CANLI ANLATIM

ABD ile İran arasında Pakistan üzerinden süren iletişimde henüz net bir ilerleme kaydedilemezken Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim de sürüyor. İran'dan yapılan açıklamalarda "ABD ile anlaşma hem çok yakın hem de çok uzak." denilirken ABD Başkanı Trump ise önce İran'la anlaşma ile savaşa dönme ihtimallerinin yarı yarıya olduğunu belirtirken ardından yaptığı açıklamada "İran'la anlaşmaya büyük ölçüde yaklaştık." dedi. Trump Cumhurbaşkanı Erdoğan dahil 9 ülke liderini arayarak İran konusunu görüştü ve anlaşma konusunda gelinen aşamayı açıkladı. İsrail'in Lübnan'daki saldırıları ise devam ediyor.

İşte ABD/İsrail-İran geriliminde yaşanan önemli gelişmeler...

ABD merkezli CBS yayın kuruluşu, ABD-İran müzakereleri ile ilgili dikkat çeken bir iddiayı gündeme taşıdı. ABD istihbarat kaynaklarına dayandırılan habere göre; İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney'in güvenlik gerekçesiyle gizli bir yerde saklandığı ve dış dünyayla iletişimini yalnızca karmaşık bir haberci ağı üzerinden sağladığı öne sürüldü.

İranlı üst düzey yetkililerin dahi olağanüstü güvenlik önlemleri nedeniyle Hamaney ile doğrudan iletişim kuramadığı, bunun da ABD-İran arasındaki savaşı sona erdirmeye yönelik müzakere sürecini yavaşlattığı aktarıldı. İsmi açıklanmayan bir ABD’li yetkili, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Müzakerelerde sürekli olarak 'Dini Lider çerçeveyi onayladı' ya da 'Nihai anlaşma maddeleri için geri dönüş bekliyoruz' gibi açıklamalar duyulmasının sebebi bu. Kendisine ulaşan her bilgi eskimiş oluyor ve verdiği yanıtlarda ciddi bir gecikme yaşanıyor" ifadelerini kullandı.

Ayrıca İran rejiminin üst düzey komuta kademesinin de haftalarca sığınaklarda kaldığı ve tespit edilme riski nedeniyle birbirleriyle iletişim kurmaktan kaçındıkları öne sürüldü. İsmi açıklanmayan bir diğer yetkili, İran yönetimindeki iletişim kopukluğuna dikkat çekerek, "Kendi aralarında nasıl iletişim kuracaklarını çözmeye çalışmalarını izlemek neredeyse bir durum komedisi izlemek gibi. Tamamen bezmiş durumdalar" değerlendirmesinde bulundu.

İsrail Kanal 13 televizyonunun haberinde, İsrail Başbakanı Netanyahu'nun kapalı kapılar ardındaki kabine toplantılarında ABD ve İran arasındaki muhtemel anlaşmayla ilgili endişesini dile getirdiği ve İsrail'in "şu anda Trump'ın kararlarını etkileyecek manevra alanına sahip olmadığını itiraf ettiği" ifade edildi.

Haberde, İsrail güvenlik kabinesinin bu akşam da toplantılarını sürdürdüğü, İsrail güvenlik teşkilatında ise olası mutabakatın İran rejimine "dokunulmazlık" vereceği korkusuyla teyakkuzda kaldığı kaydedildi.

Anlaşmayı başarısızlığa uğratabilecek tek kişinin İran lideri Mücteba Hamaney olduğu savunuldu.

Trump'ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile damadı ve eski başdanışmanı Jared Kushner de dahil olmak üzere yakın çevresindeki kişilerin, ABD Başkanına anlaşmada ilerleme sağlanması için baskı yaptığı öne sürüldü.

ABD merkezli haber sitesi Axios, ABD Başkanı Donald Trump'ın dün İran ile müzakere sürecine ilişkin Arap ve Müslüman ülkelerin liderleriyle gerçekleştirilen görüşme sırasında bazı liderlere İbrahim Anlaşmaları'na katılma çağrısında bulunduğunu öne sürdü.

