Son dönemde Dünya yeni bir güç mücadelesinin içinden geçiyor. Artık ülkeler arasındaki rekabet yalnızca orduların büyüklüğüyle, silahların menziliyle veya savunma bütçeleriyle ölçülmüyor. Enerji yollarını kontrol edebilen, kritik teknolojileri üretebilen, ticaret koridorlarını güvence altına alabilen ve uluslararası sermayeyi kendi üretim kapasitesine yönlendirebilen ülkeler öne çıkıyor. Türkiye’nin son dönemde geliştirdiği askeri iş birlikleri ve savunma anlaşmaları da bu büyük dönüşümün bir parçası olarak değerlendirilmelidir.
Dahası buradan çıkarılacak asıl mesele ise, Türkiye’nin kaç ülkeyle askeri anlaşma yaptığı değil, bu ilişkilerden nasıl bir ekonomik güç üretebileceğidir. Çünkü doğru yönetildiğinde savunma diplomasisi, yalnızca güvenlik sağlayan bir araç olmaktan çıkar; ihracatı artıran, teknoloji transferini hızlandıran, nitelikli istihdam oluşturan ve uluslararası yatırımları ülkeye çeken bir ekonomik kaldıraç hâline gelebilir.
Türkiye’nin Suudi Arabistan ve Pakistan gibi ülkelerle geliştirdiği savunma ilişkileri bu açıdan dikkat çekicidir. Türkiye’nin savunma sanayiindeki üretim ve mühendislik kapasitesi, Suudi Arabistan’ın finansal imkanları ile Pakistan’ın askeri ve teknolojik birikimi, uygun anlaşmalarla ortak bir ekonomik üretim modeline dönüştürülebilir. Burada önemli olan, ülkelerin birbirlerinden yalnızca silah satın almaları değil; ortak üretim tesisleri kurmaları, araştırma ve geliştirme faaliyetlerini paylaşmaları ve birlikte yeni pazarlara açılmalarıdır. Elbette bu potansiyelin gerçekleşmesi, imzalanan anlaşmaların kapsamına ve uygulanmasına bağlıdır.
Türkiye’nin savunma sanayiinde ulaştığı nokta, bu stratejinin ekonomik açıdan neden önemli olduğunu açıkça gösteriyor. Savunma ve havacılık ihracatının 2025 yılında 10 milyar doların üzerine çıkması, sektörün Türkiye ekonomisi için giderek daha önemli bir konuma geldiğini ortaya koyuyor. Ancak asıl hedef, ihracat rakamlarını artırmanın ötesine geçmek olmalıdır. Türkiye, savunma ürünlerini daha yüksek yerli katma değerle üretmeli, kritik teknolojilerde dışa bağımlılığını azaltmalı ve uluslararası ortaklıkları yerli şirketlerin küresel tedarik zincirlerine katılımını artırmak için kullanmalıdır.
Örneğin insansız hava araçları, elektronik harp sistemleri, hava savunma teknolojileri, yazılımlar ve otonom sistemler alanındaki birikim, yeni ortaklıklarla daha geniş pazarlara ulaşabilir. Ortak üretim ve araştırma faaliyetleri sayesinde mühendislik kapasitesi gelişebilir, yüksek nitelikli istihdam artabilir ve Türk şirketleri uluslararası pazarlarda daha güçlü bir konum elde edebilir. Dahası, savunma sanayii için geliştirilen bazı teknolojiler sivil ekonomiye de aktarılabilir. Yapay zeka, sensörler, haberleşme sistemleri ve ileri malzemeler; ulaştırmadan tarıma, lojistikten sanayiye kadar pek çok alanda yeni fırsatlar yaratabilir.
