Unutulan anılar aslında silinmiyor: Sinek deneyinden çarpıcı sonuçlar çıktı

Bilim dünyası, insan zihninin en büyük gizemlerinden biri olan hafızanın işleyişine dair ezber bozan bir çalışmaya imza attı. Nature Neuroscience dergisinde yayımlanan araştırma, unutulmuş gibi görünen anıların aslında tamamen silinmediğini sadece sessizliğe bürünerek beyinde varlığını sürdürdüğünü gösterdi.

İsviçreli araştırmacılar tarafından yürütülen deneylerde, hafızanın gizemlerini çözmek amacıyla meyve sinekleri kullanıldı.

UNUTTUKLARINIZI HATIRLAMANIN SIRRI BAŞLANGIÇ NOKTASINDA YATIYOR

The Independent'in haberine göre, hafıza yapısı doğası gereği kusursuz değil. Bazı anılar zamanla solarken, kimileri hatırlatıcılarla karşılaşana dek gizli kalıyor. Ancak beynin bazı anıları nasıl kusursuzca geri getirdiği ve neden bazen sahte anılar ürettiği tam olarak anlaşılamamıştı.

Araştırmacılar makalelerinde, "Gerçek anıların geri çağrılmasını ve sahte anıların oluşumunu yöneten sinirsel süreçler hâlâ yeterince bilinmiyor" ifadelerine yer vererek konunun önemine dikkat çekiyor. Sineklerle yapılan deneyler, hafızanın nasıl çalıştığına dair yepyeni ipuçları veriyor.

Araştırma kapsamında İsviçreli bilim insanları, meyve sineklerini belirli bir kokuyla hafif elektrik şoklarını ilişkilendirmeleri için eğitti. Sinekler eğitimden hemen sonra bu kokudan kaçınırken, aradan 24 saat geçtiğinde öğrenilmiş kaçınma davranışının kaybolduğu ve anının adeta unutulduğu gözlemlendi.

Ancak bilim insanları, başlangıçtaki eğitim ortamını birebir yeniden oluşturup sinekleri aynı kokuya tekrar maruz bıraktıklarında, kaçınma anısı yeniden ortaya çıktı. Sinekler kokudan tekrar uzak durmaya başladı. Hatırlatıcının işe yaraması için eğitim odasının orijinal dokusunun ve ışıklandırmasının tamamen aynı olması gerekiyordu. Ortaya çıkan sonuç, çevresel bağlamın anıları geri getirmede ne kadar kritik bir rol oynadığını kanıtlıyor.

Sineklerin beyinlerini inceleyen uzmanlar, anıyla bağlantılı orijinal sinir aktivitesi modelinin zamanla solduğunu tespit etti. Fakat farklı nöron gruplarında anının sessiz bir izinin kaldığı anlaşıldı. Bahsi geçen izin, spesifik bir hatırlatıcı ile yeniden aktifleştirilebildiği belirlendi. Makalede yer alan, "Hatırlatıcılar, orijinal anı izini yeniden canlandırarak sessiz durumdaki anı ifadesini geri kazanır" sözleri süreci özetliyor.

Deneyin en çarpıcı aşamalarından biri sahte anıların oluşumunu gözler önüne serdi. Farklı bir aşamada sinekler, şokla eşleştirilmeyen ikinci bir kokuya maruz bırakıldı. Bilim insanları daha sonra zararsız kokuyu hatırlatıcı olarak kullandıklarında, sineklerin söz konusu kokudan da kaçınmaya başladığı görüldü. Araştırmacılar durumu, "Hatırlatıcıları manipüle etmek, geri çağırma sürecini bozarak sahte anı oluşumuna yol açabilir" şeklinde açıkladı.

Beyin taramaları, sahte anı oluşturmada görev alan beyin yollarının, gerçek anıyı geri getirmek için kullanılan yollardan tamamen farklı olduğunu kanıtladı. En azından meyve sineklerinde beynin, kurtarılmış ve çarpıtılmış anıları birbirinden ayrı sinir devreleri aracılığıyla işlediği ortaya çıktı.

Meyve sineği hafızasının insan belleğiyle birebir aynı olmamasına rağmen, elde edilen neticeler hatırlama eyleminin depolanan bilginin bağlamına nasıl bağlı olduğunu gösteren eşsiz bir örnek teşkil ediyor. Bilim insanları çalışmalarını, "Elde edilen tüm sonuçlar, unutulmuş anıların yeniden yapılandırıcı bir süreç yoluyla tekrar ortaya çıkabileceğini gösteriyor" diyerek noktaladı.

İLGİLİ HABERLER

iPhone 18 modelleri stok sorunu ile geliyor! Çip krizi Apple'ı vurdu

Güneş yüzeyine hiç bu kadar yakından bakmadınız! Bilim insanları yakaladı