Bir ABD'li yetkili söz konusu talebin Suudi Arabistan, Katar ve Pakistan tarafından hayretle karşılandığını belirterek, "Hat üzerinde sessizlik oldu, Trump şaka yaparak orada olup olmadıklarını sordu" dedi.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile barış müzakerelerine ilişkin yeni bir açıklama yaptı. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda eski ABD Başkanı Barack Obama yönetiminin İran ile diplomatik temaslarına yönelik eleştirilerini de sürdürerek, "İran'la bir anlaşma yaparsam, bu iyi ve düzgün bir anlaşma olacak. Obama tarafından yapılan ve İran'a büyük miktarlarda nakit sağlayan, aynı zamanda bir nükleer silah yolunu da net bir şekilde mümkün kılan anlaşma gibi olmayacak. Bizim anlaşmamız bunun tam tersidir" dedi.

Trump, İran ile savaşın sonlandırılmasına ve kalıcı barışın sağlanmasına yönelik anlaşmaya ilişkin, "Henüz kimse bunu görmedi ya da ne olduğunu bilmiyor. Zaten tamamen müzakere edilmiş halde değil. Bu yüzden hakkında hiçbir şey bilmedikleri bir konuda eleştiri yapanları dinlemeyin" ifadelerini kullandı.
ABD Başkanı, Obama yönetimine yönelik eleştirilerini sürdürerek, "Bu sorunu benden yıllar önce çözmesi gerekenlerin aksine ben kötü anlaşmalar yapmam" dedi.
Trump, dün yaptığı açıklamada İran ile sağlanması beklenen mutabakatın "büyük ölçüde müzakere edildiği" değerlendirmesinde bulunmuştu.

ABD basınında ABD’li bir yetkiliye dayandırılan haberde, İran’ın ABD ile yürütülen müzakereler kapsamında yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum kaynaklarının "elden çıkarılmasını" içeren bir mutabakatı prensipte kabul ettiği öne sürüldü.
ABD-İran arasındaki gerilimin sona erdirilmesi ve kalıcı bir barış anlaşmasına varılmasına yönelik diplomatik temaslar sürerken, ABD basını dikkat çekici bir iddiada bulundu. 

ABD merkezli CBS News’in haberine göre, Beyaz Saray’dan bir yetkili, İran’ın ABD ile yürütülen müzakereler kapsamında yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum kaynaklarının "elden çıkarılmasını" içeren bir mutabakatı prensipte kabul ettiğini aktardı. Ancak yetkili, bu hafta sonu herhangi bir anlaşmanın imzalanmasının beklenmediğini ifade etti. Yetkili, ABD’nin İran dini lideri Mücteba Hamaney’in anlaşma taslağını onayladığına inandığını ancak imzaların atılabilmesi için nihai mutabakatın sağlanması gerektiğini belirtti. Yetkili, ABD’nin Tahran yönetiminden yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumu tasfiye etme ve diğer nükleer meseleleri çözmeyi taahhüt etmesini istediğini ifade etti. ABD’li yetkili ayrıca taraflar arasındaki muhtemel yeni anlaşmanın ABD eski Başkanı Barack Obama döneminde 2015 yılında İran’ın belirli bir seviyeye kadar uranyum zenginleştirilmesine izin veren anlaşmadan daha iyi bir anlaşma olduğuna inandıklarını söyledi.

Netanyahu, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda, "Hürmüz Boğazı’nın açılmasına ilişkin mutabakat zaptı ve İran’ın nükleer programı konusunda nihai bir anlaşmaya varılması için yapılacak müzakereler" hakkında ABD Başkanı Trump ile görüştüklerini kaydetti.

"İran ile yapılacak her türlü nihai anlaşmanın nükleer tehdidi ortadan kaldırması gerektiği konusunda" Trump ile mutabık olduklarını ileri süren Netanyahu, bunun İran'ın nükleer tesislerinin sökülmesi ve zenginleştirilmiş uranyumun ülkeden çıkarılması anlamına geldiğini iddia etti.

