İşverenin çalışanına tahsis ettiği bilgisayar, cep telefonu ve kurumsal e-posta hesabı üzerindeki denetim yetkisi yeniden gündemde.
Kişisel Verileri Koruma Kurumu'nun (KVKK) çalışanların iletişim araçlarının işveren tarafından denetlenmesine ilişkin kararı, iş yerinde özel hayatın gizliliği, kişisel verilerin korunması ve çalışan hakları açısından önemli bir tartışmayı beraberinde getirdi.
İşverenin kullandırdığı cihazların mülkiyetinin kendisine ait olması, çalışanın tüm yazışmalarını ve kişisel verilerini sınırsız şekilde inceleyebileceği anlamına gelmiyor.
Denetimin amacı, kapsamı, gerekliliği ve çalışanın önceden bilgilendirilip bilgilendirilmediği, uygulamanın hukuka uygunluğu açısından belirleyici önem taşıyor.
Çalışanların en çok merak ettiği konuların başında, işverenin kurumsal e-postaları okuyup okuyamayacağı ve iş için tahsis edilen bilgisayarlardaki özel yazışmalara erişip erişemeyeceği geliyor.
İşverenin denetim yetkisi ile çalışanın özel hayatın gizliliği ve haberleşme özgürlüğü arasındaki sınırın nasıl çizileceği ise hukuki açıdan kritik bir konu.
Peki işveren, çalışanını önceden bilgilendirmeden bilgisayarını veya kurumsal iletişim hesaplarını gizlice izleyebilir mi? Çalışana yalnızca denetim yapılacağının bildirilmesi yeterli mi? Hukuka aykırı şekilde elde edilen e-postalar ve bilgisayar kayıtları iş mahkemesinde delil olarak kullanılabilir mi? İşverenin çalışanını hukuka aykırı şekilde izlemesi, kişisel verileri incelemesi veya özel yazışmalarına erişmesi halinde çalışan maddi veya manevi tazminat talep edebilir mi? KVKK kapsamında hangi yaptırımlar gündeme gelebilir?
Avukat Gizem Gonce, Tgrthaber.com Özel Haber Editörü Zeynep Gizem Er’e yaptığı değerlendirmede, işverenin bilgisayar, telefon ve kurumsal e-posta denetiminde uyması gereken kuralları, KVKK kapsamında çalışanlara verilmesi gereken bilgileri ve hukuka aykırı gözetimin sonuçlarını ele aldı.
İşveren, ''Cihaz benim'' diyerek çalışanın bilgisayarını, telefonunu ve kurumsal e-postasını sınırsız şekilde denetleyebilir mi?
Av. Gizem Gonce: ''İşverenin cihazın sahibi olması, çalışanın özel hayatına ve haberleşmesine sınırsız müdahale yetkisi vermez. İşverenin yönetim hakkı kapsamında iş araçlarının kullanımını denetlemesi mümkün olmakla birlikte, bu denetimin meşru bir amaca dayanması, gerekli ve ölçülü olması, kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuata uygun yürütülmesi gerekir. Anayasa'nın 20. maddesi özel hayata saygı ve kişisel verilerin korunmasını isteme hakkını, 22. maddesi ise haberleşme hürriyetini güvence altına alır. İşverenin yönetim hakkı bu anayasal güvencelerle birlikte değerlendirilmelidir.''
Çalışanın işveren tarafından tahsis edilen cihazdaki özel yazışmaları veya kişisel verileri incelenebilir mi? Bu durum KVKK açısından nasıl değerlendirilir?
Av. Gizem Gonce: ''İşverenin teknik olarak erişim sağlayabilmesi, kişisel yazışmaları sınırsız biçimde inceleyebileceği anlamına gelmemektedir. İncelemenin hukuki dayanağı, amacı, kapsamı ve ölçülülüğü değerlendirilmelidir. 6698 sayılı KVKK'nın 4. maddesindeki genel ilkeler uyarınca kişisel veriler hukuka ve dürüstlük kurallarına uygun, belirli ve meşru amaçlarla, amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü biçimde işlenmelidir.
Veri işlemenin hukuki dayanağı da Kanun'un 5. maddesi ve uygulanabiliyorsa diğer ilgili hükümler kapsamında bulunmalıdır. Özellikle kişisel WhatsApp yazışmaları veya özel e-posta hesaplarının içerikleri söz konusu olduğunda, cihazın işverene ait olması tek başına yeterli bir hukuki gerekçe değildir.''
