Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
Meta, çocuklar ve gençler üzerindeki etkileri nedeniyle ABD’de şimdiye kadar açılan en kapsamlı sosyal medya davalarından biriyle karşı karşıya.
Facebook ve Instagram’ın sahibi olan şirket, platformlarını çocukları bağımlı hale getirecek biçimde tasarlamak ve çocuklara ait verileri yasa dışı şekilde kullanmakla suçlanıyor. Kaliforniya’nın Oakland kentindeki federal mahkemede görülecek davanın yaklaşık yedi hafta sürmesi bekleniyor. Meta’nın kurucusu ve CEO’su Mark Zuckerberg ile Instagram Başkanı Adam Mosseri’nin de tanık olarak ifade vermesi beklenen isimler arasında.
Şirket, duruşmanın başlamasına kısa süre kala önemli bir hukuki girişimde bulundu. Meta, hem davayı erteletmeye hem de kendisine karşı açılan binlerce benzer davanın ilerlemesini durdurmaya çalıştı. Ancak bu girişim sonuç vermedi. ABD’deki bir mahkeme, şirketin temyiz başvurusunu “çok erken” yapıldığı gerekçesiyle reddetti. Böylece Meta için oldukça kritik olan dava sürecinin önündeki son büyük engellerden biri de kalkmış oldu.
Davanın en çarpıcı başlıklarından biri kuşkusuz olası tazminat miktarı. Meta, davanın şirkete verebileceği toplam zararın 1,4 trilyon dolara kadar çıkabileceğini belirtiyor. Bu rakam, şirketin yaklaşık 1,5 trilyon dolarlık piyasa değerine neredeyse denk geliyor. Davacı taraf ise şu ana kadar talep edeceği tazminat miktarını açıklamadı. Ancak mesele yalnızca para değil. Davacılar, Meta’nın Facebook ve Instagram’daki bazı temel özelliklerde de ciddi değişiklikler yapmasını istiyor.
Talepler arasında platformlarda yaş kısıtlamalarının uygulanması, sonsuz kaydırma özelliğinin ve bazı bildirimlerin kaldırılması bulunuyor. Ayrıca genç kullanıcıların ekran süresine sınır getirilmesi de isteniyor.
Davanın dikkat çeken bir başka boyutu ise çocukların verileri kullanılarak oluşturulduğu öne sürülen algoritma ve yapay zekâ modelleriyle ilgili. Davacılar, bu sistemlerin silinmesini ve içerik öneri algoritmalarının kullanıcı etkileşimini artırmak yerine gençlerin refahını önceliklendirecek şekilde değiştirilmesini talep ediyor. Yani davadan Meta aleyhine güçlü bir karar çıkması halinde, Facebook ve Instagram’ın kullanıcı deneyiminde ciddi değişiklikler gündeme gelebilir.
Davanın geçmişi 2021’de ortaya çıkan Meta hakkındaki ifşalara kadar uzanıyor. Şirketin eski çalışanı Frances Haugen, Meta’nın ürünlerinin gençlere zarar verebileceğini bildiğini, ancak daha yüksek gelir hedefleri nedeniyle gerekli değişiklikleri yapmadığını savunmuştu. Bu açıklamaların ardından çok sayıda eyaleti kapsayan bir soruşturma yürütüldü ve dava 2023’te açıldı. Meta ise kendisine yöneltilen suçlamaları reddediyor. Şirket, çocukları ve gençleri korumaya yönelik çeşitli çalışmalar yürüttüğünü savunuyor.
Meta ayrıca “sosyal medya bağımlılığı”nın resmi olarak tanınmış bir psikiyatrik durum olmadığını öne sürerek, tüketicileri bu konuda yanılttığı yönündeki iddialara da karşı çıkıyor.
Şirketin önündeki sorun yalnızca bu davayla sınırlı değil. Meta, jüri karşısına çıktığı iki ayrı davada da aleyhine kararlarla karşılaştı. Son olarak geçen hafta New Mexico’da bir hakim, şirketin çocukların ruh sağlığı krizine katkıda bulunduğuna hükmetti. Kararda Meta’nın 567 milyon dolar ödeme yapmasına ve platformlarında çeşitli değişikliklere gitmesine karar verildi. Bu tablo, Oakland’da görülecek yeni davayı Meta açısından daha da önemli hale getiriyor. Çünkü şirket bu kez yalnızca büyük bir tazminat riskiyle değil, Facebook ve Instagram’ın çalışma biçimini doğrudan etkileyebilecek taleplerle karşı karşıya.
Davaya ABD Bölge Hakimi Yvonne Gonzalez Rogers başkanlık ediyor. Rogers aynı zamanda Elon Musk’ın OpenAI ve Sam Altman’a karşı açtığı davaya da bakıyor. Hakim, belirli konular hakkında görüş bildirmesi amacıyla nadiren başvurulan bir yöntem kullanarak danışma jürisi de oluşturdu. Meta ve diğer büyük sosyal medya şirketlerine karşı ABD mahkemelerinde 3 binden fazla dava bulunuyor.
Google Play
App Store
11:30
