Kimlerin emekliliği iptal edilecek? Özgür Erdursun, maaş almak için ikinci şansın detaylarını verdi

Sosyal Güvenlik Kurumu’nun son yıllarda yoğunlaştır­dığı denetimler so­nucunda birçok ki­şinin emekliliği iptal ediliyor. Kamuoyun­da bu durum daha çok sahte sigortalı­lık olarak bilinse de, emeklilik iptalleri yalnızca bununla sınırlı değil. Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, emeklilik iptalleriyle ilgili çok kritik noktaları vurguladı.

Hizmet çakışmaları, sonradan geçersiz sayılan çalışmalar, ha­talı hizmet bildirimleri veya baş­ka nedenlerle sigortalılık sürele­rinin iptal edilmesi de emeklilik hakkını etkileyebiliyor.
 

Çoğu kişi emekliliğinin iptal edildiğini öğrendiğinde şu soru­yu soruyor: “Bir daha emekli ola­bilir miyim?”

Erdursun, "Bu sorunun cevabı, SGK’nın 02 Temmuz 2021 tarih­li ve 2021/23 sayılı Genelgesi’n­de yer almaktadır.

Genelgenin adı oldukça dikkat çekicidir: "Aylığa Hak Kazanma Koşullarının Oluşmadığının Ay­lık Bağlandıktan Sonra Tespiti" dedi.
 

Başka bir ifadeyle, bir kişi emekli olmuş, yıllarca aylığını almış olabilir. Ancak daha sonra yapılan incelemelerde, emekli­liğe esas alınan prim günlerinin bir kısmının geçersiz olduğu or­taya çıkabilir.
 

BU DURUMDA NE OLUR?

Öncelikle SGK, kişinin ilk emeklilik tarihindeki şartları yeniden hesaplar. Eğer iptal edi­len hizmetler çıkarıldığında ki­şi o tarihte emekliliğe hak kaza­namıyorsa, emekli aylığı ilk bağ­landığı tarihten itibaren iptal edilir.
 

Erdursun, ödenen emekli aylıkları, bay­ram ikramiyeleri, bazı durum­larda sağlık giderleri ve diğer yersiz ödemeler yasal faiziyle birlikte geri istenebildiğinden bahsetti.
 

Erdursun, "Ancak 2021/23 sayılı Genel­ge’nin en önemli yönü, işlemin burada sona ermemesidir. SGK, iptal edilen günleri sis­temden çıkardıktan sonra, kişi­nin kalan gerçek hizmetleriyle başka bir tarihte yeniden emek­lilik hakkı elde edip etmediğini ayrıca araştırmak zorundadır" şeklinde konuştu.
 

Eğer sigortalının daha sonra­ki bir tarihte yaş, sigortalılık sü­resi ve prim günü şartlarını yeri­ne getirdiği anlaşılıyorsa, aylığı yeniden bağlanır. Üstelik bunun için yeniden emeklilik başvuru­su yapılması her zaman gerek­mez. Genelgede açıkça; emek­liliğin iptal edildiğinin tespit edildiği tarihten önce aylığa hak kazanma koşullarının oluştuğu­nun anlaşılması halinde, yeni bir tahsis talebi aranmaksızın aylı­ğın hak edilen tarihi takip eden ay başından itibaren yeniden bağlanacağı belirtilmektedir. Bu düzenleme, emekliliği iptal edi­len binlerce kişi açısından son derece önemli bir güvence nite­liğindedir.
 

Erdursun, "Bir kişi 2016 yılında 5600 prim günüyle emekli olmuş olsun. Yıllar sonra yapılan inceleme­de, bu primlerin 600 gününün geçersiz olduğu tespit edilmiş olsun. Bu durum sahte sigorta­lılık nedeniyle olabilir. Hizmet çakışmasından kaynaklanabilir. Ya da sonradan geçersiz sayılan başka çalışmalar nedeniyle orta­ya çıkabilir. Bu durumda kişinin prim günü 5000’e düşer" diyerek emeklileri uyardı.

EMEKLİLİĞİNİZ İPTAL EDİLEBİLİR

"Eğer 2016 yılındaki emekli­lik için 5600 gün gerekiyorsa, emekliliği ilk bağlandığı tarih­ten itibaren iptal edilir. Ancak aynı kişinin kalan 5000 günlük gerçek hizmetiyle, örneğin 3600 gün ve 60 yaş şartına bağlı başka bir emeklilik hakkı olabilir. Var­sayalım ki bu kişi 60 yaşını 2021 yılında doldurmuş olsun" diyen Erdursun, SGK’nın 2021/23 sayılı Genelgesinin burada devreye gi­rdiğini belirtti.
 