İşveren, kurumsal e-postaların içeriklerini okuyabilir mi?
Av. Gizem Gonce: ''Belirli koşullarda okuyabilir. Ancak her kurumsal e-postanın sınırsız biçimde incelenmesi hukuka uygun kabul edilemez. Anayasa Mahkemesi'nin E.Ü. kararı (B. No: 2016/13010, 17.09.2020) ile Celal Oraj Altunörgü kararı (B. No: 2018/31036, 12.01.2021), bu konunun somut olayın koşullarına göre değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.
İşverenin denetim yetkisi değerlendirilirken çalışanın önceden bilgilendirilmesi, denetimin meşru amacı, erişimin kapsamı ve kullanılan yöntemin ölçülülüğü önem taşır. Bu koşulların sağlanması hâlinde kurumsal e-posta içeriğinin incelenmesi hukuka uygun bulunabilir; aksi durumda özel hayata saygı ve haberleşme hürriyeti ihlali gündeme gelebilir.''
İşveren, çalışanını önceden bilgilendirmeden bilgisayarını veya kurumsal iletişim hesaplarını gizlice izleyebilir mi?
Av. Gizem Gonce: ''Önceden bilgilendirme yapılmadan gerçekleştirilen denetim, hukuka uygunluk bakımından ciddi sorun doğurabilir. Anayasa Mahkemesi kararlarında, çalışanın denetimin varlığı ve kapsamı hakkında önceden bilgilendirilmesi önemli bir güvence olarak kabul edilmektedir. Bununla birlikte, her olayda aynı sonuca ulaşılmaz; denetimin niteliği, hukuki dayanağı, amacı ve ölçülülüğü birlikte değerlendirilir. İş sözleşmesinde genel bir denetim hükmünün bulunması da tek başına her türlü gizli izlemeyi hukuka uygun hâle getirmez.''
KVKK kapsamında çalışana yapılacak bilgilendirmede hangi detayların açıkça belirtilmesi gerekiyor? ''Denetleneceksiniz'' demek yeterli mi?
Av. Gizem Gonce: ''Hayır. Bilgilendirmenin, yapılacak veri işleme faaliyetini anlaşılır ve somut biçimde açıklaması gerekir.
KVKK'nın 10. maddesi ve Aydınlatma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ uyarınca aydınlatmada şu hususlara yer verilmelidir: Veri sorumlusunun ve varsa temsilcisinin kimliği. Kişisel verilerin hangi amaçlarla işleneceği. İşlenen verilerin kimlere ve hangi amaçlarla aktarılabileceği. Kişisel verilerin toplanma yöntemi ve hukuki sebebi. İlgili kişinin KVKK'nın 11. maddesinde sayılan hakları.
Dijital denetim bakımından ayrıca denetlenen iletişim araçları, denetimin kapsamı ve yöntemi, erişim koşulları ve kullanım kısıtlamaları konusunda açık bilgi verilmesi gerekir. İşverenin bu konulardaki bilgilendirmesi, somut olayın özelliklerine uygun olmalıdır.''
Çalışanın hukuka aykırı şekilde denetlenmesi halinde işveren hangi yaptırımlarla karşılaşabilir? Çalışan tazminat talep edebilir mi?
Av. Gizem Gonce: ''Çalışan hukuka aykırı şartlarda denetlenirse tazminat talep edebilir. Somut olayın koşullarına göre birden fazla hukuki sonuç ortaya çıkabilir.
İdari yaptırımlar: KVKK kapsamındaki yükümlülüklerin ihlali hâlinde, kanuni şartların oluşması durumunda veri sorumlusu hakkında idari para cezası uygulanabilir.
Maddi ve manevi tazminat: Çalışan, hukuki sorumluluğun koşulları oluşmuşsa maddi zararının giderilmesini ve kişilik haklarının ihlali nedeniyle manevi tazminat talep edebilir.
İşe iade ve işçilik hakları: Hukuka aykırı denetim sonucunda gerçekleştirilen fesih, şartlarına göre işe iade veya işçilik alacaklarına ilişkin uyuşmazlıklara konu olabilir.
Diğer hukuki sonuçlar: Eylemin niteliğine göre kişilik haklarının korunmasına yönelik başvurular ve suçun unsurları oluşmuşsa ceza hukuku kapsamında değerlendirme gündeme gelebilir.''
Google Play
App Store
16:29
Haberi Paylaş
YORUM YAZ