CANLI ANLATIM

İsviçre'de dün gerçekleştirilen ABD ve İran heyetlerinin müzakere görüşmesi 18 saat sürdü. Müzakere görüşmeleri devam ederken ABD Başkanı Donald Trump'ın tehditlerine sinirlenen İran heyeti, protesto amacıyla binadan ayrıldı. Ardından Tahran yönetimi ilk tur görüşmelerin bittiğini açıkladı. Tahran yönetimi ayrıca, Hürmüz Boğazı'ndan geçişler ve ABD'nin taahhütleri üzerinde anlaşıldığını duyurdu. İki ülke 60 günlük bir ateşkes üzerinde mutabık kaldı. Bu süreçte İran'ın petrol satışına da izin verildi. 

İşte ABD - İran müzakere görüşmesinde yaşanan son gelişmeler...

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, ABD ile İsviçre’de yapılan müzakerelerin ardından uçakta gazetecilere açıklamalarda bulundu.

Hürmüz Boğazı’nın uluslararası deniz trafiğine açılmasından yana olduklarını belirten Galibaf, "Umarım boğazı geçişler açısından yeniden işlevsel hale getirebilir ve bölgesel ve küresel ekonomiye yeniden refah kazandırabiliriz" dedi.

Buna rağmen Hürmüz Boğazı'nın yönetiminin asla savaş öncesindeki haline dönmeyeceğini vurgulayan Galibaf, "Elbette uluslararası düzenlemelere uyulacak, ancak Hürmüz Boğazı'nı İran yönetecek" şeklinde konuştu.

ABD'nin, İsrail'e Lübnan'da verdiği "sınırsız hareket" yetkisinin sona erdiği öne sürüldü. İsrail Kanal 13 televizyonunun üst düzey bir yetkilinin açıklamalarına dayandırdığı habere göre, İsrail'in son haftalarda ABD'den aldığı mesaj, Lübnan'da kısıtlama olmaksızın hareket etme yetkisinin sona erdiği yönünde oldu.

Habere göre, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun "güney Lübnan'daki güçlerin tam hareket özgürlüğüne sahip olduğu" iddiasına rağmen, ABD Başkanı Donald Trump İsrail'e sadece Lübnan'da değil diğer alanlarda da kısıtlamalar getirdi.

Üstelik ABD'nin İsrail'e yönelik kısıtlamaları birçok cephede genişledi. İsrailli siyasetçiler de orduya Lübnan'da izin verilen ve yasaklanan hareketlerin kapsamını belirten direktifler verdi.

Bu direktiflerle, "Sarı Hat" olarak adlandırılan bölge içinde hareket özgürlüğüne izin verilirken, başkent Beyrut ve Lübnan'ın güneyindeki Sur kenti gibi daha uzak bölgelerde operasyonlar yasaklandı.

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da Oval Ofis'te düzenlenen bir imza töreninde gazetecilerin sorularını yanıtladı.

İran'ın ABD üzerinde herhangi bir koz sahibi olup olmadığı yönündeki soruya cevap veren Trump, Tahran yönetiminin ciddi kayıplar verdiğini savunarak, "Donanmaları gitti, hava kuvvetleri gitti, liderleri öldü, ekonomileri çöktü." ifadesini kullandı.

Hürmüz Boğazı'nın açık tutulduğuna işaret dene Trump, "İki önemli sonuç elde ettik. Birincisi Boğaz açık ve açık kalacak. İkincisi ise İran hiçbir zaman nükleer silaha sahip olmayacak." değerlendirmesinde bulundu.

ABD'nin bölgedeki askeri üstünlüğüne vurgu yapan Trump, "Hürmüz Boğazı üzerinde tam kontrole sahibiz. Eğer İran anlaşmanın gereklerini yerine getirmez ya da uygun davranmazsa, yapmam gerekeni yaparım." diye konuştu. "Bize saygı duydukları sürece sorun yaşamayacağız." diyen Trump, İran'ın ABD'ye saygı göstermemesi halinde durumun değişebileceği kaydetti.

İran'a yönelik deniz ablukasının hava saldırılarından daha etkili olduğunu düşündüğüne vurgu yapan Trump, gerektiğinde benzer bir uygulamanın kısa sürede yeniden hayata geçirilebileceğini söyledi.