Netanyahu, Trump'ın, "İsrail'in Lübnan dahil tüm cephelerdeki tehditlere karşı kendini savunma hakkını" vurguladığını savundu.

ABD ve İsrail arasındaki ortaklığın en güçlü döneminde olduklarını ileri süren Netanyahu, İran'ın nükleer silahı olmayacağı iddiasında bulundu.

ABD Başkanı Donald Trump İran ile müzakere edilen ateşkes anlaşmasına ilişkin açıklama yaptı. Trump, ABC News’e verdiği röportajda anlaşmaya varılıp varılmayacağı sorusuna ilişkin, "Bu tamamen bana bağlı ve eğer bir haber olacaksa bu yalnızca iyi haber olur, ben kötü anlaşmalar yapmam" dedi. 

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yapılan kalıcı ateşkes anlaşması müzakerelerine ilişkin açıklama yaptı. Trump, kendisine ait sosyal medya platformu Truth Social’dan yaptığı paylaşımda, "Ülkemizin şimdiye kadar yaptığı en kötü anlaşmalardan biri, Barack Obama ve Obama yönetimindeki tam anlamıyla amatörler tarafından ortaya konulan ve imzalanan İran Nükleer Anlaşması’ydı. Bu, İran’ın nükleer silah geliştirmesine giden doğrudan bir yoldu. Trump yönetimi tarafından şu anda İran ile müzakere edilen anlaşma ise böyle değil, aslında tam tersi" dedi.

"ABLUKA, BİR ANLAŞMAYA VARILANA KADAR YÜRÜRLÜKTE KALMAYA DEVAM EDECEK"

ABD Başkanı müzakerelerde son duruma ilişkin ise "Müzakereler düzenli ve yapıcı bir şekilde ilerliyor. Temsilcilerime acele etmemeleri gerektiğini söyledim, çünkü zaman bizim lehimize işliyor. Abluka, bir anlaşmaya varılana, onaylanana ve imzalanana kadar tamamen yürürlükte kalmaya devam edecek. Her iki taraf da zamanını almalı ve bunu doğru yapmalı. Hata olmamalı" açıklamasını yaptı.

"İRAN İLE İLİŞKİMİZ ÇOK DAHA PROFESYONEL VE VERİMLİ BİR HALE GELİYOR"

Paylaşımında İran ile ilişkilere de değinen Donald Trump, "İran ile ilişkimiz çok daha profesyonel ve verimli bir hale geliyor. Ancak şunu anlamalılar ki nükleer silah veya bomba geliştiremez ya da edinemezler" ifadelerini kullandı.

Bu süreçte ateşkes için çabalayan devletlere teşekkür eden ABD Başkanı Donald Trump, "Şimdiye kadar destekleri ve iş birlikleri için Orta Doğu’daki tüm ülkelere teşekkür etmek istiyorum. Bu destek ve iş birliği, tarihi İbrahim Anlaşmaları'na (Abraham Accords) katılmalarıyla daha da güçlenecek ve kim bilir, belki İran İslam Cumhuriyeti de katılmak isteyebilir" dedi.

İran’ın yarı resmi Mehr Haber Ajansı'nın bildirdiğine göre, İran hava savunma sistemleri ülkenin güneyindeki Hürmüzgan eyaleti üzerinde İsrail’e ait bir keşif insansız hava aracını düşürdü.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, son 24 saatte Hürmüz Boğazı'ndan 33 geminin geçiş yaptığını duyurdu.

Bahreyn'de, İran Devrim Muhafızları Ordusu ile bağlantılı oldukları ve ülke aleyhinde faaliyet yürüttükleri iddiasıyla 9 kişiye müebbet, 2 kişiye ise 3'er yıl hapis cezası verildi.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran ile müzakerelere ilişkin olarak, "Önümüzdeki birkaç saatte, en azından boğazlar ve bizi nihayetinde Başkanın istediği noktaya götürebilecek bir süreç konusunda dünyanın bazı iyi haberler alması ihtimali olduğunu düşünüyorum" dedi.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ülkesinin nükleer silah üretmeyi hedeflemediğini belirterek, "Dünyaya, nükleer silah peşinde olmadığımıza ilişkin güvence vermeye hazırız." dedi.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun, ABD Başkanı Donald Trump'a, ABD-İran arasında anlaşma sağlasa da İsrail'in "tüm alanlarda tehditlere karşı tam hareket özgürlüğünü" koruyacağını söylediği iddia edildi.

