CANLI ANLATIM

ABD-İran arasında aylardır devam eden savaşta taraflar arasında uzlaşma sağlandı. ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yapılan barış anlaşmasının tamamlandığını açıkladı. Trump yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı'nın açılacağını duyururken, resmi imza töreninin 19 Haziran'da İsviçre'de düzenleneceği bildirildi. Gözler Orta Doğu'ya çevrilirken, İsrail'den ABD'ye rest geldi. İsrail cephesinden yapılan açıklamada, Lübnan'ın güneyindeki işgal edilen bölgelerden çekilmeyeceklerini duyurdu. Akşam saatlerinde doğru ise Trump, Hürmüz Boğazı'ndan gemilerin geçişlerine başladığını açıkladı. İşte ABD-İran savaşında son durum...  

ABD ile İran arasında varılan anlaşmanın detayları merak konusu olmayı sürdürürken, ABD Başkanı Donald Trump’tan dikkat çeken bir açıklama geldi. Truth sosyal medya platformundan bir mesaj yayınlayan Trump, "İran, asla nükleer silaha sahip olmayacağını kabul etti" ifadelerini kullandı.

ABD’nin İran’a yüklü miktarda ödeme yapacağı yönündeki haberlere atıfta bulunan Trump, "Ayrıca, ABD'nin İran'a 300 milyon dolar ödeyeceği hikayesi, ‘Dumokratlar’ tarafından ortaya atılmış bir yalan haberdir" dedi. Trump’ın mesajında "Demokratlar" için İngilizce'de "aptal/kafasız" anlamına gelen "dumb" ile "Democrats" (Demokratlar) kelimelerinin birleşiminden oluşan "Dumokratlar" ifadesini kullanması dikkat çekti.

İran’ın Mehr Haber Ajansı, Hürmüz Boğazı yakınlarında 3 patlama sesinin duyulduğunu bildirdi. Keşm Adası'nın güneyi ve Hürmüz Boğazı sınırlarında yaşanan patlamaların "boğazdaki deniz trafiğini kontrol etmek" amacıyla gerçekleştirilmiş olabileceği kaydedildi. İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) ve yerel kurumların henüz konuyla ilgili resmi bir açıklama yapmadığı vurgulandı.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Amerikan yayın kuruluşu CNN'de katıldığı bir programda ABD-İran mutabakatını değerlendirdi.

Mutabakat metninin "yaklaşık bir buçuk sayfa" olduğunu aktaran Vance, bu nedenle bu belgenin "çok genel" olduğunu ancak İran'la yapılan görüşmelerin önemli bir parçası olduğunu ifade etti.

Vance, "Birçok konuda, bu konuları teknik müzakere aşamasında çözmemiz gerekecek, ancak mutabakat zaptı, İranlıların anlaşmanın faydalarından yararlanarak yükümlülüklerini yerine getirmelerini sağlayacak bir çerçeve oluşturuyor." ifadelerini kullandı.

Başkan Yardımcısı Vance, anlaşma kapsamında İran için iki olası yol olduğunu belirterek, şöyle devam etti:

"Birinci seçenek, olağanüstü ekonomik yaptırımlar altında kalmaları, bu da askeri güçlerini asla yeniden inşa edemeyecekleri ve nükleer programlarını asla yeniden oluşturamayacakları anlamına geliyor, ya da denetim, rejiminin güvenle nükleer programlarını yeniden inşa etmeyeceklerini doğrulanabilir bir şekilde göstermeleri. Bunu yaparlarsa, bu durum tüm bölgeyi dönüştürecek."

Vance, söz konusu mutabakatın "en önemli yanının" İran'ın nükleer silah üretmeme konusunda doğrulanabilir bir taahhüt vermesi olduğunu vurgulayarak, Tahran yönetiminin bunu yerine getirmesi durumunda bundan fayda göreceğini ifade etti.

Söz konusu mutabakatta İran'ın varlıkların dondurulmasının kaldırılması veya yaptırımların hafifletilmesi konusunda yazılanlarla ilgili soruya Vance, "Ne ABD'den ne de Körfez'deki müttefiklerimizden tek bir dolar bile yaptırım hafifletmesi veya varlıkların dondurulmasının kaldırılması olmadı." dedi.