Meselenin bir diğer boyutu ise uluslararası sermayedir. Türkiye, savunma alanında geliştirdiği güven ilişkilerini yalnızca askeri projelerle sınırlı tutmamalıdır. Körfez ülkeleriyle kurulabilecek ortaklıklar; teknoloji yatırımlarına, üretim tesislerine, araştırma merkezlerine ve sanayi iş birliklerine de zemin hazırlayabilir. Ancak bunun için Türkiye’nin yalnızca sermaye çeken değil, gelen sermayeyi kalıcı üretime ve ihracata dönüştüren bir ekonomik yapı kurması gerekir. Yatırımın miktarı kadar hangi teknolojiyi ülkeye kazandırdığı, kaç kişiye nitelikli istihdam sağladığı ve ne ölçüde döviz kazandırdığı da önemlidir.
Askeri iş birliklerinin ekonomik etkisi savunma sanayiiyle de sınırlı değildir. Türkiye’nin Avrupa, Orta Asya ve Orta Doğu arasındaki stratejik konumu, güvenlik ilişkilerini ticaret ve lojistik iş birlikleriyle birleştirmek için önemli fırsatlar sunmaktadır. Güvenli ve öngörülebilir ticaret ortamı; ulaştırma altyapısına, enerji bağlantılarına, limanlara, depolama tesislerine ve bölgesel üretim ağlarına yönelik yatırımları destekleyebilir. Fakat askerî yakınlaşmanın kendiliğinden ticaret artışı getireceği düşünülmemelidir. Bu fırsatın gerçek kazanca dönüşmesi için gümrük süreçlerinin kolaylaştırılması, ticari engellerin azaltılması ve özel sektörün önünün açılması gerekir.
Bununla birlikte, savunma anlaşmalarının ekonomik getirileri konusunda gerçekçi olmak zorundayız. Her askerî anlaşma ekonomik başarı anlamına gelmez. Yüksek maliyetli projeler kamu kaynakları üzerinde baskı oluşturabilir; kritik parçaların ithal edilmesi beklenen döviz kazancını azaltabilir. Teknoloji transferi içermeyen, yerli üretime yeterince katkı sağlamayan veya uzun vadeli finansman yükü doğuran anlaşmaların ekonomik faydası sınırlı kalabilir. Bu nedenle Türkiye’nin başarısı, imzalanan anlaşmaların sayısıyla değil, bu anlaşmaların ülkeye kazandırdığı teknoloji, üretim kapasitesi, ihracat ve kalıcı istihdamla ölçülmelidir.
Türkiye’nin önünde önemli bir fırsat bulunuyor. Bunun değerlendirilebilmesi için savunma diplomasisinin ticaret diplomasisiyle desteklenmesi, ortak üretimin yaygınlaştırılması, üniversite ve sanayi iş birliğinin güçlendirilmesi ve yerli şirketlerin uluslararası pazarlara erişiminin kolaylaştırılması gerekiyor. Savunma sanayiinde elde edilen kazanımların sivil sektörlere aktarılması da ekonomik etkinin daha geniş bir alana yayılmasını sağlayabilir.
Yani, Türkiye’nin yeni askerî iş birlikleri, doğru bir stratejiyle yönetildiğinde ekonomik bağımsızlığını güçlendirecek önemli bir fırsata dönüşebilir. Ancak gerçek başarı, yalnızca daha fazla savunma ürünü satmakta değil; bu satışları teknolojiye, nitelikli istihdama, rekabetçi üretime ve kalıcı ihracat gelirlerine dönüştürmektedir.
Çünkü 21. yüzyılda gerçek stratejik bağımsızlık, yalnızca kendi sınırlarını koruyabilmek değil, o güvenliği sürdürebilecek ekonomik güce sahip olmaktır. Güçlü bir ordu ülkenin güvenliğini korur; güçlü bir ekonomi bu güvenliği sürdürülebilir kılar. Türkiye’nin hedefi, askerî gücünü ekonomik refaha dönüştüren, teknolojisini geliştiren, ürettiğini dünyaya satan ve küresel rekabette kendi şartlarını oluşturabilen bir ülke olmaktır. Asıl stratejik zafer, güvenliğin ekonomik güce, ekonomik gücün de milletin refahına dönüştüğü noktada kazanılacaktır.
Google Play
App Store
Haberi Paylaş
08:51