ABD Başkan Yardımcısı James David Vance, İran ile yapılan müzakerelerin ardından İsviçre’den ayrılırken havalimanında gazetecilere yaptığı açıklamada, "Birincisi Hürmüz Boğazı’nın açılması için değil, açık kalmasını sağlayacak bir mekanizma kurduk. İkincisi, bölgesel ateşkesi sağlamak için doğru mekanizmayı kurduk. İranlılar, uzun zamandır ilk kez silah denetçilerinin ve nükleer denetçilerin ülkeye girmesine izin veriyor. Ve son olarak bu teknik müzakerelerde ilerleme kaydetmeye devam ediyoruz" dedi.

ABD Başkanı Donald Trump, İsviçre'deki müzakerelerle ilgili yaptığı yeni açıklamada "Hürmüz Boğazı'nda işler çok iyi gidiyor." diyerek boğazın tamamen açık olduğunu söyledi.

Dondurulmuş İran varlıklarıyla ilgili önemli bir bilgi veren Trump "Dondurulmuş İran paraları ABD tarım ürünlerini satın almak için kullanılacak." dedi.

Trump ayrıca "İran anlaşmaya uymazsa ya da uygun şekilde davranmazsa, yapmam gereken neyse onu yaparım" diye gözdağı vermeyi ihmal etmedi.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, Hürmüz Boğazı için iletişim hattı kurulacağını belirterek İran'ın 12 milyar dolarlık varlığının serbest bırakılacağını açıkladı.

ABD Başkanı Donald Trump, Tahran yönetiminin "uzun bir süre boyunca" kapsamlı silah denetimlerini kabul edeceğini öne sürdü.

Trump, sosyal medya hesabından İran ile devam eden müzakerelerde yer alan nükleer silah geliştirme konusuna yönelik açıklamada bulundu.

ABD Başkanı açıklamasında, "Herkes, İran'ın gelecekte uzun bir süre boyunca 'nükleer dürüstlük' sağlamak amacıyla kapsamlı silah denetimlerini kabul edeceğinin gayet iyi farkında." ifadesine yer verdi.

ABD ile İran heyetleri arasında İsviçre'nin Buergenstock bölgesindeki görüşmeler devam ederken, daha önce imzalanan mutabakat zaptındaki maddelerin detaylarının netleştirilmesi bekleniyor.

İran ile hafta sonu gerçekleştirilen müzakerelerde oldukça iyi ilerleme kaydettiklerini belirten ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, "başarılı nihai anlaşma" için iyi bir temel attıklarını ifade etmişti.

İsrail merkezli Kanal 12 televizyonu, ABD-İran görüşmeleri kapsamında Lübnan için yeni "çatışmasızlık mekanizma"sı kurulduğunu ve İsrail’in söz konusu mekanizmaya dahil edilmediğini öne sürdü. Haberde, mekanizmanın İsrail'in askeri operasyonlarını sadece "yakın ve doğrudan tehditlere" karşılık vermekle sınırlandırdığı iddia edildi. 

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada İsviçre'de devam eden görüşmeleri "verimli" olarak tanımlayarak bu doğrultuda İran'ın Hürmüz Boğazı'nda serbest ve açık geçişi sağlama ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) müfettişlerinin ülkeye girişine izin verme taahhüdünde bulunduğunu aktardı.

Bessent, "Bu çerçevede Hazine, İran petrolünün üretimi, teslimatı ve satışına izin veren 60 günlük geçici bir genel lisans yayımlamıştır." ifadelerini kullandı.

ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi (OFAC) tarafından yayımlanan genel lisansa göre, İran menşeli ham petrol, petrokimya ürünleri ve petrol ürünlerinin üretimi, satışı, teslimatı veya gemilerden boşaltılması gibi normalde yasak olan tüm işlemlere geçici muafiyet sağlandı. Söz konusu izin 21 Ağustos tarihine kadar geçerli olacak ve ödemeler ABD doları cinsinden yapılabilecek.

İsrail Dışişleri Bakanı Saar, Lübnan'daki 'güvenlik bölgesinden' çekilme olasılığıyla ilgili konuştu. Saar, "Lübnan'da toprak hırsımız yok ancak birliklerimiz güvenlik bölgesinden çekilip vatandaşlarımızı Hizbullah'ın saldırılarına ve olası işgaline maruz bırakmayacak" ifadelerini kullandı.

