Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalanan Mekke Anlaşması tüm dünya basınında kapsamlı şekilde yer buldu.
HABERİN ÖZETİ
Okunma süresi 32 saniyeye düşürüldü.
Okunma süresi 32 saniyeye düşürüldü.
ÖZETİ PAYLAŞ
Herhangi bir saldırganlık eylemine karşı kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi amaçlayan anlaşma, üç devletten herhangi birine yönelik herhangi bir silahlı saldırının, hepsine yönelik bir saldırı olarak kabul edileceğini öngörüyor. Anlaşma, herhangi bir ülkeyi hedef almayan, külfet paylaşımı ve ortak güvenlik anlayışı temelinde bölgesel ve küresel barış, istikrar ve refahın korunmasına yönelik taahhütleri güçlendirmeyi amaçlayan savunma odaklı işbirliği niteliği taşıyor. Peki Mekke Anlaşması'na neden ihtiyaç duyuldu, Türkiye'ye ne sağlayacak? Uluslararası İlişkiler Uzmanı Doç. Dr. Halit Hamzaoğlu, Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş’a detaylı analizde bulundu.
Mekke Anlaşması’nı taraflar arasındaki bir uzlaşı olarak mı okumalıyız yoksa, Orta Doğu’da yeni bir dönemin başlangıcı olarak mı görmeliyiz?
Uluslararası İlişkiler Uzmanı Doç. Dr. Halit Hamzaoğlu: Mekke Ortak Savunma Anlaşması Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın bölgesel güvenlik kaygılarının örtüştüğünü gösteriyor. Bu bağlamda anlaşma ortak kaygı ve tehditlere karşı etkin bir işbirliği mekanizması inşa ediyor. Üç devlet öncelikle ortak tehditlere karşı birlikte hareket etmeyi amaçlıyor. Anlaşma, Orta Doğu’da yeni bölgesel güvenlik mimarisinin inşasına olanak tanıyor. Bu sebeple Mekke Anlaşması Orta Doğu açısından yeni bir dönemi işaret ediyor. Çünkü bölgenin üç önemli devletini bir araya getiriyor. Türkiye sahip olduğu askeri tecrübe, stratejik akıl ve vizyonuyla, NATO’nun ikinci büyük ordusu olması potansiyeliyle ve etkin diplomasi kapasitesiyle öne çıkmaktadır. Pakistan, İslam Dünyasında nükleer silaha sahip tek devlet konumundadır. Aynı zamanda Pakistan önemli askeri kapasiteye de sahiptir. Suudi Arabistan ise petrole dayalı finans gücüyle dikkat çekmektedir. Bütün bu hususlar, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nı Orta Doğu’da yeni bir dönemin başlangıcı olarak görmemizi sağlıyor.
Bu anlaşmayı ortaya çıkaran temel bölgesel dinamikler neler?
Uluslararası İlişkiler Uzmanı Doç. Dr. Halit Hamzaoğlu: Kuşkusuz bölgedeki savaşlar ve muhtelif düzeyli büyük meydan okumalar, bu anlaşmayı ortaya çıkaran dinamiklerin başında gelmektedir. Bu dinamikler ortak hareket etme zaruretini doğurmaktadır. İsrail’in işgalci politikaları ve ABD-İran savaşı bölgedeki jeopolitik fay hatlarında kırılmalar oluşturmaktadır. Bu durum bölgedeki askeri, siyasi, stratejik ve ekonomik gerginlikleri had safhaya ulaştırmaktadır. Ayrıca yeni ve öngörülemez risklerin ortaya çıkmasına zemin hazırlamaktadır.
Öncelikle mevzubahis fay hatlarındaki kırılmaların tüm bölgeye yayılmasının önü alınmalıdır. Bu çerçevede Mekke Savunma Anlaşması barış, istikrar ve öngörülebilirlik inşa etmeyi öncelemektedir. Bölgedeki ateşin söndürülmesi bakımından Mekke Anlaşması oldukça önemlidir.
ABD-İran savaşı, Suudi Arabistan başta olmak üzere Körfez ülkeleri açısından çok boyutlu güvenlik tehditlerini su yüzüne çıkardı. Bu koşullarda Amerikan güvenlik şemsiyesi ve bu şemsiyenin yapabilirliği sorgulanmaya başlandı. Bu nedenle bölge ülkeleri alternatif güvenlik seçeneklerini değerlendirmeye başladılar. Bölgesel ittifaklar, belirli ve somut kaygılar çerçevesinde şekilleniyor. Bu bağlamda Mekke Savunma Anlaşması, küresel ve bölgesel güvenlik konfigürasyonundaki değişim ve dönüşümlerin bir sonucudur.
Mekke’nin seçilmesi sizce sembolik bir tercih mi?
