Bir zamanlar trafikten kaçıp gökyüzünden ulaşım sağlamayı hayal ediyorduk.
Bugün o hayalin ilk adımları atılıyor diyebiliriz. Üstelik mesele yalnızca uçan araçlar değil; gökyüzünde yeni yollar, yeni trafik kuralları ve yepyeni bir ulaşım düzeni kuruluyor.
Türkiye, insansız hava araçları için dijital otoyollar oluşturmaya hazırlanıyor.
Başka bir ifadeyle, artık yalnızca karada değil, havada da bir trafik düzeninden söz edeceğiz.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu'nun duyurduğu drone otoyolları, ulaşım ve lojistik dünyasında yeni bir dönemin kapısını aralıyor.
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı kapsamında hukuki altyapısı oluşturulan bu sistemle, İHA'lar için belirlenmiş hava sahası koridorları tanımlanacak.
Bugüne kadar insansız hava araçlarını çoğunlukla çekim yapan, görüntü kaydeden ya da belirli operasyonlarda kullanılan teknolojik araçlar olarak değerlendirdik.
Artık İHA'lar yalnızca havalanıp görevini tamamlayan araçlar olmayacak. Kendilerine tahsis edilen güzergâhlarda, belirli kurallar çerçevesinde, otonom şekilde hareket edebilecek.
Tıpkı karayollarında olduğu gibi havada da giriş ve çıkış noktaları, güzergâhlar, uçuş yönleri ve araçlar arasındaki güvenli mesafeler belirlenecek. Üstelik bütün bu trafik dijital ortamda yönetilecek.
İşin en dikkat çekici tarafı ise sistemin yalnızca uçuş rotalarını belirlemekle sınırlı kalmaması. İnsansız Hava Aracı Takip ve Trafik Yönetim Sistemi (İHATTYS) üzerinden yönetilecek uçuşlarda, yapay zekâ desteğiyle en uygun rotalar oluşturulacak.
Yani bir drone, kafasına göre gökyüzünde yol almayacak. Nereden kalkacağı, hangi güzergâhı izleyeceği, hangi noktadan geçeceği ve nereye ineceği önceden tanımlanacak.
Dahası, olası bir tehlike anında sistem devreye girebilecek. Uçuş sınırları daraltılabilecek, güzergâh değiştirilebilecek, hava araçlarına iniş talimatı verilebilecek, hatta uçuş tamamen sonlandırılabilecek.
Bağlantının kesilmesi durumunda ise güvenlik boyutu o noktada devreye giriyor.
İHA'lar, yerleşim alanlarının üzerinden geçmeden önceden belirlenmiş kurtarma alanlarına yönlendirilecek.
Bir hastaneden diğerine kan, ilaç ve aşı taşınabilecek.
Drone otoyollarının asıl etkisini ise günlük yaşamda göreceğiz.
Düşünün; acil kan ihtiyacı olan bir hastaneye, trafik yoğunluğuna takılmadan havadan tıbbi malzeme ulaştırılıyor.
Kışın yolların kapandığı bir yerleşim yerine gerekli ikmal, gökyüzünden gerçekleştiriliyor.
Bunlar artık yalnızca teknolojik birer hayal değil, drone otoyollarının kullanım alanları arasında gösterilen yeni lojistik senaryoları.
Üstelik kullanım alanı sağlık ve acil ihtiyaçlarla da sınırlı değil.
Organize sanayi bölgeleri, fabrikalar ve limanlar arasında parça transferi yapılabilecek. Şehirlerarası kargo taşımacılığında otonom seferlerin önü açılabilecek. Enerji nakil hatları, boru hatları, demiryolları ve karayolları uzun mesafeler boyunca havadan denetlenebilecek.
Kısacası gökyüzü, yalnızca uçakların ve kuşların geçtiği bir alan olmaktan çıkıp lojistiğin, ticaretin ve teknolojinin yeni güzergahına dönüşebilir.
Elbette bu yeni düzenin önemli kuralları da var. Drone otoyolları hobi amaçlı uçuşlara açık olmayacak.
Yalnızca gerekli lisansa sahip pilotlar, SHGM tarafından verilen operasyonel yetkilendirmeler doğrultusunda ve yetkili işletmeler bünyesinde uçuş gerçekleştirebilecek.
Kullanılacak araçların tescilli olması; uzaktan tanımlama, coğrafi sınırlama ve gerekli yazılım sertifikalarına sahip bulunması zorunlu olacak. Her uçuş öncesinde de ilgili sisteme bildirim yapılacak.
Yani gökyüzünde yeni bir dönem başlarken denetim, güvenlik ve sorumluluk da bu dönüşümün ayrılmaz parçaları olacak.
Bu sistem hayata geçtiğinde lojistik maliyetlerinden teslimat sürelerine, sağlık hizmetlerinden sanayi üretimine kadar pek çok alanda yeni bir dönüşümün kapısı aralanabilir.
Elbette bunun ne ölçüde gerçekleşeceğini uygulama kapasitesi, altyapı, güvenlik standartları ve ekonomik sürdürülebilirlik belirleyecek.
Ama bir gerçek var: Ulaşımın geleceği artık yalnızca daha geniş yollar, daha hızlı trenler ve daha büyük havalimanları inşa etmekten ibaret değil.
Belki de yakın gelecekte trafikte bekleyen araçların üzerinden sessizce geçen bir drone, bir hastanın hayatını kurtaracak.
Google Play
App Store
Haberi Paylaş
16:44