İran'ın yarı resmi Tesnim Haber Ajansı, Tahran ile Washington arasında imzalanması muhtemel mutabakat zaptına ilişkin ayrıntıları paylaştı. Haberde, İran'ın mutabakat zaptında nükleer materyalleri ülke dışına çıkarma veya nükleer çalışmalarını 20 yıl süreyle askıya alma gibi bir taahhütte bulunmadığı ifade edildi.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan muhtemel ABD-İran anlaşmasına atıfta bulunarak, "Ülkede hiçbir karar, Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi çerçevesi dışında ve Dini Lider'in izni olmadan alınmayacaktır. Ülkenin yönetimi tek bir karar ve kolektif itaati gerektirir" dedi.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran ile yürütülen müzakerelerde “önemli ilerleme” kaydedildiğini belirterek, “İyi haberler var ancak henüz nihai değil” ifadesini kullandı. Rubio, üzerinde çalışılan taslak çerçevenin hayata geçirilmesi durumunda Hürmüz Boğazı’nın herhangi bir geçiş ücreti alınmadan tamamen yeniden faaliyete geçeceğini söyledi.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD ile devam eden müzakerelere ilişkin, "Basiretli İran milleti, müzakere koşullarında da düşmanın planlarını etkisiz hale getirecek ve boşa çıkaracaktır." açıklamasında bulundu.

Axios’un anlaşma metnine aşina bir ABD’li yetkiliye dayandırdığı haberine göre, ABD ile İran, Hürmüz Boğazı’nı yeniden açacak ve Tahran’a 60 günlük petrol satış izni getirecek bir ateşkes anlaşması imzalamaya çok yakın. Kısa süre içinde açıklanması beklenen taslak anlaşmanın, taraflara kapsamlı bir anlaşma için 60 günlük süre tanıdığı belirtildi.

İran’ın, ABD ile yürütülen müzakereler kapsamında, elindeki yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyum stokundan vazgeçmeyi kabul ettiği öne sürüldü.

İsrail basını, Tel Aviv yönetiminin ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'la nükleer meselenin ele alınmasını erteleyecek "geçici anlaşma" imzalamaya doğru ilerlemesinden endişe duyduğunu yazdı.

ABD Başkanı Trump, Türkiye dahil 9 ülkenin liderleriyle İran'la müzakere sürecini konuştu. Konuyla ilgili sosyal medya hesabı üzerinden açıklama yapan ABD Başkanı "Suudi Arabistan Cumhurbaşkanı Muhammed bin Salman El Suud, Birleşik Arap Emirlikleri Cumhurbaşkanı Muhammed bin Zayed El Nahyan, Katar Emiri Tamim bin Hamad bin Halife El Thani, Başbakan Muhammed bin Abdulrahman bin Jassim bin Jaber El Thani ve Bakan Ali el-Sevadi, Pakistan Mareşali Seyyid Asim Munir Ahmed Şah, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah El-Sisi, Ürdün Kralı II. Abdullah ve Bahreyn Kralı Hamad bin İsa El Halife ile İran İslam Cumhuriyeti ve barışa ilişkin bir Mutabakat Zaptı ile ilgili çok verimli bir görüşme gerçekleştirdik." ifadelerini kullandı.

ANLAŞMA MÜZAKERE EDİLDİ

"ABD, İran İslam Cumhuriyeti ve listede yer alan diğer ülkeler arasında nihai hale getirilmesi gereken bir anlaşma büyük ölçüde müzakere edildi." sözlerine de paylaşımında yer veren Trump "İsrail Başbakanı Bibi Netanyahu ile de bir görüşme yaptım ve bu görüşme de çok iyi geçti. Anlaşmanın son yönleri ve detayları şu anda görüşülüyor ve kısa süre içinde açıklanacak. Anlaşmanın diğer birçok unsuruna ek olarak, Hürmüz Boğazı da açılacak." cümleleriyle de İran'la varılacak anlaşmayla ilgili bilgi verdi. 

