Kategoriler
UYGULAMALAR
İstanbul
Şanlıurfa'nın Eyyübiye ilçesine bağlı Pınarbaşı mevkisinde 24 Eylül 2026 sabahı saat 10.40'ta 5.4 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. Kandilli Rasathanesi'nin ölçümüne göre depremin derinliği 5.5 kilometre olarak kayıtlara geçerken, AFAD depremin büyüklüğünü 5.4 olarak açıkladı. Sarsıntı, Şanlıurfa merkezinin yanı sıra Diyarbakır, Adıyaman ve Gaziantep'te de hissedildi. Depremin etkisi sınır ötesine de taştı: Suriye ve Irak'ın bazı bölgelerinden de sarsıntı hissedildiği aktarıldı. Şu ana kadar can veya mal kaybına dair bir bilgi paylaşılmadı; AFAD ve Kandilli ekiplerinin bölgede saha taraması yaptığı belirtiliyor. Depremin ardından vatandaşlar Şanlıurfa'nın Türkiye deprem haritasındaki konumunu ve kentteki diri fay hatlarını araştırmaya başladı. Peki Şanlıurfa deprem bölgesi mi, kaçıncı derece riskli?
Şanlıurfa için güncel resmi deprem değerlendirmesinde “1., 2., 3. veya 4. derece deprem bölgesi” şeklinde bir sınıflandırma kullanılmıyor. AFAD tarafından 2019 yılında yürürlüğe konulan Türkiye Deprem Tehlike Haritası'nda eski deprem bölgeleri haritasının aksine, bölgelerin tehlike durumu en büyük yer ivmesi değerleri üzerinden gösteriliyor. Bu nedenle Şanlıurfa'yı yalnızca 3. derece deprem bölgesi şeklinde tanımlamak güncel haritanın kullanımına uygun değil.
Bu harita aynı zamanda deprem tehlikesinin il sınırları içinde dahi değişebileceğini gösteriyor. Dolayısıyla bir ilin tamamını tek bir risk derecesiyle değerlendirmek yerine, yerleşim yerinin bulunduğu konum, zemin özellikleri ve yakınındaki aktif faylar birlikte ele alınıyor.

Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü'nün 2026 tarihli Türkiye Diri Fay Haritası, Türkiye'deki diri fayların güncel gösterimini içeriyor. MTA'nın yeni haritası, diri fayların yanı sıra farklı jeolojik fayları da gösteren ayrıntılı bir veri seti sunuyor.
Şanlıurfa çevresinde de aktif tektonik yapılar bulunuyor. Özellikle Bozova Fayı, Şanlıurfa'nın deprem açısından araştırılan faylarından biri olarak öne çıkıyor. MTA kaynaklı bilimsel çalışmalarda Bozova Fayı'nın kuzeybatı-güneydoğu doğrultusunda uzandığı ve Bozova çevresinden geçtiği belirtiliyor.

Şanlıurfa'da diri faylar açısından özellikle Bozova ilçesi öne çıkıyor. MTA'nın diri fay verilerinde Bozova Fayı'nın ilçe çevresindeki uzanımı görülüyor. Bu nedenle Bozova, Şanlıurfa'da fay hattı konusunda araştırılan ilçelerin başında geliyor.
Ancak bir ilçenin yakınında diri fay bulunması, o ilçenin tamamının aynı deprem tehlikesine sahip olduğu anlamına gelmiyor. Deprem tehlikesinin değerlendirilmesinde fayın konumu kadar zeminin özellikleri ve yapıların dayanıklılığı da önem taşıyor.

Türkiye, aktif fay sistemleri nedeniyle deprem tehlikesinin bulunduğu ülkeler arasında yer alıyor. Kuzey Anadolu, Doğu Anadolu ve Batı Anadolu'daki aktif fay sistemleri başta olmak üzere çok sayıda diri fay farklı bölgelerde uzanıyor.
Özellikle Marmara Bölgesi, Kuzey Anadolu Fay Zonu çevresi, Doğu Anadolu ve Batı Anadolu'daki aktif fayların bulunduğu alanlar deprem tehlikesi bakımından dikkat çekiyor. Ancak güncel AFAD haritasında illerin tamamını tek bir “deprem derecesi” içine yerleştirmek yerine noktasal ve yerel tehlike değerlerinin dikkate alınması gerekiyor.
Şanlıurfa'nın deprem durumuyla ilgili araştırmalarda “risk” ve “tehlike” kavramlarının birbirinden ayrılması gerekiyor. Deprem tehlikesi, belirli bir bölgede deprem kaynaklı yer hareketinin meydana gelme olasılığını ifade ederken; deprem riski yapıların, insanların ve ekonomik değerlerin bu tehlikeden ne ölçüde etkilenebileceğiyle ilişkilidir.
Bu nedenle yalnızca fay hattının varlığına bakılarak bir ilçe veya mahalle için kesin şekilde “riskli” ya da “risksiz” değerlendirmesi yapmak doğru değildir. AFAD'ın Türkiye Deprem Tehlike Haritası ve MTA'nın Türkiye Diri Fay Haritası bu konuda başvurulabilecek temel resmi kaynaklar arasında bulunuyor.