"SGK, 2016 tarihindeki emek­liliği iptal eder. Ancak 2021 yı­lında emeklilik şartlarının yeni­den oluştuğunu tespit ettiğinde, herhangi bir yeni başvuru bek­lemeksizin sigortalıyı yeniden emekli sayar ve aylığını bu tarih­ten itibaren tekrar bağlar."
 

"Bir başka örnek ise Genel­ge’nin uygulamadaki en so­mut sonuçlarından birini gös­termektedir.

Bir sigortalı, 24 Ağustos 2020 tarihinde emeklilik başvurusun­da bulunmuş ve 1 Eylül 2020 ta­rihinden itibaren yaşlılık aylı­ğı almaya başlamıştır. Emekli­lik için gerekli olan 5375 prim gününü 5381 günle tamamladı­ğı kabul edilerek kendisine aylık bağlanmıştır.
 

Ancak daha sonra yapılan de­netimde, 2020 yılında çalışmış olduğu işyerindeki 56 günlük ça­lışmasının fiili olmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle söz konu­su 56 günlük hizmet iptal edil­miş ve sigortalının prim gün sa­yısı emeklilik için gerekli olan 5375 günün altına düşmüştür.
 

Bunun üzerine SGK, kişinin 1 Eylül 2020 tarihinden itibaren bağlanan yaşlılık aylığını başlan­gıç tarihinden itibaren iptal et­miştir. Ayrıca kendisinden, yıl­lar içerisinde ödenen aylıklar nedeniyle yersiz ödeme borcu da talep edilmiştir.

İlk bakışta bu kişinin artık emeklilik hakkını tamamen kay­bettiği düşünülebilir.

Ancak süreç burada sona er­memiştir. Söz konusu sigortalı­nın, emekliliği iptal edildikten sonra 2024 yılında Sosyal Gü­venlik Destek Primi kapsamın­da çalıştığı görülmüştür. SGK, 2021/23 sayılı Genelge kapsa­mında yaptığı incelemede, 08 Mart 2024 ile 30 Nisan 2024 tarihleri arasındaki 54 günlük Sosyal Güvenlik Destek Primi­ne tabi çalışmalarını, tüm sigor­ta kollarına tabi çalışma olarak değerlendirmiştir. Başka bir ifa­deyle, daha önce emekli olduğu için Sosyal Güvenlik Destek Pri­mi kapsamında geçen çalışma­lar, yeniden yapılan değerlendir­me sonucunda normal sigortalı­lık kapsamında kabul edilmiş ve bu süreler emeklilik hesabına dahil edilmiştir. Yapılan bu de­ğerlendirme sonucunda sigor­talının yeniden emeklilik için gerekli şartları sağladığı tespit edilmiş, SGK tarafından ikin­ci bir karar alınmış ve 1 Mayıs 2024 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı yeniden bağlanmıştır."

2021/23 sayılı Genelge’nin ne kadar önemli ol­duğunu açıkça gösterdiğini ifade eden Erdursun, "Emeklilik iptal edilmiş olabi­lir. Geçmişte ödenen aylıklar ge­ri istenebilir.
 

Ancak iptal edilen hizmetler çıkarıldıktan sonra sigortalının gerçek çalışmalarıyla yeniden emeklilik şartlarını sağlaması halinde, emeklilik hakkı tama­men ortadan kalkmaz.

Şartların yeniden oluştuğu ta­rihten itibaren emekli aylığı ye­niden bağlanabilir.

Dolayısıyla emekliliğin iptal edilmesi her zaman emeklilik hakkının tamamen sona erdiği anlamına gelmez.

Bazen emeklilik iptal edilir.

Ama emeklilik hakkı yaşama­ya devam eder.

SGK’nın 2021/23 sayılı Ge­nelgesi de tam olarak bu anlayış üzerine kurulmuştur" dedi.
 

Ülkemizde emeklilik sistemi ve emekli olma şartları olduk­ça karmaşık bir yapıya sahiptir. Bu nedenle emeklilik aşamasın­da olduğu kadar, emeklilik ipta­li, prim iptali veya aylıkların ye­niden bağlanması gibi olumsuz durumlarla karşılaşıldığında da bir sosyal güvenlik uzmanından destek alınması, hak kayıpları­nın önlenmesi açısından büyük yarar sağlayacaktır.