Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
Toprağın altında, gözle görülmeyen ama yaşamın devamı için hayati öneme sahip dev bir ağ uzanıyor. Science dergisinde yayımlanan yeni araştırma, Dünya genelindeki mantar ağlarının kapsamını ilk kez ortaya koydu. Elde edilen sonuçlara göre bu ağın toplam uzunluğu yaklaşık 110 katrilyon kilometreye ulaşıyor.
Bu mesafe öylesine büyük ki, düz bir çizgi halinde uzatılsaydı yalnızca Güneş Sistemi’nin sınırlarını aşmakla kalmayacak, Samanyolu Galaksisi’nin önemli bir bölümüne kadar ulaşabilecek bir uzunluğa sahip olacaktı.
Araştırma, bitkilerle karşılıklı fayda ilişkisi kuran arbusküler mikorizal mantarlara odaklandı. Bu mantarlar, toprak altında bitki kökleriyle bağlantı kurarak su ve fosfor gibi besin maddelerini taşıyor. Karşılığında ise bitkilerin fotosentez sırasında ürettiği karbon bileşiklerinden yararlanıyor.
Uzmanlara göre bu iş birliği yeni değil. Yaklaşık 450 milyon yıldır gezegendeki yaşamın temel taşlarından biri olarak varlığını sürdürüyor.
Bugün karasal bitki türlerinin yaklaşık yüzde 70’i mikorizal mantarlarla simbiyotik ilişki içinde yaşıyor. Bu nedenle söz konusu ağlar yalnızca bitki yaşamı için değil, küresel karbon döngüsü ve iklim sistemi açısından da büyük önem taşıyor.
Mantar ağlarını oluşturan hif adı verilen ince ipliksi yapılar, bitki köklerinin ulaşamadığı noktalardan su ve besin topluyor. Aynı zamanda büyük miktarda karbonun toprakta depolanmasına yardımcı olarak atmosferdeki sera gazı dengesini etkiliyor.
Araştırmacıların verdiği bilgilere göre yalnızca bir çay kaşığı toprakta bile 10 metreye kadar mikorizal ağ bulunabiliyor. Aslında ayaklarımızın altında, fark etmeden üzerinde yürüdüğümüz son derece karmaşık bir yaşam sistemi yer alıyor.
Çalışma kapsamında bilim insanları, daha önce yayımlanmış 322 ayrı araştırmadan elde edilen 16 binden fazla toprak örneğini inceledi. Dokuz farklı küresel biyomu kapsayan veri setinde, mantar hiflerinin yoğunluğunu gösteren 4 binden fazla ölçüm kullanıldı.
Araştırmacılar ayrıca 300 binden fazla canlı mantar ipliğinin kalınlığını robotik görüntüleme teknikleriyle ölçtü. Bu veriler sayesinde ağın toplam uzunluğu ve biyokütlesi hesaplandı.
Sonuçlar, Dünya’nın yalnızca üstteki 15 santimetrelik toprak katmanında yaklaşık 110 katrilyon kilometre uzunluğunda mantar hifi bulunduğunu gösterdi.
Karşılaştırma yapmak gerekirse, Dünya ile Güneş arasındaki mesafe yaklaşık 150 milyon kilometre. Mantar ağlarının toplam uzunluğu ise bunun neredeyse bir milyar katına ulaşıyor.
Kozmik ölçekte değerlendirildiğinde bu uzunluk yaklaşık 12 bin ışık yılına denk geliyor. Yani Samanyolu Galaksisi’nin çapının yaklaşık onda biri kadar. Araştırmacılar, ağın düz bir hatta uzatılması durumunda Westlund 1 süper yıldız kümesine kadar erişebileceğini belirtiyor.
Araştırma yalnızca ağın uzunluğunu değil, toplam kütlesini de ortaya koydu.
Hesaplamalara göre küresel arbusküler mikorizal mantar ağının biyokütlesi yaklaşık 300 milyon ton seviyesinde. Bu miktar, Dünya üzerindeki tüm insanların toplam canlı biyokütlesinin dört ila altı katına karşılık geliyor.
Bununla da sınırlı değil. Bilim insanları, bu mantar ağlarının her yıl bitkilerden yer altı ekosistemlerine yaklaşık 4 milyar ton karbondioksit eşdeğeri karbon taşınmasına aracılık ettiğini belirtiyor.
Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de mantar yoğunluğunun dağılımı oldu.
Bilim insanları başlangıçta tropikal yağmur ormanlarının en yüksek yoğunluğa sahip olacağını düşünüyordu. Ancak veriler farklı bir tablo ortaya koydu. Dünya genelindeki arbusküler mikorizal mantar biyokütlesinin yaklaşık yüzde 40’ının yüksek rakımlı çayırlar, bozkırlar, preri alanları ve sulak bölgelerde toplandığı görüldü.
Araştırmacılar, otsu bitkilerin mantarlara odunsu bitkilere göre daha fazla karbon aktarmasının bu sonucun nedenlerinden biri olabileceğini düşünüyor.
Çalışma, insan faaliyetlerinin yer altındaki bu görünmez ekosistem üzerinde önemli etkiler yarattığını da ortaya koydu.
Verilere göre tarım yapılan alanlarda mantar ağı yoğunluğu ortalama yüzde 47 daha düşük seviyelerde bulunuyor. Uzmanlar bu düşüşün, fosfor ve azot bazlı gübrelerin yoğun kullanımı, mantar öldürücü kimyasallar ve yoğun tarım uygulamalarıyla bağlantılı olabileceğini değerlendiriyor. Bu durumun uzun vadede toprağın karbon depolama kapasitesini azaltabileceği ve besin taşıma işlevlerini zayıflatabileceği uyarısı yapılıyor.
Araştırmacılar özellikle doğal çayır ve otlak ekosistemlerinin hızla kaybolmasının, yer altındaki bu dev ağlar için ciddi bir tehdit oluşturduğunu vurguluyor. Öte yandan çöller, tropikal ormanlar ve tundralar gibi birçok bölgede hâlâ yeterli veri bulunmuyor. Mevcut ölçümlerin büyük kısmı da toprağın yüzeye yakın katmanlarından elde edilmiş durumda.
Google Play
App Store
11:47