Yarı resmi Fars Haber Ajansına göre, ABD Başkanı Donald Trump'ın varılan mutabakatın ardından deniz ablukasının kaldırılması emrini verdiği ve birkaç İran gemisinin abluka bölgesinden sorunsuz geçtiği kaydedildi.

Haberde bir İran VLCC tankeri ile canlı hayvan taşıyan başka bir geminin açık sulardan İran limanlarına doğru, İran petrolü taşıyan bir tankerin de Umman Denizi'ni geçerek ihraç edileceği limana doğru hareket ettiği bilgisi paylaşıldı.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İran ve ABD’nin mutabakat zaptı üzerinde anlaşmasının ardından ilk kez basın toplantısı düzenledi. Netanyahu, ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü askeri operasyonun başarılı olduğunu savunarak, Washington ile Tahran arasında bir anlaşma yapılsa da yapılmasa da İran’ın nükleer silaha sahip olmasına izin vermeyeceklerini söyledi. Netanyahu, İran’ın nükleer silah edinmesini engellemenin "hayatının misyonu" olduğunu belirterek, "Anlaşma olsun ya da olmasın, İran bugün de yarın da nükleer silaha sahip olmayacak. Ben İsrail Başbakanı olduğum sürece bu gerçekleşmeyecek" dedi.

"İRAN'IN TEHDİT OLUŞTURAN NÜKLEER PROGRAMINI ORTADAN KALDIRDIK"

Netanyahu, İran’ın nükleer programının "tehdit" oluşturduğunu ve İsrail’in bunu "Amerikalı dostlarıyla birlikte" ortadan kaldırdığını ifade etti. İran’a ait çok sayıda askeri ve nükleer tesisi imha ettiklerini aktaran Netanyahu, "Donanmalarını ve hava kuvvetlerini yok ettik. İran halkını katleden üs komutanlarını etkisiz hale getirdik. İran ekonomisine yüz milyarlarca dolarlık, hatta bazı tahminlere göre 1 trilyon dolara yaklaşan zarar verdik. İsrail nüfusunun yok edilmesi tehdidini yıllar boyunca ortadan kaldırdık. İsrail Devleti’ni yok olmaktan kurtardık" dedi.
Netanyahu, Gazze, Lübnan ve Suriye’de "güvenlik bölgeleri" oluşturduklarını ve ülkenin güvenliğini korumak için bu bölgelerde gerekli olduğu sürece kalacaklarını söyledi.

"ÇOĞU ZAMAN AYNI GÖRÜŞTEYİZ, ANCAK BAZEN GÖRÜŞ AYRILIKLARI DA OLUYOR"

İsrail’in İran’a veya Lübnan’a karşı tek başına saldırı düzenlemesine ABD’nin izin verip vermeyeceği sorusuna cevap vermekten kaçınan Netanyahu, ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmelerinde İsrail'in çıkarlarını savunduğunu vurguladı. Netanyahu, "Çoğu zaman aynı görüşteyiz, ancak bazen görüş ayrılıkları da oluyor. İsrail'in güvenlik çıkarlarından ben sorumluyum. Onları savunuyorum" dedi.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, ABD ve İran’ın üzerinde anlaşma sağladığı mutabakat zaptı sonrası yaptığı açıklamada, "İran, nihai zafere doğru büyük bir adım attı" dedi.
ABD ile görüşmelerde İran’ın başmüzakerecisi olan Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, ABD ve İran’ın mutabakat zaptı üzerinde anlaşma sağlaması sonrası açıklamada bulundu. Galibaf, "İran halkı, sevgili ve onurlu milletimiz. Sizin tarihi direnişiniz ve bu milleti hedef alarak ülkeyi yok etmek ve teslim almak isteyenlere karşı silahlı kuvvetlerimizin gösterdiği kahramanlık sayesinde İran, nihai zafere doğru büyük bir adım attı. İstediler ama başaramadılar. Ayaktayız ve sonunda Allah’ın izniyle İran'ımız zafer kazanacaktır" dedi.

ABD Başkanı Donald Trump anlaşmanın imzalanmasının ardından açıklamalarda bulunarak "İran'la artık iyi anlaşıyoruz. Yaptığımız anlaşma tüm dünya için başarı sağlayacak. Hürmüz Boğaz’ı şimdiden kısmen açıldı. Cuma gününe kadar tamamen açılmış olacak." dedi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ülkesiyle ABD arasındaki mutabakat çerçevesinde, cuma günü İsviçre'de müzakere ekiplerinin başkanları arasında bir görüşmenin gerçekleşebileceğini belirtti.

