Kategoriler
UYGULAMALAR
İstanbul
Türkiye’nin Schengen bölgesine vizesiz seyahat hedefinde uzun süredir aşılması beklenen 6 kriter yeniden gündemin üst sıralarına taşındı. İlgili bakanlıkların bir araya gelerek yürüttüğü çalışmalar kapsamında özellikle kişisel verilerin korunması ve terörle mücadele mevzuatı konusunda yeni bir yaklaşım geliştirildi. Hazırlıkların ardından Avrupa kurumlarıyla teknik istişarelerin yapılması planlanıyor. Vize serbestisi için 6 kriter nedir? Vize serbestisi ne zaman başlıyor? İşte, son durum.
Vize Serbestisi Yol Haritası kapsamında Türkiye’nin karşılaması gereken toplam 72 kriter bulunuyor. Resmi kayıtlara göre bu kriterlerin 66’sı karşılanmış durumda ve kalan 6 kriterin tamamlanması halinde süreçte önemli bir eşik aşılmış olacak. Ancak kriterlerin yerine getirilmesi tek başına otomatik olarak ertesi gün vizesiz seyahat uygulamasının başlaması anlamına gelmiyor. Avrupa Birliği tarafının da değerlendirme ve karar süreçlerini tamamlaması gerekiyor.

Türkiye, Avrupa Birliği ile 2013 yılında başlatılan Vize Serbestisi Diyaloğu kapsamında 72 kriterden büyük bölümünü tamamladı. Sürecin temel amacı, biyometrik pasaport sahibi Türk vatandaşlarının kısa süreli iş, turizm ve aile ziyareti gibi seyahatlerde Schengen ülkelerine 180 gün içinde 90 güne kadar vizesiz seyahat edebilmesi.

Son aşamada kalan 6 kriter için Dışişleri, Adalet ve İçişleri Bakanlıklarının koordinasyonunda çalışmalar yürütülüyor. Özellikle kişisel verilerin korunması konusunda yeni bir mevzuat yaklaşımı üzerinde çalışılırken, hazırlanan düzenlemelerin Avrupa kurumlarıyla istişare edilmesi hedefleniyor. Europol ile operasyonel işbirliği ve adli konulardaki işbirliği de sürecin diğer önemli başlıkları arasında bulunuyor.
Vize serbestisi yol haritasında kalan kriterler, Türkiye'nin hukuk, güvenlik, adli işbirliği, kişisel verilerin korunması ve düzensiz göç alanlarında Avrupa Birliği standartlarına daha fazla uyum sağlamasını öngörüyor. Güncel olarak üzerinde çalışılan 6 kriter şöyle:

Bu başlıkların bir bölümü doğrudan mevzuat değişikliği gerektirirken bazıları Türkiye ile AB kurumları ve üye ülkeler arasındaki uygulama ve işbirliği mekanizmalarının güçlendirilmesini gerektiriyor. Türkiye'nin resmi açıklamalarında da kalan kriterlere yönelik çalışmaların ilgili kurumlar tarafından sürdürüldüğü belirtiliyor.
Kalan kriterler arasında özellikle kişisel verilerin korunması başlığı dikkat çekiyor. Türkiye'deki Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun Avrupa Birliği standartlarıyla daha uyumlu hale getirilmesi, Europol ile operasyonel işbirliğinin önündeki önemli başlıklardan biri olarak değerlendiriliyor. Bu nedenle yapılacak düzenlemelerin yalnızca iç hukuk açısından değil, Avrupa kurumlarıyla veri paylaşımı bakımından da sonuçları bulunuyor.
Terörle mücadele mevzuatı da sürecin en kritik başlıklarından biri. Türkiye'nin terörle mücadele alanındaki yasal düzenlemelerinde AB standartlarıyla uyum konusunda değişiklikler yapılması beklenirken, bu başlık Türkiye ile AB arasındaki siyasi ve hukuki görüşmelerin de önemli gündem maddelerinden biri olmayı sürdürüyor. Kalan 6 kriter arasında terörle mücadele yasasının yanı sıra kişisel verilerin korunması ve Europol işbirliği gibi doğrudan güvenlik alanına ilişkin düzenlemeler bulunuyor.
Europol ile operasyonel işbirliği kriteri, Türkiye'nin Avrupa Birliği ülkeleriyle suç ve terörle mücadelede daha kapsamlı bilgi paylaşımı yapabilmesini hedefleyen başlıklardan biri. Türkiye ile Europol arasında çeşitli alanlarda mevcut işbirliği bulunmasına rağmen, vize serbestisi yol haritasındaki kriterin karşılanması için operasyonel işbirliğine ilişkin kapsamlı bir anlaşmanın tamamlanması gerekiyor. Türkiye'nin resmi açıklamalarında Europol ile kişisel verilerin değişimine ilişkin anlaşma müzakerelerinin sürdüğü belirtiliyor.

