Çağımızın hastalığı: Kibarsızlık

GİRİŞ:
2026-11-19
saat ikonu 12:47
|
GÜNCELLEME:
2026-11-19
saat ikonu 12:47

Kabalık artık sesini yükseltmiyor. Gülümsüyor, güzel konuşuyor, hatta nezaket gösterisinde bulunuyor. İnsanı incitmenin, küçümsemenin ve tehdit etmenin yollarını da bu gösterinin ardına saklıyor.

Çağımızın en büyük sorunlarından birinin kibarsızlık olduğunu düşünüyorum. Üstelik sözünü ettiğim kibarsızlık, eskiden bildiğimiz türden değil. İnsanların duyguları gibi kabalıkları da kılık değiştirdi. Artık nezaketsizliği tanımak için birinin hakaret etmesini ya da öfkelenmesini bekleyemezsiniz. Bazen son derece düzgün kurulmuş bir cümlenin içinde, bazen yüzünüze yöneltilmiş bir tebessümde karşınıza çıkar.

Eskiden kaba insanı tanımak kolaydı. Sözü sertti, tavrı hoyrattı, öfkesi yüzünden okunurdu. Bugün ise sözleriyle ifadeleri birbirini tutmayan, gülümsemesiyle niyeti arasında büyük mesafeler bulunan tuhaf bir insan topluluğuyla karşı karşıyayız.

Bir insan size gülümseyerek haddini aşabiliyor. Sakin bir ses tonuyla sizi küçümseyebiliyor. Süslü cümlelerin arasına tehdit yerleştirebiliyor. Üstelik bütün bunları yaptıktan sonra kendisini son derece nazik biri olarak görmeye devam ediyor.

Çağımızın hastalığı: Kibarsızlık

Asıl mesele kabalığın biçim değiştirmesi değil, artık kabalık olarak görülmemesi.

Çünkü nezaket, kelimelerin güzel seçilmesinden ibaret değildir. İnsanın karşısındakine tanıdığı varlık hakkıdır. Onu kendi iradesi, düşüncesi ve sınırları olan bir insan olarak kabul edebilmesidir. Bazen en ağır hakaretlerin en alçak ses tonuyla yapılması da bundandır.

Daha kötüsü, bu yeni kabalık biçimi kendisine ahlaki bir üstünlük alanı oluşturuyor. Kırıcı olan kişi sakinliğini delil gösterirken incittiği insanın tepkisi sorgulanıyor. Böylece kabalığı yapan değil, kabalığa itiraz eden suçlu hâline geliyor.

Bana kalırsa günümüz insanının en büyük yanılgılarından biri, nezaketi bir karakter meselesi olmaktan çıkarıp iletişim becerisine indirgemesidir. İnsanlar nasıl kibar görüneceklerini öğreniyor ama nasıl kibar olunacağını öğrenmiyor. Kelimelerin nasıl duyulduğuyla ilgileniyor, karşılarındaki insanda nasıl bir iz bıraktığını ise önemsemiyor.

Bir bakıma kabalık da modernleşti. Açıkça yapılan küçümsemenin yerini imalar, doğrudan söylenen tehditlerin yerini ihtimaller, değersizleştirmenin yerini ise sözde tavsiyeler aldı.

İnsanlar artık birbirleriyle gerçekten konuşmak yerine birbirleri üzerinde etki kurmaya çalışıyor. Anlaşılmayı değil, üstün gelmeyi; hakikati bulmayı değil, karşısındakini susturmayı önemsiyor.

Oysa nezaket, insanın kendisini güçlü hissettiği anlarda da başkasının haysiyetini koruyabilmesidir. Haklıyken karşı tarafı ezmeye çalışmamak, birinin hatasını kişiliğine saldırmak için fırsata dönüştürmemektir.

Bugün kaybettiğimiz şeyin yalnızca nezaket olduğunu da düşünmüyorum. Biz, söz ile niyet arasındaki ahlaki bağı kaybediyoruz.

Dilin söylediğiyle davranışın gösterdiği arasındaki mesafe büyüdükçe insan ilişkileri de güvenilirliğini yitiriyor. Her gülümsemenin arkasını düşünmek, her iltifatın içindeki ihtimali tartmak, her güzel sözün ardından gelecek davranışı beklemek insanı yoruyor. Bir süre sonra insanlardan değil, onların taşıdığı bu belirsizlikten uzaklaşmak istiyorsunuz.

Ben kibarlığı bir görgü kuralından önce meselesi olarak görüyorum. İnsanın diline hâkim olması kadar niyetini de terbiye edebilmesi gerektiğine inanıyorum. Çünkü kötü niyetin güzel kelimelerle ifade edilmesi, o niyeti iyi yapmaz. Açık bir kabalığa karşı kendinizi savunabilirsiniz. Fakat nezaket kılığına girmiş bir kabalık, önce yaşadığınız şeyi adlandırmanızı güçleştirir.

Burada kendimize de sormamız gereken bir soru var: Biz gerçekten nazik insanlar mı olmak istiyoruz, yoksa başkaları tarafından nazik olarak mı görülmek istiyoruz?

İkisi arasında büyük bir fark var. Birincisi karakteri, ikincisi yalnızca görüntüyü ilgilendirir. Görüntüye bu kadar değer veren bir çağda ise en kolay ihmal edilen şey karakter oluyor.

Bir insanın nezaketi, kendisinden daha güçsüz gördüğü birine nasıl davrandığında, menfaati kalmadığında nasıl konuştuğunda ve itirazla karşılaştığında hangi yüzünü gösterdiğinde anlaşılır.

Çünkü gerçek , şartlara göre giyilip çıkarılan bir kıyafet değildir. İnsanın içinde yoksa dilinde uzun süre barınamaz.