CANLI ANLATIM

28 Şubat'tan beri süren ABD İran savaşında müzakere masasının devrilmesinden sonra gelinen çatışma sürecinin sonunda ABD Başkanı Trump'ın İran'la anlaşma sinyalini verdiği açıklamasının ardından karşılıklı tüm hamleler daha büyük önem taşımaya başladı. Trump en son İran tarafıyla görüşmelerin çok iyi ilerlediğini duyururken önümüzdeki 48 saate işaret etti. Ayrıca "Geri adım olursa çok ağır darbe alacaklar." tehdidini savurmayı da ihmal etmedi. ABD basını ise kapalı olan Hürmüz Boğazı'nın bugün açılabileceğini öne sürerken Umman'la İran arasındaki anlaşma taslağına son halinin verildiği ve İran dini lideri Mücteba Hamaney'in onayının beklendiği iddia edildi. Gelişmenin, ABD ve İran arasındaki müzakerelerin devam etmesi için de bir yol açıcı etki göstermesi bekleniyor.

ABD Hava Kuvvetlerinin, İsrail'in Ben-Gurion Havalimanı'nda konuşlu bazı yakıt ikmal uçaklarını geri çekmeye başladığı bildirildi. 

Yemen hükümetine bağlı Acil Durum Güçleri, Husilerin Marib ve Hadramut kentlerindeki askeri kamplara düzenlediği roket ve insansız hava aracı (İHA) saldırılarında 30 askerin hayatını kaybettiğini açıkladı.

İran'da askeri tesislerden topladıkları bilgileri gizli bilgileri İsrail dış istihbarat servisi Mossad'a gönderdikleri gerekçesiyle 21 kişi gözaltına alındı.

ABD Başkan Yardımcısı James David Vance, Fox New kanalına verdiği röportajda İran ile görüşmelere değindi. Vance, ABD Başkan Yardımcısı Vance, İran ile müzakerelerin "karmaşık" olduğunu ve "biraz zaman alacağını" söyledi. Vance, İran liderliğindeki bölünmelerin çözüm çabalarını zorlaştırdığını ve bazı grupların çatışmaya son vermeyi isterken, diğerlerinin düşmanlıkları sürdürmeye kararlı olduğunu ifade etti. Vance, "İranlılar son derece zor insanlar. İkincisi, parçalanmış bir sistemleri var. Dolayısıyla sistemlerinin içinde savaşın bitmesini isteyenler de var, aynı zamanda savaşın devam etmesini isteyen çılgın radikaller de var. Bizim görevimiz, bu süreçte yol göstermek ve hem ABD halkı hem de ABD Başkanı için en iyi sonucu elde etmektir" şeklinde konuştu. 

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Birinci Sekreteri Behnam Saidi, Umman ile uzlaşının Hürmüz Boğazı'nın açılması anlamına gelmediğini ve Boğaz'ın İran'a yönelik tehditler sona erene kadar kapalı kalacağını söyledi.

Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, ülkesinin yeterli askeri stoka sahip olmadığı iddialarına karşı çıkarak, "ABD'nin özellikle belirli türlerde olmak üzere çok büyük miktarda 'mühimmatı' var. Ayrıca, ihtiyaç duyuldukça büyük miktarlarda üretiliyor ve ABD'ye gönderiliyor." ifadelerini kullandı.

ABD ve İran arasındaki gerilim Hürmüz Boğazı'nda güvenlik endişelerine yol açmaya devam ediyor. Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları Ajansı’ndan (UKMTO) yapılan açıklamada, Umman'ın Kumzar bölgesi açıklarında seyreden bir tankerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişi sırasında gemi yakınında iki patlama sesi duyulduğu bildirildi.

Olayın gemi kaptanı tarafından rapor edildiği aktarılarak, "Mürettebatın ve geminin güvende olduğu doğrulanmış, herhangi bir çevresel hasar bildirilmemiştir" ifadelerine yer verildi. Bölgedeki gemilere dikkatli olma ve şüpheli durumları UKMTO'ya bildirme çağrısında bulunuldu.

ABD Başkanı Donald Trump, Nevada eyaletinin Las Vegas kentinde düzenlenen ekonomi temalı bir etkinlikte konuşan Trump, dış politikada İran gündemine değindi.

İran'ın nükleer silaha sahip olmasına izin vermeyeceklerini kaydeden Trump, "Onlarla anlaşma yapmayı tercih ederim çünkü insanları öldürmek istemiyorum." dedi.

Trump, "İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana en büyük saldırıyı" başlatmaya hazır olduklarını, ancak Körfez liderlerinden ve İranlı yetkililerden gelen saldırıyı durdurma ve görüşme talebine olumlu karşılık vererek planladıkları saldırıları askıya aldığını belirtti.

"Beni aradılar ve lütfen bunu yapmayın konuşalım dediler. Biz şu anda görüşüyoruz. Bakalım ne olacak, ama bize saygı gösteriyorlar." ifadelerini kullanan Trump, görüşmelerin başarısız olması halinde İran'ı "sert şekilde" vurmaya hazır olduklarını yineledi.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD ile İran arasında müzakereler devam ederken İran'ın "nükleer silah elde etmesini önlemek için" ne gerekiyorsa yapacaklarını savunarak tek başına saldırılar düzenleyebileceklerine işaret etti.