Adli işbirliği kriterinde ise suçla bağlantılı konularda tüm Avrupa Birliği üyesi ülkelerle işbirliğinin geliştirilmesi gerekiyor. Bu başlık, yalnızca tek tek ülkelerle mevcut adli işbirliğinin sürdürülmesini değil, AB üyesi ülkelerin tamamını kapsayacak daha geniş bir işbirliği çerçevesinin oluşturulmasını amaçlıyor.
Geri Kabul Anlaşması, Türkiye'nin AB ile yürüttüğü vize serbestisi sürecinin en önemli unsurlarından biri olarak öne çıkıyor. Anlaşma, belirli koşullar altında Türkiye üzerinden Avrupa'ya geçen düzensiz göçmenlerin geri kabul edilmesine ilişkin yükümlülükler içeriyor. Vize serbestisi yol haritasında Türkiye'nin geri kabul yükümlülüklerini tüm unsurlarıyla uygulaması bekleniyor.
Türkiye ile AB arasında Geri Kabul Anlaşması ve vize serbestisi diyaloğu 16 Aralık 2013'te eş zamanlı olarak başlatılmıştı. Bu nedenle geri kabul mekanizmasının etkin biçimde uygulanması, vize serbestisi sürecinin temel parçalarından biri olarak değerlendiriliyor.
Kalan 6 kriterin tamamlanması için yürütülen çalışmaların ardından Avrupa Birliği kurumlarıyla teknik görüşmeler yapılması bekleniyor. Ancak mevcut durumda vize serbestisinin başlayacağı kesinleşmiş bir tarih bulunmuyor. Sürecin ilerlemesi, hem Türkiye'nin kalan kriterleri karşılamasına hem de Avrupa Birliği tarafındaki değerlendirme ve karar mekanizmalarının tamamlanmasına bağlı olacak.
| Aşama | Mevcut durum | Sonraki adım |
|---|---|---|
| 72 kriterlik yol haritası | 66 kriter karşılandı | Kalan 6 kriter üzerinde çalışma |
| Bakanlıklar arası çalışma | Başlatıldı | Mevzuat ve uygulama önerilerinin hazırlanması |
| Kişisel verilerin korunması | Yeni yaklaşım üzerinde çalışılıyor | AB kurumlarıyla istişare |
| Terörle mücadele mevzuatı | Kalan kriterler arasında | AB standartlarıyla uyum çalışmaları |
| Europol işbirliği | Anlaşma süreci devam ediyor | Operasyonel işbirliğinin tamamlanması |
| Adli işbirliği | Kriterler arasında | AB ülkeleriyle kapsamlı işbirliği |
| Geri Kabul Anlaşması | Tüm unsurların uygulanması bekleniyor | Uygulamanın güçlendirilmesi |
| AB değerlendirmesi | Henüz tamamlanmadı | Türkiye'nin ilerlemesinin değerlendirilmesi |
| Vizesiz seyahat | Henüz başlamadı | Tüm kriterler ve AB karar sürecinin tamamlanması |
Türkiye'nin resmi açıklamalarında da kriterlerin karşılanması için çalışmaların devam ettiği ve AB tarafıyla görüşmelerin sürdürüleceği belirtiliyor. Dolayısıyla mevcut aşama, vizesiz seyahatin başladığı bir dönem değil, kalan koşulların tamamlanmasına yönelik yeni çalışma ve müzakere aşaması olarak öne çıkıyor.
Türk vatandaşlarının Schengen bölgesine vizesiz seyahat edebileceği kesin bir başlangıç tarihi henüz açıklanmış değil. Kalan 6 kriterin tamamlanması, Avrupa Komisyonu tarafından değerlendirilmesi ve gerekli AB karar süreçlerinin tamamlanmasının ardından vize serbestisinin uygulanması mümkün olabilecek.
Türkiye'nin hedefi 72 kriterin tamamını karşılayarak süreci ilerletmek. Ancak bu nedenle "6 kriter tamamlandı ve ertesi gün vizeler kalkacak" şeklinde bir takvim bulunmuyor. Kriterlerin tamamlanmasının ardından AB tarafının da süreci değerlendirmesi gerekiyor.
Türkiye'nin Schengen ülkelerine vizesiz seyahat için şu anda kesinleşmiş bir başlangıç tarihi bulunmuyor. Kalan 6 kriterin tamamlanması ve Avrupa Birliği'nin gerekli değerlendirme ve karar süreçlerini tamamlaması gerekiyor.
Türkiye'nin Vize Serbestisi Yol Haritası'ndaki 72 kriterden 66'sı karşılanmış durumda ve 6 kriter henüz tamamlanmadı. Kalan başlıklar terörle mücadele mevzuatı, Europol işbirliği, GRECO tavsiyeleri, kişisel verilerin korunması, adli işbirliği ve Geri Kabul Anlaşması'nın uygulanmasını kapsıyor.
Vize serbestisi süreci tamamlanırsa biyometrik pasaport sahibi Türk vatandaşlarının Schengen ülkelerine kısa süreli seyahatlerde vize almadan seyahat edebilmesi hedefleniyor. Bu uygulama turistik, ailevi ve iş amaçlı kısa süreli ziyaretleri kapsayacak ve 180 günlük dönem içinde 90 güne kadar seyahat imkanı sağlayacak.