ABD Başkan Yardımcısı James David Vance, "İranlılar, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) denetçilerini tekrar ülkelerine davet etmeyi kabul etti. Bu ABD için büyük bir dönüm noktası ve İran'daki nükleer silah programının kalıcı olarak sona erdirilmesinin ilk adımıdır" dedi.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, müzakere görüşmelerine ilişkin açıklamalarda bulundu. Vance, “İranlılar müzakerelerden çekilme tehdidinde bulundu ya da en azından sosyal medyada bu yönde tehditler yer aldı ama gece saat 01.00’den sonrasına kadar müzakerelerdeydik yani müzakerelerden çekilmiş değiller” ifadelerini kullandı. Nihai anlaşmanın başarılı olması için güçlü temeller atıldığını kaydeden Vance, "Bölgesel ateşkes istiyoruz" dedi. Vance, ayrıca Hizbullah'tan İsrail'e yönelik saldırılarını durdurmasını talep ettiklerini kaydetti.

İran medyası, İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf başkanlığındaki heyetin, Bürgenstock kasabasında 18 saat süren yoğun müzakerelerin ardından bugün İsviçre'den ayrıldığını bildirdi.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ve İran arasında İsviçre’de yapılan barış müzakerelerine ilişkin açıklama yaparak, "Görüşmeler olumlu ve yapıcı bir atmosferde gerçekleştirilmiş ve 60 gün içinde nihai bir anlaşmaya ulaşılması için yol haritası üzerinde mutabakat sağlanması, siyasi denetim sağlayacak bir Yüksek Düzeyli Komite kurulması ve daha fazla teknik görüşmelere başlanması dahil olmak üzere umut verici ilerlemeler kaydedilmiştir" dedi.

Katar ve Pakistan, İsviçre'deki ateşkes görüşmelerine ilişkin ortak bir açıklama yaptı. Bürgenstock'taki teknik görüşmelerin hafta boyunca devam etmesinin planlandığı aktarıldı.

Anlaşma kapsamında; Hürmüz Boğazı'ndan ticari geçişlerin güvence altına alınması için bir iletişim hattı da kurulacak. Kurulacak olan hat ABD ve İran arasında, Hürmüz Boğaz'ındaki geçişlerde yanlış anlamaları önleyecek. Sürece siyasi gözetim sağlayacak bir Üst Düzey Komite de kuruldu. Teknik komiteler bu üst yapıya düzenli rapor sunacak.

ABD ve İran heyetlerinin 18 saat süren görüşmesinde; 60 gün içinde nihai anlaşmaya varılması için bir yol haritası çıkarıldı. Lübnan'da saldırıların tamamen sona ermesi için bir çatışma önleme birimi kurulmasına karar verildi. Bu birimin İran ve ABD tarafından ortak kurulacağı ve Lübnan ve arabulucularla çalışılacağı ifade edildi.

ABD ve İran heyetlerinin İsviçre’nin Burgenstock kasabasında yürüttüğü müzakerelerin ilk turu sona erdi. Arabulucular Pakistan ve Katar tarafından yapılan ortak açıklamada, "Luzern Gölü Zirvesi"nin olumlu ve yapıcı bir atmosferde gerçekleştirildiği belirtilerek, "Daha ileri teknik görüşmeler için bir mekanizmanın oluşturulması da dahil olmak üzere cesaret verici ilerlemeler kaydedilmiştir" ifadeleri kullanıldı. Tarafların arabuluculuk sürecine siyasi gözetim sağlayacak bir Üst Düzey Komite'nin kurulması konusunda mutabık kaldığı kaydedilen açıklamada, "Başmüzakereciler, düzenli olarak Üst Düzey Komite'ye rapor sunacak; nükleer meselesi, yaptırımlar, Mutabakat Zaptı'nın etkin bir şekilde uygulanmasını sağlamak amacıyla oluşturulan izleme ve anlaşmazlık çözüm grubunun yanı sıra diğer konulara odaklanan çalışma gruplarına başkanlık edeceklerdir" denildi.

ABD ile müzakereler için İsviçre’de bulunan İran Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD Başkanı Trump'ın tehdtlerine cevap verdi. Ülkesinin tehditlere karşı boyun eğmeyeceğinin altını çizen Kalibaf, “Tehditleri bir sonuca ulaşsaydı bugünkü çaresizliğe düşmeyeceklerini hiç düşünmüyorlar mı? ABD’lilerin tehditlerini ciddiye almıyoruz.” ifadelerini kullandı.