir yandan kademe bekleyenler de var ya Ahmet Sözcan, aslında onlar da bir yandan adalet bekliyorlar. Yani istiyorlar ki bir an önce bir gün farklı emekli olamayanlar da bir şekilde bu sisteme dahil olsun. Şimdi zaten ortada böyle bir karmaşıklık varken bir de çalışan-çalışmayan, evi olan-olmayan, yaştı bilmem neydi... Bunlarla yeni bir adaletsizliğe de kapı aralamak işleri daha da karıştırır gibi.

KRİTİK 25 BİN TL SEYYANEN ZAM FORMÜLÜ

Ahmet Sözcan: İşte tam onun altını çizmeye çalışıyorum Okan. Şimdi 60 ya da 65 yaş üzerindeki bir emekli geçinemiyorsa, sosyal yardıma ihtiyaç duyuyorsa o Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından desteklenebilir. Yani mağdur edilmesin geçinemeyen emekliler. Ancak emeklilik sistemi temelinde şu vardır: Ne kadar süre çalıştınız, ne kadar prim ödediniz, onun karşılığında da emekli aylığı alırsınız. Ama siz işte 65 yaş üzerine daha fazla zam yapayım, evi olana vermeyeyim, evi olmayana vereyim, çalışan-çalışmayan emekliye ayrım yaparsanız o zaman sosyal güvenlik sisteminin mantığına aykırı hareket edersiniz.

Bana soracak olursan nasıl bir düzenleme yapılmalı? Gönlümden geçeni söyleyeyim mi Okan?

Okan Ateş: Söyle, çok merak ediyorum gönlümden geçeni şu anda.

Ahmet Sözcan: Şimdi 2023 yılında memurlara 8.077 lira tutarında seyyanen zam yapıldı. Ancak o 8.077 liralık seyyanen zam memur emeklilerine, SSK emeklilerine, Bağ-Kur emeklilerine yansıtılmadı. Şimdi sosyal güvenlik uzmanlarının yaptığı hesaplamalara göre o 8.077 liranın bugünkü karşılığı yaklaşık 25.200 lira.

Dolayısıyla o zaman yapılmayan, şu anda da karşılığı o artışlarla 25.200 lira olan seyyanen zam bütün emeklilere yansıtılsın. SSK emeklilerine, Bağ-Kur emeklilerine, memur emeklilerine yansıtılsın. Böylece emeklilerin durumu düzeltilsin ve bundan sonra da artık bütün artışlar enflasyon rakamları doğrultusunda gerçekleştirilsin. Yani emeklilerin durumu bir düzeltilsin o seyyanen zamla, ve artık şu tartışmalar da ortadan kalksın: "Düşük alana daha fazla mı yapalım? 60 yaş üzerinde alana daha fazla mı olsun?" şeklindeki tartışmalar ortadan kalksın, emeklilerin durumu bir düzeltilsin ve bundan sonra da artık enflasyon oranları üzerinden zamlar gerçekleştirilsin.

Okan: Ben yanlış anlamadım değil mi? Aylık 25 bin lira zam olsun diyorsun?

Ahmet Sözcan: Yani aylık değil, seyyanen zam yapılsın. 8.077 liralık seyyanen zam yapıldı ya memurlara, o 8.077 lira memur emeklilerine, SSK emeklilerine ve Bağ-Kur emeklilerine yansıtılmadı. O yansıtılmayan seyyanen zam emeklilere verilsin diyorum.

Okan: Anladım. Peki, bakalım inşallah gönlünden geçenler de olur, temennimiz bu.

"EMEKLİLERİN SESİ OLMAKLA MÜKELLEFİZ"

Ahmet Sözcan: Yani ben burada emeklilerin sesini yansıtmaya çalışıyorum, sen de öyle. Sürekli olarak bize sosyal medya hesaplarımızdan mesaj gönderiyorlar, ikimizi de etiketliyorlar, DM'den mesaj gönderiyorlar. Biz burada vatandaşların beklentilerini, taleplerini iletmekle mükellefiz. Biz buradan iletiriz; olur, olmaz, üç aşağısı olur, beş yukarısı olur. Bizim burada görevimiz emeklilerin, vatandaşların taleplerini dile getirmek. İlgililer de, yetkililer de bu talepleri değerlendirirler, gereğini yaparlar ya da yapamazlar, o da ayrı bir tartışma konusu. Ama biz burada vatandaşın, emeklilerin sesi olmakla mükellefiz Okan.

Okan: Kesinlikle öyle. Valla iki haftadır sana da bana da çok yükleniyorlar sosyal medyadan, çok fazla mesaj geliyor. Efendim biz istemez miyiz emeklilerimiz rahat etsin? Benim de babam emekli, istemez miyim babam da daha iyi şartlarda yaşantısına devam etsin? Biz de istiyoruz, sadece ihtimalleri konuşuyoruz.

Ahmet Sözcan: Zaten şu anda çalışanlar da geleceğin emeklisi Okan. Şimdi işte adaletli bir sistem olursa, prim gün sayısı, ödenen miktar bunlar baz alınırsa insanlar geleceğinden endişe etmez. Ama işte hep sürekli en düşük emekli aylıklarını konuşuyoruz. Tabii onların durumu da düzeltilsin, ancak onlara her zaman daha fazla zam yapıp diğerlerine normal tutarda zam yaptığın zaman bu sefer ileride bir gün en yüksek prim ödeyenler, en uzun çalışanlar neredeyse artık en düşük maaş alan kategorisine girecekler. Çünkü aradaki makas kapanıyor Okan.

Okan: Evet, evet, kesinlikle haklısın. Ahmet Sözcan çok çok teşekkürler, buradan kolay gelsin sana ve tüm Ankara ekibine.

Ahmet Sözcan: Teşekkürler, iyi yayınlar diliyorum Okan.