İran Dışişleri Bakanı'nın sosyal medya hesabına göre Erakçi, İran Meclisi Ekonomik Komisyonu’nda yaptığı açıklamada, gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

İran-ABD mutabakatına ilişkin, “Muhtemelen cuma günü İsviçre'de müzakere ekiplerinin başkanları arasında bir görüşme gerçekleşecek.” diyen Erakçi, müzakerelerin ilk turunun bu görüşmenin ve mutabakata ilişkin resmi imzaların atılmasından sonra başlanacağını dile getirdi.

ABD Başkan Yardımcısı James David Vance, ABD ile İran arasındaki mutabakat zaptının dün "dijital olarak" imzalandığını açıkladı.

ABD-İran arasında uzlaşmanın sağlanmasının ardından Hürmüz Boğazı'ndan gemilerin geçişi başladı. ABD Başkanı Donald Trump, gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan güvenli ve sorunsuz hat üzerinden ilerlediğini aktardı. 

 Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ve İran arasında sağlanan mutabakat sürecinde gösterdiği "liderlik ve işbirliği" dolayısıyla Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a şükranlarını sundu.

Dawn gazetesinin haberine göre, Şerif, Ulusal Meclis'te yaptığı konuşmada, 3 ay 16 gün süren yoğun çabaların ardından yeni bir dönemin başladığını vurguladı.

Şerif, anlaşmanın imza töreninin Cenevre'de yapılacağını hatırlatarak, müzakere süreci boyunca hem ABD hem de İranlı liderlerin "zor koşullar altında sabır ve sağduyu sergilediklerini ve sonuç olarak tüm dünyanın bu büyük güne tanıklık ettiğini" söyledi.

Şerif, süreçteki "liderliği ve işbirliği" dolayısıyla Cumhurbaşkanı Erdoğan'a şükranlarını sundu.

Ayrıca "olumlu katkılarından" dolayı Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani ve "liderliği ve işbirliği" için Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman'a teşekkür eden Şerif, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in yanı sıra Birleşik Krallık, Avrupa Birliği üye ülkeleri ve diğer ülkelere teşekkürlerini iletti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ABD ile varılan mutabakatın ardından Washington yönetiminin anlaşmanın uygulanmasından sorumlu olduğunu belirterek, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının tamamen durdurulması gerektiğini söyledi.

İran resmi haber ajansı IRNA'ya göre Erakçi, Iraklı ve Mısırlı mevkidaşlarıyla ayrı ayrı gerçekleştirdiği telefon görüşmelerinde, ABD ile yürütülen mutabakat süreci ve içeriği hakkında görüş alışverişinde bulundu.

Erakçi, mutabakatın uygulanması konusunda ABD'nin sorumluluğuna dikkati çekerek, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırıları ve bölgedeki istikrarsızlaştırıcı eylemlerinin tamamen durdurulması gerektiğini vurguladı.

İsrail ordusu, ateşkese ve ABD ile İran arasında sağlanan mutabakata rağmen Lübnan'ın güneyindeki Kefertebnit ve Yukarı Nebatiye beldelerine hava ve topçu saldırıları düzenledi
 

İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, Washington ile Tahran arasındaki mutabakata rağmen, İsrail ordusunun Lübnan'ın güneyinde, Suriye ve Gazze'de işgal ettiği bölgelerde ucu açık bir süreyle kalmaya devam edeceğini açıkladı.

İsrail Savunma Bakanlığından yapılan yazılı açıklamaya göre, Katz, Lübnan'ın güneyinde İsrail'in işgal ettiği bölgelerin yerel halktan "arındırılacağını" iddia etti.

Katz, Washington ile Tahran arasındaki mutabakata rağmen, İsrail ordusunun Lübnan'ın güneyinde, Suriye ve Gazze'de işgal ettiği bölgelerde ucu açık bir süreyle kalmaya devam edeceğini belirterek, şu ifadeleri kullandı:

"Bu nedenle, mevcut ve gelecekte oluşacak tüm baskılara rağmen, İsrail ordusunun Lübnan'dan geri çekilmesine karşı çıkıyoruz."

 ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yapılan barış anlaşmasının tamamlandığını, Hürmüz Boğazı'nın açılarak ABD'nin deniz ablukasının derhal kaldırılacağını bildirdi.

Trump, sosyal medya hesabından açıklama yaptı.

İran İslam Cumhuriyeti ile yapılan anlaşmanın tamamlandığını belirten Trump, şöyle devam etti:

"Herkese tebrikler. Hürmüz Boğazı'nın ücretsiz olarak açılmasını ve aynı zamanda ABD Donanması ablukasının derhal kaldırılmasını tam olarak onaylıyorum."

Trump, "Dünyanın gemileri, motorlarınızı çalıştırın. Petrol aksın." ifadelerini kullandı.

Sosyal medya hesabından yaptığı ikinci paylaşımda Trump, İran ile yapılan anlaşmanın bölgeye barış ve güvenlik getireceğini belirterek, "Birçok başkan İran'la barış yapmaya çalıştı ve benden önce hepsi başarısız oldu. Bölge liderleri, ilk kez gerçek barışı sağlamalarına yardımcı olabilecek bir başkan buldular." değerlendirmesinde bulundu.

Trump, 19 Haziran’da anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte Hürmüz Boğazı’nın açılacağını, mayınların temizlenerek petrolün hem bölge hem de dünya için tekrar akmaya başlayacağını belirtti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, "ABD ve İran arasında varılan mutabakatı, bölgemizde sulh-u sükunun hakim kılınması adına önemli bir gelişme olarak görüyor, memnuniyetle karşılıyorum." ifadelerini kullandı.

Tüm dünyanın uzun süredir ihtiyaç duyduğu bu haberin bölgede kalıcı huzur ve güven ortamının tesisine vesile olmasını yürekten temenni ettiğini kaydeden Erdoğan, şu değerlendirmelerde bulundu:

"İmzaların atılacağı güne kadarki süreçte gerilimi tırmandıracak söylem, tahrik ve eylemlerden kaçınılması ve olası sabotajlara karşı dikkatli olunması gerektiğinin altını önemle çiziyorum. Bu neticenin alınmasında ABD ve İran liderlikleri başta olmak üzere müstesna ara buluculuk gayretleri için Pakistan'a teşekkür ediyorum. Ayrıca Katar ve Suudi Arabistan'ın diplomatik girişimlere sağladıkları desteği takdirle karşıladığımı ifade etmek istiyorum. Türkiye olarak bölgemizde barışın, istikrarın ve huzurun tesisine yönelik her türlü çabayı desteklemeye, diplomasi ve uluslararası hukuk temelinde kalıcı çözümlere katkı sunmaya devam edeceğiz."

 İran devlet televizyonu, silahlı kuvvetlerin ve halkın düşman karşısındaki direncinin, ABD’yi savaşın sona erdiğini kabul etmek zorunda bıraktığını belirtti.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif’in "ABD ile İran arasında barış anlaşmasına varıldığını duyurmaktan memnuniyet duyuyoruz." açıklamasının ardından, İran devlet televizyonunda konuya ilişkin verilen haberde, “Silahlı kuvvetlerin ve halkın cani düşman karşısındaki direnci, ABD’yi savaşın sona erdiğini kabul etmek zorunda bıraktı.” ifadesine yer verildi.

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, ABD ile İran arasında varılan barış anlaşmasından dolayı memnuniyetini ifade etti.

BM Genel Sekreter Sözcülüğü ofisinden yazılı açıklama yapıldı.

Açıklamada, “Genel Sekreter, ABD ve İran'ın derhal ve kalıcı bir ateşkes, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve daha fazla müzakere için bir çerçeve sağlayan bir barış anlaşması üzerinde mutabakata vardıklarını duyurmaktan memnuniyet duyar.” ifadelerine yer verildi.

Bunun, çatışmanın barışçıl çözümü yolunda kritik bir adım olduğu belirtilen açıklamada, “Genel Sekreter, barış anlaşmasına yol açan müzakereleri desteklemede Pakistan, Katar, Mısır, Suudi Arabistan, Türkiye ve diğer bölgesel ülkelerin oynadığı yapıcı rol için derin takdirini ifade eder.” denildi.