Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
Akıllı telefonlar artık yapay zekâ yarışının en kritik alanlarından biri. Çünkü milyarlarca kullanıcıya ulaşmanın en kısa yolu, doğrudan ceplerindeki cihazlardan geçiyor. Android telefon alan kullanıcılar da bugün Google’ın Gemini yapay zekâsıyla neredeyse ilk andan itibaren karşılaşıyor.
Gemini yalnızca cihazlarda ön yüklü gelmiyor. Aynı zamanda Android içinde bazı sistem düzeyi ayrıcalıklara da sahip. İşte Avrupa Birliği’nin itirazı tam olarak burada başlıyor. Brüksel’e göre bu durum, rekabet açısından ciddi soru işaretleri yaratıyor.
Avrupa Komisyonu tarafından yürütülen yeni soruşturmada, Google’ın Android üzerindeki yapay zekâ ekosistemini daha açık hâle getirmesi gerektiği görüşü öne çıktı. Komisyon’a göre Gemini’nin sistem içindeki avantajları, ChatGPT, Claude ya da Grok gibi rakip yapay zekâ hizmetlerinin kullanıcıyla eşit şartlarda buluşmasını zorlaştırıyor.
Sürece katkı sunan kuruluşlardan Free Software Foundation Europe ise daha ileri bir noktaya dikkat çekiyor. FSFE’ye göre kullanıcılar, Android cihazlarda ön yüklü gelen yapay zekâ bileşenlerini tamamen kaldırabilmeli. Ayrıca Google’ın bu bileşenleri kullanıcı bilgisi olmadan yeniden yüklemesinin de önüne geçilmeli.
Google ise bu yaklaşımı gereksiz bir müdahale olarak görüyor. Ancak Avrupa Birliği’nin Dijital Piyasalar Yasası kapsamında sahip olduğu yetkiler düşünüldüğünde, şirketin önümüzdeki aylarda bazı değişikliklerle karşı karşıya kalması ihtimali güçleniyor.
Google’ın karşı karşıya olduğu bu süreç, Avrupa Birliği’nin son yıllarda teknoloji devlerine yönelik attığı adımların devamı niteliğinde. Dijital Piyasalar Yasası kapsamında Google, Apple, Microsoft ve Meta gibi şirketler, pazardaki güçlü konumlarını kötüye kullanmamaları için daha sıkı denetleniyor.
AB daha önce Google’ı Android cihazlarda arama motoru seçim ekranı sunmaya zorlamıştı. Şirket ayrıca Play Store’da alternatif ödeme sistemlerine izin vermek ve farklı servisler arasında veri paylaşımını sınırlandırmak gibi düzenlemelerle de karşılaşmıştı. Şimdi benzer bir başlık yapay zekâ tarafında açılmış durumda.
Avrupa Komisyonu’nun temel itirazlarından biri, Android’deki bazı deneyimlerin yalnızca Gemini ile tam anlamıyla çalışabilmesi. Örneğin bir e-posta hazırlamak, fotoğraf paylaşmak ya da cihaz üzerinde akıllı öneriler almak gibi işlevlerde Gemini’nin rakiplerine kıyasla daha geniş sistem erişimine sahip olduğu belirtiliyor.
Komisyon’a göre kullanıcıların istedikleri yapay zekâ hizmetini seçebilmesi gerekiyor. Üstelik bu seçim yalnızca uygulama indirmekten ibaret olmamalı. Yani kullanıcı, telefonun sistem genelinde hangi yapay zekâ asistanıyla çalışacağını da belirleyebilmeli.
AB’nin önerileri arasında dikkat çeken başlıklardan biri de üçüncü taraf yapay zekâların Android genelinde kullanılabilmesi. Kullanıcıların bir tuşa basarak ya da sesli komut vererek yalnızca Gemini’yi değil, tercih ettikleri başka bir yapay zekâ asistanını da aktif hâle getirebilmesi isteniyor.
Bunun yanında alternatif yapay zekâların ekran içeriğini görebilmesi, cihazdaki verilerden bağlamsal bilgi alabilmesi ve kullanıcıya proaktif öneriler sunabilmesi de gündemde. Açıkçası bu talepler kabul edilirse, Android’de yapay zekâ deneyimi bugünkünden oldukça farklı bir noktaya taşınabilir.
Bu tartışmanın merkezinde Google’ın son dönemde öne çıkardığı bazı özellikler de var. Gemini destekli Magic Cue sistemi, kullanıcının o anda yaptığı işlemleri analiz ederek ilgili öneriler sunabiliyor.
Avrupa Komisyonu ise bu tür özelliklerin yalnızca Google’ın kendi yapay zekâsına özel kalmaması gerektiğini düşünüyor. Eğer önerilen düzenlemeler kabul edilirse, diğer yapay zekâ geliştiricileri de Android üzerinde benzer deneyimler sunabilecek. Bu da kullanıcıların farklı asistanlar arasında daha gerçekçi bir tercih yapabilmesi anlamına geliyor.
Tartışmanın bir diğer önemli başlığı ise cihaz üzerinde çalışan yapay zekâ modelleri. Bugün birçok gelişmiş özellik yalnızca bulut üzerinden değil, doğrudan telefonun işlemcisi üzerinde çalışan modellerle mümkün hâle geliyor.
Avrupa Birliği, üçüncü taraf geliştiricilerin de bu yerel modelleri verimli şekilde çalıştırabilmesi için gerekli donanım erişimine sahip olması gerektiğini belirtiyor. Böylece rakip yapay zekâ hizmetleri de daha hızlı, daha performanslı ve cihaz üzerinde çalışan özellikler geliştirebilecek.
Komisyon ayrıca Google’ın yeni API’ler oluşturmasını ve Android’e entegre olmak isteyen yapay zekâ geliştiricilerine teknik destek sağlamasını öneriyor. Üstelik bu araçların ücretsiz sunulması gerektiği de ifade ediliyor.
Google ise bu taleplerin cihaz üreticilerinin özgürlüğünü kısıtlayabileceğini savunuyor. Şirkete göre böyle bir düzenleme maliyetleri artırabilir, ayrıca güvenlik ve gizlilik tarafında yeni riskler doğurabilir.
Şimdilik Avrupa Komisyonu tarafından alınmış kesin bir karar yok. Komisyon, ilgili taraflardan görüş toplamayı sürdürüyor ve soruşturmanın bu yaz tamamlanması bekleniyor.
Google Play
App Store
11:09
