Yarım yüzyıldan uzun bir aranın ardından Ay’a insan göndermeyi hedefleyen Artemis 2 görevinde küçük ama dikkat çekici bir teknik problem ortaya çıktı.
Fırlatmanın hemen ardından mürettebat, Orion kapsülündeki Evrensel Atık Yönetim Sistemi (Universal Waste Management System) ile ilgili bir arıza yaşandığını bildirdi. Sistemi çalıştıran görev uzmanı Christina Koch, özellikle idrar toplama fonksiyonunda sorun olduğunu yer kontrolüne iletti.
Uzay görevlerinde çoğu zaman gözden kaçan ama mürettebat için oldukça önemli olan bu sistem, yani kısaca uzay tuvaleti, Orion kapsülündeki en merak edilen ekipmanlardan biri aslında.
NASA’nın canlı görev yayınında konuşan sözcü Gary Jordan, sorunun kaynağını şöyle açıkladı:
“Tuvalet fanının sıkıştığı bildirildi. Yer ekipleri, fana nasıl ulaşılacağı ve ilgili bölümün nasıl temizleneceği konusunda talimat hazırlıyor.”
NASA’nın uçuş operasyonları direktörü Norm Knight ise arızanın tuvaletin kontrol ünitesinden kaynaklandığını belirtti. Sorun yaşandığı sırada tuvalet katı atık için kullanılabiliyordu, ancak idrar toplama sistemi geçici olarak devre dışı kaldı.
Birkaç saat sonra yer kontrolünden gelen talimatlarla gerekli düzeltmeler yapıldı. Ardından görev kontrol merkezinden Capcom Amy Dill, tuvaletin tekrar kullanılabileceğini duyurdu. Astronotlara ise sistemin tam verime ulaşması için kısa süre beklemeleri tavsiye edildi.
Sorunun hızlı çözülmesi yalnızca mürettebatın rahatlığı açısından değil, görev güvenliği açısından da kritik görülüyor. Çünkü geçmişte Ay görevlerinde durum oldukça farklıydı.
1960’lar ve 1970’lerde Ay’a giden Apollo astronotlarının böyle bir konforu yoktu. İdrar ve dışkı özel plastik torbalarda toplanıyor, katı atık kapsülde depolanıyor, sıvı atık ise doğrudan uzaya boşaltılıyordu.
Orion kapsülündeki modern sistem ise yaklaşık 23 milyon dolara mal oldu. Tasarım olarak International Space Station’de kullanılan tuvaletin daha küçük ve kompakt bir versiyonu.
Orion kapsülünün yaşam alanı hâlâ oldukça dar. Yine de tuvalet sistemi, mürettebata biraz mahremiyet sağlayacak şekilde tasarlandı.
Kapsül, Apollo kapsülünden %50 daha fazla iç hacme sahip ancak bir astronot daha fazla taşıyor. Toplam yaşanabilir alan ise 9 metreküp.
Google Play
App Store
11:20