İran'ın İslamabad Büyükelçisi Rıza Amiri Moghadam, İran-ABD arasındaki müzakere sürecine ilişkin, "Temkinli bir iyimserlikle söyleyebiliriz ki karşı tarafın da gerekli bağlılığı göstermesi halinde olumlu bir ilerleme şekilleniyor" dedi.

Moghadam "Bu gelişme; İran'ın onura dayalı tutumunun, cesur silahlı kuvvetlerin kararlılığının, İran halkının direnişinin ve Pakistanlı arabulucuların girişimleri ile özverili çabalarının bir sonucudur" ifadelerini kullandı.

İsrail Başbakanı Netanyahu'nun ABD Başkanı Donald Trump ile Tahran ve Washington yönetimleri arasındaki müzakerelerde üzerinde büyük ölçüde uzlaşıldığı ileri sürülen taslak anlaşmayı ele alacağı telefon konuşması gerçekleştireceği bildirildi.

İsrail ordusunun, ateşkese rağmen Lübnan'ın güneyindeki Nebatiye vilayetine bağlı Batı Sir beldesinde bir binaya düzenlediği hava saldırısında aralarında çocukların da bulunduğu 5 kişi yaşamını yitirdi.

ABD Başkanı Trump, müzakere sürecinin ne aşamada olduğunu ve olası anlaşmanın detaylarını paylaşmayacağını belirterek, "anlaşmaya çok yaklaştıklarını" ve müzakerelerin "her geçen gün daha iyiye gittiğini" kaydetti.

Öte yandan, CBS News'in bazı kaynaklara dayandırdığı iddiasına göre, güncel anlaşma, ateşkesin uzatılması, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, yabancı bankalarda bulunan bazı İran varlıklarının dondurulmasının kaldırılması ve müzakerelerin devam etmesini içeriyor.

İsrail ordusunun, ateşkese rağmen gece saatlerinde Lübnan’ın güneyindeki Sur kentinde bir hastane çevresine düzenlediği saldırıda, sağlık personeli ve idari kadrodan 25 kişi yaralandı.

Amerikan basınına konuşan ABD Başkanı Donald Trump, ABD adına müzakerelere katılan Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile damadı ve eski başdanışmanı Jared Kushner ile bugün görüşeceğini kaydederek "iyi bir anlaşma" yapıp yapamayacağı ya da "İran'ı yerle bir edip etmeyeceği" konusunda şansların "tam olarak yarı yarıya" olduğunu söyledi.

Trump, "Bence iki seçenekten biri gerçekleşecek, ya onlara şimdiye kadar hiç görmedikleri kadar sert bir darbe indireceğim ya da iyi bir anlaşma imzalayacağız." ifadesini kullandı.

İran'a saldırılara devam edip etmeyeceği konusunda kararı büyük ihtimalle yarın (24 Mayıs Pazar) vereceğini bildiren Trump, bugün Beyaz Saray'da İran ile ilgili süreci kapsamlı şekilde değerlendireceğini belirtti.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, İran medyasına verdiği röportajda, taraflar arasında muhtemel bir anlaşmanın "hem çok uzak hem de çok yakın" olduğunu söylerken, İran'ın 14 maddelik mutabakat zaptında son aşamaya gelindiğini açıkladı. Bekayi, "Anlaşmazlıkların azaltılması yönünde ilerleme sağlandı. Hala yeniden görüşülmesi gereken başlıklar bulunuyor. Gelecek üç veya dört gün içinde sürecin nasıl şekilleneceğini göreceğiz" dedi.

Pakistan, Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Munir'in Tahran'da yaptığı görüşmelerin ardından ABD ve İran arasında "nihai bir anlayışa" doğru "umut verici ilerleme" kaydedildiğini açıkladı.