Uluslararası İlişkiler Uzmanı Doç. Dr. Halit Hamzaoğlu: Mekke el-Mukarramah, tüm Müslümanlar için manevi değeri yüksek olan kutsal bir şehirdir. Bu bağlamda İslam Dünyasını birleştiren bir niteliğe sahiptir. Anlaşmanın Mekke’de imzalanması bu bakımdan sembolik bir anlam ifade edebilir. İslam ülkelerinin dayanışma içerisinde hareket etmesi bölgesel barışın sağlanmasını ve sürdürülebilir bir çerçevede ilerlemesini temin edebilir. Mekke Ortak Savunma Anlaşması bu yönüyle de dikkat çekmektedir.
Bu anlaşmadan Türkiye’nin elde edeceği somut kazanım nedir?
Uluslararası İlişkiler Uzmanı Doç. Dr. Halit Hamzaoğlu: Türkiye, stratejik aklıyla ve vizyonuyla bölgesinde oyun kurucu bir aktördür. Türkiye aynı zamanda norm üreten bir aktördür. Belirsizlik çağında bölge ülkeleri Türkiye’nin adımlarını dikkatle takip etmektedirler. Dost ülkeler Türkiye’nin artan bölgesel ve küresel rolünden azami ölçüde faydalanmaya çalışmaktadırlar. Bu bağlamda yeni ittifaklar ve işbirliği mekanizmalarında Türkiye ile beraber hareket etmeyi öncelemektedirler.
Türkiye’nin rakipleri ve/veya hasımları ise Ankara’nın güçlü pozisyonundan rahatsızlık duymaktadırlar. Bu çerçevede Türkiye’yi stratejik anlamda çevrelemeye veya sınırlamaya çalışmaktadırlar. İsrail-Yunanistan-Rum Kesimi üçlü ittifakı mevzubahis çevrelemeye örnek verilebilir. Mekke Ortak Savunma Anlaşması kolektif caydırıcılığı temel aldığı için istikrar oluşturucu bir niteliktedir. Bu bağlamda İsrail’in işgalci zihniyetle ve esasında orantısız güç kullanarak oluşturmak istediği bölgesel güvenlik mimarisine karşı bir alternatif düzendir. Türkiye, bölgesel istikrarı ve öngörülebilir bir güvenlik mimarisini önceleyen normatif bir güç olarak enerjiden ulaşım yollarına kadar bütün alanlarda yapıcı bir yaklaşımla hareket etmektedir. Bu sebeple bölge aktörleri nezdinde güvenilir bir ortaktır. Çünkü Türkiye bölgesel bir güç merkezi olarak barış, istikrar ve refahın sağlanması için sorumluluk almaktan kaçınmamaktadır.
Mekke Anlaşması bölgedeki güç dengelerini gerçekten değiştiriyor mu? Kim nasıl etkilenecek?
Uluslararası İlişkiler Uzmanı Doç. Dr. Halit Hamzaoğlu: Mekke Savunma Anlaşması bölgede yeni bir güç mimarisinin inşasına zemin hazırlıyor. Anlaşmaya yönelik tepkilere baktığımızda, İsrail, Yunanistan ve İran’ın olumsuz bir reaksiyonu oldu. Halbuki bu anlaşma herhangi bir aktöre karşı değil, tam tersine bölgede öngörülebilir güvenlik mekanizması inşa etmeyi hedefleyen bir perspektifi ihtiva ediyor. Bu yönüyle caydırıcılığı artırmayı önceleyen bir pakt olarak değerlendirilmelidir. Bölgedeki belirsizlik ortamında Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan güvenlik alanında eylemlerini daha sıkı bir şekilde koordine etmek istiyorlar. Dolayısıyla bölge bu pakt sayesinde öngörülebilir bir güvenlik mekanizmasına kavuşuyor.
Anlaşma, Orta Doğu’da istikrar ve barış isteyen tüm bölge devletlerine açıktır. Dolayısıyla anlaşma bölgesel dayanışma için uygun bir zemin sunmaktadır. Anlaşmanın önemli hususlarından biri de bölgesel sahiplenme ilkesinin benimsenmesidir. Mevzubahis ilke bölgesel ve uluslararası güvenlik tehditlerine karşı ortak tutum ve iradeyi ihtiva etmektedir. Bu çerçevede anlaşmanın kolektif caydırıcılık iklimi inşa ettiğini söylemek mümkündür. Anlaşma üç taraf devletten herhangi birine yönelik silahlı bir saldırının, hepsine yapılmış bir saldırı olarak kabul edileceğini hükme bağlamakta ve böylece kolektif caydırıcılık temelinde şekillenmektedir. Bu husus özellikle jeopolitik belirsizlik ortamında hem zaruridir, hem de bölgesel güvenlik mimarisinin parametrelerini sağlayan stratejik bir adımdır.
Google Play
App Store
Haberi Paylaş
11:45
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