Arabaya biner binmez klimayı en soğuğa alanlar fena yanıyor! Tüm kış borularda bekleyen o zehirli gazı anında ciğerinize çekiyorsunuz

Yaz aylarının kavurucu sıcaklarında araca biner binmez yapılan o ilk refleks, göğüs hastalıkları uzmanları ve otomotiv mühendisleri tarafından ölümcül bir hata olarak nitelendirilir. Güneşin altında saatlerce adeta bir fırın gibi ısınan otomobillerin klimasını anında en soğuk ayarda ve en yüksek fanda çalıştırmak, sürücüleri sinsi bir zehirlenme tehlikesiyle baş başa bırakır. Kış aylarından beri havalandırma kanallarının o karanlık diplerinde bekleyen küf sporları ve ısınan plastik aksamın kusmasıyla oluşan zehirli gazlar, klimaların gücüyle doğrudan ciğerlerinize üflenir. Milyonlarca sürücü bir an önce serinleme umuduyla derin nefesler alırken, aslında bağışıklık sistemini çökerten mikroskobik bir kimyasal saldırıya uğradığının farkına bile varmaz. İşte araca bindiğiniz ilk saniyelerde uygulamanız gereken o hayat kurtaran basit havalandırma kuralı ve tehlikenin görünmeyen boyutu.

Güneş altında park hâlinde bekleyen bir otomobilin iç sıcaklığı, dışarıdaki hava otuz derece iken sadece kırk beş dakika içinde rahatlıkla altmış veya yetmiş derecelere kadar tırmanır. Bu devasa sera etkisi, aracın göğüs (konsol) kısmındaki sert plastiklerin, deri veya kumaş koltuk kaplamalarının ve hatta dikiz aynasına asılan o masum kokuların bile kimyasal bir çözünme yaşamasına neden olur. Tıp dünyasında kanserojen maddeler listesinin en üst sıralarında yer alan "benzen" gazı, otomobilin içindeki o cehennem sıcağında yavaş yavaş buharlaşarak kapalı kabinin içine dolar. Normal şartlarda metrekare başına elli miligramı geçmemesi gereken benzen seviyesi, güneş altında camları kapalı bekleyen bir araçta dört bin miligrama kadar ulaşarak kelimenin tam anlamıyla zehirli bir gaz odası meydana getirir.

PLASTİK AKSAMLARIN KUSTUĞU GÖRÜNMEZ BENZEN GAZI

Sürücü, kapıyı açıp sıcak koltuğa oturduğu an terlememek için ilk iş olarak klimanın düğmesine basar. Klima sistemi, o sırada kabinin içinde sıkışıp kalmış olan bu yüksek orandaki benzen gazını dışarı atmak yerine, kabin içi sirkülasyon (iç döngü) modunda tekrar tekrar çevirerek doğrudan yolcuların yüzüne doğru püskürtür. Solunum yoluyla vücuda alınan bu ağır kimyasal gaz, saniyeler içinde kana karışarak doğrudan böbreklere, karaciğere ve kemik iliğine ulaşır. Bilimsel araştırmalar, uzun yıllar boyunca bu yüksek konsantrasyonlu benzen gazını solumanın kemik iliğini zehirleyerek anemiye (kansızlık) ve ilerleyen yaşlarda lösemi gibi çok daha ağır kan hastalıklarına zemin hazırladığını kesin bir dille ispatladı.

Tehlike sadece sıcaklık kaynaklı zehirli gazlarla da sınırlı kalmaz. Kış ve ilkbahar mevsimleri boyunca kullanılmayan klimaların evaporatör (buharlaştırıcı) petekleri, sürekli nemli kalan karanlık yapıları nedeniyle devasa birer mikrop kuluçkasına dönüşür. Havalandırma kanallarının içinde biriken tozlar, karanlık ve rutubetle birleştiğinde "lejyoner hastalığı" olarak bilinen ölümcül zatürre türünün bakterilerini üretmeye başlar. Klimayı yazın ilk kez en yüksek devirde açtığınızda içeriye dolan o hafif küf ve toz kokusu, aslında milyonlarca bakteri sporunun doğrudan solunum yollarınıza hücum ettiğinin en net fiziksel göstergesi sayılır.

ARACA BİNİLDİĞİNDE UYGULANACAK HAVALANDIRMA ADIMLARI

Otomobil uzmanları ve doktorlar, hem sıcaklığın getirdiği kimyasal buharlardan hem de klima kanallarındaki bakterilerden korunmak için sürüş öncesi yapılması gerekenleri çok net kurallarla listeler:

·         Kapıları açıp aracı havalandırmak: Araca binmeden önce karşılıklı iki kapıyı veya tüm camları tamamen açarak içeride sıkışan o zehirli benzen gazının en az bir dakika boyunca dışarı çıkmasına izin verilmesi hayati önem taşır.

·         Klimayı taze hava modunda çalıştırmak: Camlar açıkken aracı çalıştırıp yola çıkılmalı ve klima sistemi iç sirkülasyon yerine, mutlaka dışarıdan temiz hava alacak şekilde (taze hava modu) ayarlanarak ilk birkaç dakika fan çalıştırılmalıdır.

·         Kanallardaki tozu dışarı atmak: Klima çalıştıktan sonra camlar hemen kapatılmamalı, havalandırma kanallarının içine kış boyu yerleşmiş olan o küf ve bakteri sporlarının açık pencerelerden dışarı savrulması için sisteme iki dakika kadar süre tanınmalıdır.

·         Polen filtresini kesinlikle değiştirmek: Kış aylarında çamur, nem ve egzoz dumanıyla dolan kabin (polen) filtresinin yaz mevsimi başlarken mutlaka karbonlu ve antibakteriyel olan yeni bir filtre ile değiştirilmesi, araç içindeki hava kalitesini tamamen garanti altına alır.

Birkaç saniyelik sabırsızlığın ve hemen serinleme arzusunun, insan anatomisinde yıllar sonra ortaya çıkacak devasa tahribatlara yol açtığı gerçeği, alışkanlıklarımızı baştan aşağı sorgulatır. Klimaların birer serinleme aracı olduğu kadar, yanlış kullanıldığında sinsi birer hastalık dağıtıcıya dönüştüğünü bilmek, tüm ailenin sağlığını güvence altına almanın en temel otomobil kurallarından biri olarak karşımıza çıkar.