Netanyahu, "Bugün İran Devrim Muhafızları Komutanı'nın İran'ın nükleer silah geliştirmeye devam etme niyetinde olduğunu açıkladığını duyduk ve İsrail Başbakanı olarak İran'ın nükleer silah edinmesini engellemeye kararlıyım." dedi.

İran Cumhurbaşkanı Mesut Pezeşkiyan, ülkenin resmi haber ajansı IRNA’nın sorularını cevapladı. Pezeşkiyan, 28 Şubat'ta başlayan savaşla ilgili "Bu süre boyunca düşmanın bütün çabası bizi bölmek oldu. Eğer bugünlere kadar gelebildiysek, bunun nedeni bizi ayakta tutan asil İran halkıdır. Bu yalnızca sokaklarda olan insanlar değildi; kalplerinde kırgınlık ve şikayet taşıyan ancak İran uğruna sokağa çıkmayan ve sorun çıkarmayan kesimler de buna dahildi. Onlar sadece sorun çıkarmamakla kalmadı, aksine destek oldu, dayanışma gösterdi ve birlik içinde hareket etti" ifadelerini kullandı.

"MÜCTEBA HAMANEY İLE İLETİŞİM KURMAK ÇOK ZOR"

Pezeşkiyan, Ali Hamaney'in ardından yen İran'ın dini lideri Mücteba Hamaney’in seçilmesine ilişkin, "Umutlarını kaybettiklerinde lideri öldürdüler. Çok acımasız bir şey yaptılar ve ülkenin çökeceğini düşündüler ancak süreç devam etti ve sevgili liderimizin yerine yeni liderimiz seçildi. Şimdi ise yeni liderimizin varlığı, bu yolda devam etmemiz için büyük bir güç oluşturuyor; ancak kendisiyle iletişim kurmak şu anda çok zor." dedi.

İran Dışişleri Bakanı Yardımcısı Kazım Garibabadi, Hürmüz Boğazı’nda Umman ile İran arasında sağlanan mutabakata ilişkin açıklama yaptı. İran resmi haber ajansı IRNA'nın haberine göre Garibabadi, anlaşma kapsamında Tahran'ın boğazdaki deniz ulaşımı yönetiminde "yeni bir model" üzerinde çalıştığını söyledi. Planlanan deniz güzergahının büyük bölümünün İran karasularından, bazı bölümlerinin ise Umman karasularından geçeceğini belirten Garibabadi, İran'ın Larak Adası yakınlarından geçen kuzey güzergahı ile Umman açıklarındaki güney güzergahının kapatılacağını ifade etti.

Garibabadi, yeni güzergâhın 2 ila 4 ay boyunca veya daha uzun bir süreyle kullanılmasının öngörüldüğünü kaydetti.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı ayrıca ABD'nin müzakere sürecindeki yükümlülüklerine ilişkin açıklamalarda bulundu. Washington yönetimine güvenmediklerini belirten Garibabadi, ABD'yi taraflar arasında imzalanan mutabakat zaptındaki taahhütlerini "defalarca ihlal etmekle" suçladı.

Garibabadi aynı zamanda, ABD'nin haziran ayında imzalanan mutabakat kapsamındaki yükümlülüklerine dönmesinin Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için gerekli bir şart olduğunu ancak tek başına yeterli olmayacağını söyledi.

İran devlet televizyonuna göre, Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Hürmüz Boğazı'nın iki kıyı devleti olan İran ile Umman'ın, boğazdan ticari gemilerin güvenli geçişini sağlayacak bir trafik güzergahının belirlenmesi amacıyla yürüttüğü müzakerelerde, güzergahın teknik, hukuki, güvenlik ve çevresel boyutlarının İran'ın ilgili kurumlarınca ayrıntılı şekilde incelendiğini belirtti.

Tarafların üzerinde çalıştığı güzergahın coğrafi koordinatları konusunda anlaşmaya varıldığını kaydeden Bekayi, üçüncü tarafların süreci engellememesi halinde, iki ülkenin üzerinde uzlaştığı temel hususları içeren ortak bildirinin de son inceleme ve taslak aşamasında olduğunu söyledi.

Bekayi, İran ile Umman arasında varılan mutabakatın tek başına Hürmüz Boğazı'nı gemiler açısından güvenli hale getirmeyeceğini ifade ederek ABD'nin müdahalelerinden kaynaklı Boğaz'daki güvenlik risklerinin devam ettiğini öne sürdü.

İranlı ve Ummanlı müzakerecilerin, Hürmüz Boğazı'nın açılması için anlaşma taslağına son halini verdiği ve İran lideri Mücteba Hamaney'den onay bekledikleri öne sürüldü.

AP'nin isminin açıklanmasını istemeyen bölgesel yetkililere dayandırdığı habere göre, anlaşma taslağının ABD ve İran arasındaki Hürmüz Boğazı sorununa geçici bir çözüm olduğunu belirten yetkililer, ayrıca bu anlaşmanın ABD ve İran arasında müzakerelerin devam etmesi için de bir yol açacağının altını çizdi.