Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın TBMM gündemine taşınması, yalnızca diplomatik bir gelişme değil; bölgenin geleceği, Türkiye’nin güvenlik öncelikleri ve değişen güç dengeleri açısından da dikkatle okunması gereken bir adım.
Anlaşmanın Meclis’e sunulmasıyla birlikte gözler maddelere çevrildi.
Özellikle NATO’nun 5. maddesini hatırlatan kolektif savunma anlayışı en çok merak edilen başlıklardan biri haline geldi.
Ancak asıl soru, bir ittifakın kâğıt üzerinde ne vaat ettiği değil, olası bir kriz anında bu vaatlerin nasıl hayata geçirileceği.
Çünkü diplomasi masasında kurulan her cümle, kriz anında çok daha ağır bir anlam kazanır.
Bir ülkeye saldırı, diğerlerini ne ölçüde harekete geçirecek?
Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın en dikkat çekici ayrıntılarından biri, taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının bütün taraflara yapılmış sayılmasını öngören 2. madde.
Bu düzenleme, ortak savunma ve karşılıklı yardım anlayışını merkeze alıyor.
Ancak sağlanacak desteğin kapsamı ve niteliği, ihtiyaçların değerlendirilmesi ve tarafların mevcut imkânları çerçevesinde belirlenecek.
Türkiye, böyle bir durumda nasıl bir rol üstlenecek?
Asker göndermek mi, hava savunma sistemleriyle destek vermek mi, istihbarat paylaşmak mı, savunma sanayii imkânlarını devreye sokmak mı?
Hepsi birbirinden farklı sonuçlar doğurabilecek seçenekler...
Bu yüzden ortak savunma taahhüdünü doğrudan ve her koşulda askerî müdahale anlamına indirgemek de Türkiye’nin hiçbir askerî sorumluluk üstlenmeyeceğini varsaymak da doğru olmaz.
Burada belirleyici olan, anlaşmanın hükümleri kadar olası tehdidin niteliği, Türkiye’nin ulusal çıkarları ve verilecek desteğin kapsamıdır.
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın aynı savunma çerçevesinde buluşması, bölgesel güvenlik bakımından yeni bir iş birliği zemini oluşturuyor.
Fakat bu birlikteliğin gerçek ağırlığı, imza törenlerinden çok, bölgedeki gerilimlerin arttığı anlarda ortaya çıkacak.
Orta Doğu’da bölge ülkelerini doğrudan etkiliyor.
Bir noktada yaşanan askerî gerilim, kısa sürede daha geniş bir güvenlik sorununa dönüşebiliyor.
Böyle bir tabloda ortak savunma mekanizması, saldırı ihtimalini azaltan bir caydırıcılık unsuru olabilir.
Üstelik ittifak kurmak kadar, ittifakın sınırlarını belirlemek de önemlidir.
Türkiye’nin hangi şartlarda, hangi araçlarla ve ne ölçüde destek sağlayacağının anlaşılması, bu iş birliğinin geleceği açısından belirleyici olacaktır.
Mekke İttifakı’nı yalnızca askerî bir anlaşma olarak okumak eksik kalır.
Savunma sanayii, istihbarat paylaşımı, ortak eğitim ve güvenlik koordinasyonu gibi alanlar, Türkiye’nin bölgesel etkisini artırabilecek imkanlar barındırıyor.
Ancak artan etki, beraberinde daha dikkatli bir stratejik hesap yapma zorunluluğunu da getiriyor.
Türkiye bir yandan bölgesel istikrarın korunmasına katkı sunarken diğer yandan kendi güvenliğini, ekonomik çıkarlarını ve mevcut uluslararası yükümlülüklerini gözetmek durumunda.
Bu nedenle kurulacak her yeni güvenlik mekanizmasının Türkiye’ye sağlayacağı avantajlarla doğurabileceği riskler birlikte değerlendirilmek zorunda.
Mekke İttifakı’nın gerçek gücü, bugün açıklanan maddelerden ziyade yarın karşılaşılabilecek bir krizde ortaya çıkacak.
Google Play
App Store
Haberi Paylaş
13:48
